Bỏ cộng điểm IELTS từ 2028: Tránh 'lạm phát' điểm cộng, trả lại công bằng cho thí sinh?
Từ năm 2028, Bộ Giáo dục và Đào tạo bãi bỏ hoàn toàn điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS, thu hẹp tối đa phương thức xét tuyển đại học.
Bỏ cộng điểm IELTS khi xét tuyển đại học
Với thông tư sửa đổi quy định tuyển sinh vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD-ĐT) ban hành, một lộ trình siết chặt mang tính bước ngoặt đã được thiết lập, hướng tới sự minh bạch, tinh gọn.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất, tác động trực tiếp đến chiến lược học tập của hàng trăm nghìn học sinh hiện nay là quy định "khai tử" chính sách cộng điểm khuyến khích. Theo đó, các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế đình đám như IELTS, TOEFL hay các chứng chỉ đánh giá năng lực (SAT, ACT...) sẽ không còn là tấm vé ưu tiên trong xét tuyển đại học.
Cụ thể, ở mùa tuyển sinh năm 2027, các trường đại học vốn đã áp dụng cộng điểm từ năm 2026 trở về trước chỉ được phép duy trì mức trần tối đa không quá 0,5 điểm trên thang điểm 30, đồng thời phải giải trình minh bạch về căn cứ sử dụng.
Bước sang năm 2028, toàn bộ điểm cộng sẽ bị xóa sổ hoàn toàn đối với cả 3 nhóm: điểm thưởng cho thí sinh xét tuyển thẳng nhưng không dùng quyền này; điểm xét thưởng cho thí sinh có thành tích, năng khiếu đặc biệt; và điểm khuyến khích cho thí sinh sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế.
Dưới góc độ chuyên môn giáo dục, động thái này không phủ nhận vai trò của ngoại ngữ trong thời kì hội nhập, nhưng giúp trả lại đúng bản chất cho các kì thi.
Thay vì biến chứng chỉ ngoại ngữ thành công cụ tạo ra khoảng cách bất bình đẳng với học sinh vùng sâu, vùng xa, chứng chỉ quốc tế sẽ quay về đúng giá trị thực chất là công cụ học tập, nghiên cứu hoặc tiêu chuẩn đánh giá đầu ra.
Song song với việc cắt bỏ điểm cộng, theo quy định mới, mỗi cơ sở đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh cho toàn trường. Riêng ở cấp độ từng ngành hoặc chương trình đào tạo, số lượng phương thức bị thu hẹp xuống tối đa 3 phương thức từ năm 2027 và chỉ còn vỏn vẹn 2 phương thức từ năm 2028 (không tính diện xét tuyển thẳng và cử tuyển).
Để ngăn chặn tình trạng "lách luật" hoặc tạo ra sự chênh lệch điểm chuẩn bất hợp lí giữa các tổ hợp, phương thức (như xét học bạ, điểm thi tốt nghiệp THPT hay đánh giá năng lực), Thông tư bắt buộc các trường phải công bố rõ trọng số tính điểm của từng hợp phần và quy đổi tất cả về một thang điểm xét tuyển chung duy nhất.
Mọi quy tắc quy đổi độ lệch điểm và tiêu chí phụ đều phải được công khai minh bạch nhằm bảo đảm sự công bằng tuyệt đối cho tất cả thí sinh.
Bên cạnh đó, bức tranh phân luồng giáo dục cũng trở nên rõ nét và cởi mở hơn khi Thông tư chính thức bổ sung đối tượng dự tuyển là người tốt nghiệp trung học nghề (tại Việt Nam hoặc văn bằng nước ngoài được công nhận tương đương) đăng kí vào cùng nhóm ngành đào tạo, miễn là đáp ứng chuẩn chương trình và ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào.
Trao đổi với Một Thế Giới, cô Nguyễn Phương Anh - Giáo viên Tiếng Anh tại một trung tâm ở phường Mỹ Hào, Hưng Yên - cho biết: "Tôi hoàn toàn đồng tình với chủ trương này, dù thú thật là ban đầu cả giáo viên lẫn học sinh trường chuyên đều có chút hụt hẫng.
Trong khoảng 5 năm trở lại đây, tôi chứng kiến một cuộc chạy đua ngầm rất khốc liệt: học sinh lớp 10, 11 đổ xô đi luyện IELTS, SAT không phải vì đam mê ngôn ngữ hay định hướng du học, mà chỉ để 'gom' điểm cộng, tìm một tấm vé an toàn vào đại học. Điều này vô tình tạo ra sự lệch pha trong học tập, các em bỏ bê kiến thức nền tảng của các môn học khác chỉ để cày mẹo làm bài thi chuẩn hóa.
Theo cô Phương Anh, khi không còn giá trị quy đổi thành điểm thưởng, IELTS hay SAT sẽ trở về đúng bản chất là công cụ phục vụ học tập và nghiên cứu chuyên sâu ở bậc đại học, cũng như giúp các em tự tin bước ra môi trường quốc tế. Học sinh giờ đây sẽ học ngoại ngữ một cách thực chất hơn, học để dùng chứ không phải học để đối phó hay mua lấy sự ưu tiên.
Trong khi đó, cô Nguyễn Thị Ngọc Yến, giáo viên môn Ngữ văn tại trường THPT Hồng Đức (Hưng Yên), nhận định: "Nếu ở thành phố lớn, thông tư này giúp giảm nhiệt cuộc đua chứng chỉ, thì với thầy trò ở các địa phương như chúng tôi, đây thực sự là một quyết định mang lại sự công bằng đích thực.
Lâu nay, khi nhìn vào bảng điểm chuẩn quy đổi của nhiều trường đại học top đầu, học sinh của tôi rất nản lòng. Các em học rất giỏi các môn văn hóa, nhưng gia đình không có điều kiện kinh tế, địa phương cũng thiếu trung tâm luyện thi chuẩn hóa để lấy chứng chỉ IELTS 7.0 hay SAT 1400+.
Việc cộng điểm khuyến khích quá cao vô tình tạo ra một rào cản vô hình, khiến cơ hội vào giảng đường của học sinh nông thôn, miền núi bị thu hẹp ngay từ vạch xuất phát.
"Sự tinh gọn, minh bạch về trọng số và quy tắc quy đổi lần này sẽ giúp các em yên tâm dồn sức cho kì thi tốt nghiệp THPT và kiến thức cốt lõi. Ngoài ra, việc mở cửa cho học sinh tốt nghiệp trung học nghề liên thông lên đúng nhóm ngành đại học cũng mở ra một lối đi rất sáng và thực tế cho những em chọn học nghề sớm tại địa phương", cô Yến cho hay.
Số hóa dữ liệu tuyển sinh: Liên thông cơ sở dữ liệu quốc gia, cắt giảm thủ tục
Không chỉ dừng lại ở các điều chỉnh mang tính chuyên môn học thuật, Thông tư mới còn đánh dấu bước tiến mạnh mẽ của chuyển đổi số ngành giáo dục thông qua việc tích hợp sâu rộng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống dữ liệu tuyển sinh chung.
Theo quy định, các cơ sở đào tạo bắt buộc phải khai thác triệt để dữ liệu số hóa để cắt giảm tối đa hồ sơ và thủ tục hành chính từ khâu đăng kí đến lúc nhập học.
Nguyên tắc "một cửa số" được quán triệt rõ ràng: các trường không được phép yêu cầu thí sinh nộp bổ sung bản cứng hồ sơ, giấy tờ, học bạ hay chứng chỉ nếu các dữ liệu này đã có đầy đủ, hợp lệ và được xác thực trên hệ thống tuyển sinh chung (trừ trường hợp dữ liệu chưa kịp cập nhật hoặc cần xác minh đặc thù).
Việc đồng bộ hóa hạ tầng công nghệ dữ liệu này không chỉ giải phóng các trường đại học khỏi áp lực lưu trữ, xử lí hàng triệu bộ hồ sơ giấy thủ công, mà còn là "lá chắn" kĩ thuật giúp loại bỏ tận gốc nguy cơ gian lận, làm giả chứng chỉ hay sai lệch thông tin cá nhân.
Đồng thời, để bảo vệ quyền lợi tài chính cho người học, Bộ GD-ĐT cũng nghiêm cấm các trường thu thêm bất kì khoản lệ phí xét tuyển nào ngoài hệ thống xét tuyển chung của Bộ.
