Bên trong buồng lái chiến đấu cơ ồn đến mức nào?
Chiến đấu cơ hiện đại rất ồn ào, phát ra tiếng ồn đến 140 - 153 decibel (dB) khi cất cánh.
Tiếng ồn chói tai, dữ dội phát ra từ chiến đấu cơ chủ yếu đến từ động cơ khổng lồ và mạnh mẽ của chúng. Và bên trong buồng lái cũng cực kì ồn ào, trở thành mối quan tâm lớn của ngành hàng không quân sự.
Phi công không chỉ lo lắng về tiếng gầm rú của động cơ, mà hệ thống điều hòa không khí, radio và thông tin liên lạc, thiết bị, tiếng ồn từ bên ngoài càng khiến vấn đề thêm trầm trọng. Tiếng ồn trong buồng lái thường dao động từ 95 - 110dB, ảnh hưởng đến sức khỏe lẫn tinh thần của phi công.
Ảnh hưởng của tiếng ồn
Theo một nghiên cứu năm 2023 công bố trên Tạp chí Hiệp hội Hàng không - Vũ trụ Hàn Quốc, tâm sinh lí phi công bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi tiếng ồn trong buồng lái.
Họ có thể bị khó chịu ở tai, suy giảm thính lực thậm chí vỡ màng nhĩ, lo lắng, mệt mỏi, uể oải. Về mặt tâm lí, ảnh hưởng tiềm năng là căng thẳng, suy giảm trí nhớ, dễ mắc lỗi hơn.
Với hơn 50% người được hỏi trả lời tiếng ồn trong buồng lái ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của họ, nghiên cứu kết luận loạt tác động bất lợi ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe thính giác, khả năng cảm giác, nhận thức và tri giác. Mức tiếng ồn cao có thể làm suy giảm hiệu suất lái máy bay, qua đó gây nguy hiểm cho an toàn hàng không.
Kết quả trên tương đồng với những nghiên cứu trước đó, gồm cả một nghiên cứu năm 1998 đăng tải bởi Thư viện Y khoa quốc gia Mỹ phát hiện 56% trong số 166 phi công được khảo sát suy giảm thính lực. Như vậy dù cho phi công chiến đấu cơ được huấn luyện và chuẩn bị kỹ lưỡng đến đâu, họ vẫn phải đối mặt với rủi ro sức khỏe nghiêm trọng do tiếp xúc với tiếng ồn trong buồng lái thời gian dài.
Biện pháp bảo vệ phi công
Có 2 phương pháp chống ồn chính là khử tiếng ồn thụ động (PNC) và khử tiếng ồn chủ động (ANC).
PNC bao gồm nút bịt tai, nút tai cùng công nghệ thông thường hấp thụ tiếng ồn giúp giảm khoảng 15 - 35dB. Khử thụ động hiệu quả ở tần số trung bình đến cao, không hiệu quả ở tần số thấp.
Còn ANC sử dụng công nghệ thông minh tạo sóng âm chồng lên tín hiệu trái ngược với âm thanh gốc, loại bỏ hiệu quả tiếng ồn không mong muốn ở tần số thấp. Bên trong mũ bảo hiểm của phi công chiến đấu cơ, phương pháp này giúp giảm thêm mức tiếp xúc với tiếng ồn trung bình khoảng 10 - 15 dB.
Do hạn chế về thiết kế mũ bảo hiểm, hầu hết phi công vẫn dùng mũ thường không ANC. Giới khoa học khuyến nghị nên áp dụng cả hai phương pháp để bảo vệ phi công khỏi tiếng ồn một cách hiệu quả.
Không chỉ mũ, vỏ buồng lái còn được lót tấm vật liệu polymer giảm chấn cùng thảm cách âm/cách nhiệt đặc biệt có thế hấp thụ rung động tần số thấp truyền từ động cơ qua khung kim loại. Phần vòm kính mang thiết kế nguyên khối khít tuyệt đối, độ dày lớn chặn tiếng rít của gió ở tốc độ cao.
Chiến đấu cơ hiện đại có động cơ đặt lùi hẳn về phía đuôi cách xa buồng lái. Luồng khí thải và âm thanh gầm rú bị đẩy ngược về phía sau, đảm bảo phi công chủ yếu chỉ phải đối mặt với tiếng ồn truyền qua khung thân.