Bệnh nhân nhiễm liên cầu lợn gia tăng, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

Giám sát chặt các trường hợp nghi nhiễm

Theo Bộ Y tế ngày 8.8, qua báo cáo của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Bộ Y tế, hiện nay một số địa phương đã ghi nhận trường hợp nhiễm liên cầu lợn ở người, trong đó số nhiễm gia tăng tại TP.Huế và tỉnh Hưng Yên.

Để chủ động phòng chống lây nhiễm bệnh liên cầu lợn lây sang người, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đề nghị sở y tế các tỉnh thành tăng cường giám sát, phát hiện sớm những trường hợp nghi nhiễm liên cầu lợn ở người, triển khai ngay các biện pháp xử lý ổ dịch; các cơ sở khám chữa bệnh đặc biệt chú ý những trường hợp người bệnh có triệu chứng nghi nhiễm liên cầu lợn, khai thác tiền sử dịch tễ và lấy mẫu xét nghiệm điều trị bệnh nhân kịp thời để tránh tử vong, thông báo cho trung tâm kiểm soát bệnh tật để điều tra, xử lý ổ dịch.

Ngành y tế các địa phương cả nước phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y trong việc giám sát phát hiện dịch bệnh trên đàn lợn, nhất là các dịch bệnh thuận lợi cho liên cầu lợn bùng phát như dịch bệnh tai xanh, kịp thời chia sẻ thông tin để có những biện pháp nhằm ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm sang người; hướng dẫn người chăn nuôi tiếp xúc, giết mổ, buôn bán gia súc áp dụng mọi biện pháp bảo hộ lao động, như đeo găng tay, khẩu trang...

Ngoài ra, Bộ Y tế cũng đề nghị sở y tế các tỉnh thành tăng cường truyền thông trên phương tiện thông tin đại chúng, tới các hộ gia đình về biện pháp phòng lây nhiễm liên cầu lợn sang người, phối hợp với ngành y tế, ngành chăn nuôi - thú y triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch theo quy định.

Cần sẵn sàng vật tư, hóa chất, phương tiện bảo đảm triển khai các biện pháp giám sát và xử lý ổ dịch; tổ chức tập huấn hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật trong giám sát, chẩn đoán và điều trị bệnh liên cầu lợn để củng cố năng lực cho cán bộ chuyên trách.

Đồng thời, các địa phương thực hiện nghiêm chế độ thông tin báo cáo và khai báo bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm theo quy định.

Bộ Y tế cho biết bệnh liên cầu lợn do vi khuẩn Streptococcus suis (S.suis) gây nên là bệnh lây truyền từ động vật sang người và có thể gây tử vong. Người bệnh thường có triệu chứng lâm sàng nặng, phải điều trị trong thời gian dài, chi phí điều trị lớn và thường để lại biến chứng không phục hồi sau khi khỏi bệnh. Streptococcus suis được phát hiện ở nhiều nơi trên thế giới, những nơi chăn nuôi lợn.

Tỷ lệ mang S.suis không triệu chứng trong một đàn lợn khoảng 60 - - 100%. Vi khuẩn S.suis thường cư trú ở đường hô hấp trên, đặc biệt là mũi, ở đường tiêu hóa và bộ phận sinh dục của lợn. Hiện có 2 típ liên cầu lợn: Típ 1, hay gây dịch bệnh lẻ tẻ ở các đàn lợn dưới 8 tuần tuổi; típ 2 gây bệnh ở nhiều lứa tuổi khác nhau của lợn nhưng thường gây bệnh ở lợn thịt với các dấu hiệu viêm màng não, viêm nội tâm mạc, viêm phổi, bại huyết, bệnh đường tiêu hóa, viêm khớp, xuất huyết ở da, gây sảy thai và chết đột tử ở lợn. S.suis típ 2 thường gây bệnh cho người.

Hơn 80% bệnh nhân là nam giới

Theo Bộ Y tế, ở Việt Nam bệnh liên cầu lợn được biết đến từ năm 2003. Trong vài năm qua, chỉ có khoảng chục bệnh nhân vào Viện Các bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới quốc gia. Trong hai năm 2005 - 2006, có 72 trường hợp nhiễm S.suis nhập Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM. Nhưng năm 2007 có tới hơn 48 ca (22 ca ở miền Bắc, 20 ca ở miền Nam, 6 ca ở miền Trung) được chẩn đoán bị bệnh liên cầu lợn, có một số ca xét nghiệm xác định được tác nhân gây bệnh là S.suis típ 2, có 3 ca trong số này đã tử vong.

Nghiên cứu của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM cho thấy bệnh này có khuynh hướng xảy ra vào mùa hè nắng nóng, có 58 bệnh nhân (81%) là nam giới. Phần lớn bệnh nhân là nông dân, 38% bệnh nhân có tiền sử tiếp xúc với lợn hay thịt lợn, tuy nhiên chỉ có 6 bệnh nhân (8%) có tổn thương da nghi ngờ, 69 bệnh nhân (96%) biểu hiện bệnh cảnh viêm màng não như: sốt, nhức đầu, ói, cổ cứng, rối loạn tri giác là những triệu chứng thường gặp, 68% trường hợp viêm màng não mủ có triệu chứng ù tai, điếc.

Gần đây, một số nghiên cứu cho thấy có mối liên quan giữa bệnh liên cầu khuẩn và hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (PRRS - Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome). Hiện nay, lợn bị hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn đã xuất hiện tại nhiều địa phương ở nước ta và thường được gọi là bệnh “Heo tai xanh”. Bệnh do vi rút Nidovirales, họ Arteviridae gây ra được phát hiện lần đầu tiên năm 1987 tại Mỹ nhưng một số nghiên cứu dịch tễ học cho rằng có thể bệnh đã lưu hành trước đó tại Canada. Các triệu chứng thường gặp ở lợn mắc bệnh bao gồm rối loạn sinh sản và các biểu hiện rối loạn hô hấp đối với lợn ở mọi lứa tuổi.

Cho đến nay, lợn là động vật duy nhất mắc hội chứng này. Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn xuất hiện ở châu Âu vào năm 1990 , hiện đã lưu hành ở nhiều nước thuộc châu lục này. Các kiểm tra huyết thanh, vi rút học cho thấy hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn cũng đã có tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines, Nam Mỹ, các nước vùng Caribe... Vi rút gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (PRRS) thuộc nhóm RNA vi rút (RNA mạch đơn). Vi rút có khả năng đề kháng với nhiệt độ thấp (giữ độc lực trong thực phẩm được bảo quản lạnh).

Vi rút gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn có thể xâm nhập, nhân lên trong các đại thực bào, phá hủy các đại thực bào, do vậy làm suy yếu sức đề kháng của lợn, tạo điều kiện cho nhiều loại vi khuẩn cư trú trong cơ thể lợn (trong đó có liên cầu) phát triển mạnh, tăng độc lực và gây bệnh. Đến nay, vẫn chưa có bằng chứng vi rút gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn có khả năng lây lan và gây bệnh ở người.