‘Bong bóng AI đã vỡ ở Trung Quốc’

Những cổ phiếu từng được định giá quá cao giảm sâu trước nỗi lo về nhu cầu với trí tuệ nhân tạo (AI) và nguy cơ nhiều nước cấm thiết bị Trung Quốc trong trung tâm dữ liệu.

"Chúng ta đang chứng kiến ​​bong bóng AI đó vỡ tung"

Đợt bán tháo khiến chỉ số STAR 50, gồm cả nhiều doanh nghiệp AI và bán dẫn hàng đầu Trung Quốc, giảm 40% trong chưa đầy bốn tháng, thổi bay khoảng 480 tỉ USD giá trị vốn hóa thị trường. Đây là tín hiệu đáng lo ngại với các thị trường tài chính toàn cầu vốn đang bất ổn, đồng thời giáng đòn vào nỗ lực của Trung Quốc nhằm khuyến khích người dân đưa tiền tiết kiệm vào chứng khoán để tài trợ cho làn sóng bùng nổ AI.

Đợt lao dốc cũng chấm dứt đà tăng kéo dài hai năm của STAR 50, bắt đầu từ khi những cam kết kích thích kinh tế giúp giá cổ phiếu tăng mạnh. Diễn biến này cản trở nỗ lực của Trung Quốc nhằm phá vỡ chu kì tăng trưởng rồi sụt giảm kéo dài của thị trường, thay vào đó xây dựng một thị trường giá lên tăng trưởng chậm nhưng ổn định.

Chỉ số CSI 300, đại diện cho các cổ phiếu vốn hóa lớn trên thị trường Trung Quốc đại lục, đã giảm khoảng 20% so với mức đỉnh hồi tháng 6.

“Thị trường chứng khoán đã biến thành một cơn sốt đầu cơ điên cuồng. Giờ đây, chúng ta đang chứng kiến ​​bong bóng đó vỡ tung”, Dong Baozhen, nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh (thủ đô Trung Quốc), chia sẻ với hãng tin Reuters.

Đợt đảo chiều cho thấy làn sóng tăng giá tại Trung Quốc đã đẩy cổ phiếu lên những mức cao hơn so với thị trường phương Tây và các nước khác ở châu Á. Trong khi đó, cổ phiếu AI của Mỹ mới chỉ chịu một cú chững lại tương đối nhẹ, góp phần kéo chỉ số Nasdaq giảm 6% so với mức cao kỉ lục thiết lập ba tuần trước.

Không có yếu tố đơn lẻ nào rõ ràng châm ngòi cho làn sóng bán tháo cổ phiếu AI tại Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhà giao dịch cho rằng giá cổ phiếu quá cao, các khoản thuế phải nộp và nguy cơ Mỹ hoặc các quốc gia khác cấm sử dụng thiết bị Trung Quốc trong trung tâm dữ liệu đều góp phần gây áp lực.

Theo ngân hàng đầu tư Goldman Sachs (Mỹ), cổ phiếu AI hiện chiếm 42% tổng vốn hóa thị trường chứng khoán Trung Quốc và 57% giá trị giao dịch của nhóm cổ phiếu niêm yết trên thị trường Trung Quốc đại lục cùng Hồng Kông. Vì thị trường này có đông nhà đầu tư cá nhân, đợt lao dốc của cổ phiếu AI đã khiến nhiều người thua lỗ.

Cổ phiếu công nghệ từng được ưa chuộng đồng loạt lao dốc

Cổ phiếu Unitree, nhà sản xuất robot hàng đầu Trung Quốc, đã giảm một nửa kể từ khi bắt đầu giao dịch vào tháng 8. Cổ phiếu CXMT, hãng sản xuất chip nhớ hàng đầu Trung Quốc, cũng mất hơn 1/4 giá trị chỉ trong tháng qua.

Cổ phiếu hai nhà sản xuất chip MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology, từng tăng lần lượt 700% và 400% ngay trong ngày giao dịch đầu tiên trên thị trường vào năm ngoái, cũng đã mất một nửa giá trị kể từ tháng 7.

Chen Wensheng, chủ doanh nghiệp nhỏ kiêm nhà đầu tư tại tỉnh Hải Nam (miền nam Trung Quốc), cho biết ông tham gia làn sóng tăng giá vì tin rằng chính quyền đang ủng hộ những doanh nghiệp như Unitree. Công ty sản xuất robot này có các quỹ được nhà nước hậu thuẫn góp vốn đầu tư.

Tuy nhiên, Chen Wensheng và những người bạn hiện phải đối mặt với các khoản thua lỗ.

Thất vọng trước việc một xu hướng đầu tư được Trung Quốc ủng hộ lại kết thúc tồi tệ, nhiều nhà đầu tư chuyển sang các tài sản phòng thủ, có mức độ rủi ro thấp hơn. Diễn biến này cũng có khả năng làm chậm hoạt động huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu của các hãng công nghệ.

Cổ phiếu của Zhongji Innolight và Eoptolink Technology, hai nhà sản xuất linh kiện quang học, đã giảm khoảng 60% so với các mức đỉnh thiết lập trong tháng 6 và tháng 7. Một phần nguyên nhân là Washington đang tiến gần hơn tới việc cấm hai doanh nghiệp từng được giới đầu tư ưa chuộng này cung cấp thiết bị cho các trung tâm dữ liệu tại Mỹ.

Dù đã giảm mạnh so với mức đỉnh gần 250 lần, chỉ số STAR 50 vẫn có tỉ lệ giá trên lợi nhuận (P/E) 12 tháng gần nhất khoảng 100 lần. Trong khi đó, P/E của Nasdaq 100 chỉ khoảng 30 lần. Chênh lệch này khiến nhà đầu tư lo ngại giá cổ phiếu Trung Quốc có thể còn giảm sâu hơn trước khi thị trường phục hồi.

“Những gì đang xảy ra sẽ khiến nhiều công ty đang tìm cách niêm yết phải dừng kế hoạch”, Hong Hao, đối tác điều hành kiêm giám đốc đầu tư tại Lotus Asset Management ở Hồng Kông, nhận định.

“Mọi bong bóng rồi cũng sẽ vỡ”

Cơn sốt đầu tư và những hệ lụy hiện nay trái ngược với nỗ lực của chính quyền Trung Quốc nhằm cải thiện lợi nhuận đầu tư và giảm biến động thị trường. Những biện pháp được triển khai bao gồm siết hoạt động vay đòn bẩy để đầu tư và giao dịch tần suất cao, tức sử dụng hệ thống máy tính để mua bán cổ phiếu với tốc độ rất lớn.

Các nhà đầu tư được nhà nước hậu thuẫn cũng bán cổ phiếu khi thị trường tăng mạnh nhằm hạn chế đà tăng quá nóng.

Theo thông tin đăng trên trang web của Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc, Chủ tịch Wu Qing đã gặp các thành viên thị trường hồi đầu tháng 10 để lắng nghe đề xuất cải thiện thị trường vốn. Một số người trong giới đầu tư cho rằng đợt tăng giá vừa qua đã gây ra những vấn đề về cơ cấu thị trường.

“Việc quá nhấn mạnh yếu tố công nghệ, tức tỉ trọng của các hãng công nghệ trong giá trị vốn hóa của những chỉ số lớn, đã khiến dòng vốn đi chệch hướng, thậm chí làm méo mó hành vi đầu tư. Điều này tạo ra bong bóng lớn trong một số lĩnh vực, đồng thời khiến những lĩnh vực khác bị rút vốn nghiêm trọng”, Leo Wang, đối tác tại quỹ Qianchuang Capital ở Bắc Kinh, nhận xét.

Tuy nhiên, một số nhà đầu tư cho rằng đợt bán tháo cũng mở ra cơ hội mua cổ phiếu ở mức giá hợp lý hơn. Theo quan điểm này, diễn biến hiện nay không bất ngờ và cũng không nhất thiết gây tổn hại cho các cải cách thị trường hướng đến mục tiêu dài hạn. Những cải cách đó đã bước đầu phát huy hiệu quả trong việc cải thiện lợi nhuận đầu tư, đặc biệt là nguồn thu nhập từ cổ phiếu, trong những năm gần đây.

Theo nghiên cứu của ngân hàng đầu tư HSBC, dù đã bán ròng cổ phiếu trong ba tháng qua, các quỹ đầu tư châu Á nói chung vẫn duy trì tỉ trọng đầu tư vào Trung Quốc cao hơn mức tham chiếu.

Trong danh sách khuyến nghị đầu tư được điều chỉnh và công bố hồi đầu tháng 10, Goldman Sachs vẫn đưa Innolight và CXMT vào nhóm hàng chục cổ phiếu AI Trung Quốc đáng chú ý.

William Bratton, chiến lược gia tại BNP Paribas Securities, cũng cho rằng thị trường đang xuất hiện cơ hội mua vào với những nhà đầu tư thận trọng.

Dù vậy, nhiều nhà đầu tư tại Trung Quốc đại lục đang chuyển sự chú ý sang các lĩnh vực khác hoặc chờ giá cổ phiếu giảm thêm trước khi mua vào.

“Giống các nhà sản xuất khác của Trung Quốc, những doanh nghiệp sản xuất chip và cung cấp thiết bị cho ngành AI cuối cùng cũng sẽ rơi vào cuộc chiến về giá. Không có ngoại lệ nào cả. Mọi bong bóng cuối cùng đều sẽ vỡ”, Wang Zhuo, nhà quản lý quỹ kiêm đối tác tại công ty quản lý đầu tư Shanghai Zhuozhu Investment Management, nhận định.