Bệnh viện nghìn tỷ 'đắp chiếu', người bệnh thiếu thuốc: Nghịch lý gây bức xúc!
Nhiều bệnh viện nghìn tỷ tại TP.HCM chậm triển khai, trong khi người dân có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) vẫn phải mua thuốc ngoài. Ngành y tế nói gì về nghịch lý này?
Giữa lúc nhiều bệnh viện tuyến cuối tại TP.HCM liên tục quá tải, hàng loạt dự án y tế quy mô lớn lại rơi vào cảnh chậm tiến độ, thậm chí “đắp chiếu” suốt nhiều năm.
Nghịch lý càng trở nên nhức nhối khi không ít người dân có thẻ BHYT vẫn phải tự mua thuốc bên ngoài. Trước áp lực từ cử tri, ngành y tế thành phố đã chính thức lên tiếng, thừa nhận tồn tại và đưa ra lộ trình tháo gỡ.
Dự án nghìn tỷ lãng phí, thuốc BHYT không đáp ứng
Mới đây, trong báo cáo gửi Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM, Sở Y tế không né tránh những tồn tại kéo dài nhiều năm trong hệ thống. Nổi bật là Cụm Bệnh viện Lao – Tâm thần tại Phú Chánh hay dự án Bệnh viện 1.500 giường - từng được kỳ vọng giảm tải cho tuyến cuối – nhưng đến nay vẫn chưa thể phát huy hiệu quả.
PGS-TS-BS Nguyễn Anh Dũng – Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết, công trình Bệnh viện chuyên khoa Tâm thần (thuộc dự án dự án Cụm Bệnh viện Lao – Tâm thần tại Phú Chánh) đã được thi công hoàn thành và đủ điều kiện đưa vào sử dụng từ năm 2018. Tuy nhiên, trong giai đoạn phòng chống dịch COVID-19 (năm 2021), cơ sở này được trưng dụng làm bệnh viện dã chiến, dẫn đến một số hạng mục bị ảnh hưởng, xuống cấp.
Đối với dự án Bệnh viện 1.500 giường, Sở Y tế đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp (chủ đầu tư) cùng các Sở, ngành liên quan khẩn trương rà soát, đánh giá toàn diện các vướng mắc tồn đọng của dự án.
Thật khó chấp nhận khi một bệnh viện chuyên khoa tâm thần đã hoàn thành từ năm 2018, từng là "thành trì" trong cuộc chiến chống COVID-19, nhưng sau dịch lại bị bỏ mặc cho hư hỏng. Việc ngành y tế phải xin phê duyệt 9,1 tỷ đồng để sửa chữa một công trình mới xây chỉ vài năm trước cho thấy một quy trình quản lý tài sản thiếu tính liên tục và chủ động.
Trong khi đó, dự án Bệnh viện 1.500 giường vẫn nằm trong vòng xoáy của những báo cáo "rà soát" và "phối hợp". Sự chậm trễ này không chỉ gây lãng phí ngân sách mà còn làm mất đi niềm tin của người dân vào khả năng thực thi các siêu dự án của chính quyền.
Nếu không có một cơ chế đặc thù để "giải cứu" những dự án này, chúng sẽ mãi là những vết sẹo xấu xí trên bức tranh đô thị hiện đại.
Khi những tòa nhà nghìn tỷ vẫn "án binh bất động", các bệnh viện tuyến cuối như Chợ Rẫy, Nhân dân 115 hay Ung Bướu vẫn trong tình trạng quá tải kéo dài. Hình ảnh bệnh nhân nằm ghép, chờ đợi nhiều giờ không còn xa lạ, tạo nên sự tương phản rõ nét giữa “bệnh viện thiếu giường” và “bệnh viện bỏ trống”.
Không chỉ là câu chuyện lãng phí ngân sách, thực trạng này còn đặt ra vấn đề về hiệu quả quản lý và niềm tin của người dân vào hệ thống y tế công.
Song song với bài toán hạ tầng là nỗi lo sát sườn hơn: thiếu thuốc bảo hiểm y tế.
Thực tế cho thấy, tại một số cơ sở khám chữa bệnh, người dân dù có thẻ BHYT vẫn phải ra ngoài mua thuốc do bệnh viện không đủ nguồn cung. Điều này không chỉ làm tăng chi phí điều trị mà còn tiềm ẩn rủi ro về chất lượng thuốc.
Ngành y tế thừa nhận tình trạng gián đoạn nguồn cung và những vướng mắc trong đấu thầu. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, nguyên nhân sâu xa còn đến từ tâm lý e ngại sai phạm trong mua sắm công, khiến không ít đơn vị rơi vào trạng thái “án binh bất động”.
PGS-TS-BS Nguyễn Anh Dũng cho rằng, những bất cập hiện nay là hệ quả tích tụ của nhiều năm vướng cơ chế.
Ông thẳng thắn: “Thành phố không né tránh thực tế là có những dự án chậm tiến độ gây lãng phí, cũng như có thời điểm việc cung ứng thuốc, vật tư y tế chưa đáp ứng kịp nhu cầu khám chữa bệnh. Ngành y tế đang tập trung tháo gỡ từng điểm nghẽn, từ thủ tục đầu tư công, đấu thầu đến cơ chế tài chính bệnh viện".
Theo ông Dũng, vấn đề không thể giải quyết theo kiểu “chữa cháy” từng phần. “Muốn xử lý căn cơ tình trạng quá tải và thiếu hụt, TP.HCM phải đồng thời hoàn thiện hạ tầng, củng cố y tế cơ sở và cải cách cơ chế tài chính. Nếu chỉ xử lý riêng lẻ, hệ thống sẽ tiếp tục rơi vào vòng luẩn quẩn", ông nói.
Đặc biệt, ông nhấn mạnh yếu tố niềm tin: “Người dân có quyền được sử dụng dịch vụ y tế chất lượng, có đủ thuốc khi đã tham gia BHYT. Đây là trách nhiệm mà ngành y tế phải đảm bảo bằng hành động cụ thể".
Cần những quyết sách “sắt đá” để phá vỡ nghịch lý
Trước áp lực từ tuyến trên, TP.HCM đang đẩy mạnh chiến lược phát triển y tế cơ sở - được xem là “chìa khóa” để giảm tải bền vững.
“Thành phố đã triển khai nhiều chính sách thu hút bác sĩ về tuyến dưới, trong đó có đào tạo bác sĩ nội trú, hỗ trợ thu nhập và tạo điều kiện phát triển chuyên môn. Song song, hệ thống trạm y tế đang được nâng cấp cả về cơ sở vật chất lẫn năng lực điều trị”, ông Dũng cho biết.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh với bệnh án điện tử, hệ thống đặt lịch khám và ki-ốt tự phục vụ. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thời gian chờ đợi mà còn nâng cao trải nghiệm của người bệnh.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu không cải cách cơ chế tài chính – đặc biệt là việc “tính đúng, tính đủ” giá dịch vụ y tế – thì rất khó giữ chân nhân lực chất lượng cao tại tuyến cơ sở.
Dù ngành y tế đã đưa ra nhiều giải pháp, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu thực thi.
Người dân không chỉ chờ đợi các văn bản chỉ đạo, mà cần nhìn thấy sự thay đổi cụ thể: bệnh viện mới được đưa vào hoạt động, thuốc được cung ứng đầy đủ, dịch vụ y tế được cải thiện rõ rệt.
Khoảng cách giữa chính sách và thực tế, nếu không được rút ngắn, sẽ tiếp tục bào mòn niềm tin – yếu tố vốn rất mong manh trong lĩnh vực y tế.
Thực tế cho thấy, bài toán của y tế TP.HCM không nằm ở việc thiếu nguồn lực, mà nằm ở cách vận hành và sử dụng nguồn lực đó.
Để phá vỡ nghịch lý “bệnh viện nghìn tỷ bỏ hoang – bệnh nhân vẫn quá tải, thiếu thuốc”, cần những quyết sách mạnh mẽ hơn. Trong đó, ngành y tế thành phố cần đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm; cải cách toàn diện cơ chế đấu thầu thuốc và vật tư; bảo vệ cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm; đồng thời tăng quyền tự chủ thực chất cho bệnh viện công.
Chỉ khi những “điểm nghẽn” này được tháo gỡ, hệ thống y tế mới có thể vận hành hiệu quả và đáp ứng kỳ vọng của người dân.
Khi những bệnh viện nghìn tỷ thực sự đi vào hoạt động, khi người bệnh không còn phải tự mua thuốc bên ngoài, đó mới là lúc niềm tin được khôi phục, và hệ thống y tế thành phố thực sự bước sang một giai đoạn phát triển bền vững.
