Cả Mỹ và Trung Quốc đều không thể tự mình thắng cuộc đua AI

Lý do Mỹ và Trung Quốc đều không thể tự mình thắng cuộc đua AI

Cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều không thể giành ưu thế trong cuộc đua thống trị AI (trí tuệ nhân tạo) nếu không dựa vào các quốc gia khác, chuyên gia tại Bank of America nhận định trước thềm cuộc gặp song phương quan trọng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuần này, khi chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu có mức độ liên kết chặt chẽ.

Matty Zhao, đồng trưởng bộ phận nghiên cứu cổ phiếu Trung Quốc tại Bank of America Global Research, nói với tờ SCMP hôm 21/9 rằng: “Dù Trung Quốc thể hiện lợi thế trong các lĩnh vực như lưới điện và thiết bị sản xuất, nhưng nước này vẫn phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài với các loại chip tiên tiến, chip nhớ và một số vật liệu cao cấp”.

Mỹ đối mặt với những hạn chế khác, trong đó có hệ thống lưới điện đã cũ, với tuổi đời trung bình khoảng 30 - 40 năm, so với 15 - 20 năm ở Trung Quốc, theo Matty Zhao.

Trên khắp nước Mỹ, sự phát triển của các trung tâm dữ liệu đã vấp phải sự phản đối rộng rãi từ một số chính trị gia và cộng đồng do lo ngại về chi phí điện năng tăng vọt.

“Điện năng có thể trở thành lực cản với tăng trưởng của Mỹ, trong khi Trung Quốc vẫn cần những đột phá về chip cao cấp. Mỗi quốc gia đều có những hạn chế riêng”, Matty Zhao nhận định.

“Cuộc đua này không thể do một quốc gia đơn độc thực hiện”, Matty Zhao nói với SCMP bên lề Hội nghị châu Á - Thái Bình Dương 2026 của Bank of America tại Hồng Kông (Trung Quốc).

Theo Matty Zhao, Mỹ và Trung Quốc vẫn sẽ phải hợp tác với các quốc gia khác. Bà dẫn chứng Hàn Quốc có thế mạnh về chip nhớ, trong khi Nhật Bản giữ vị thế hàng đầu về các vật liệu cao cấp như lá đồng (rất quan trọng để sản xuất bảng mạch in) cũng như thiết bị sản xuất.

“Chắc chắn sẽ có cả cạnh tranh lẫn hợp tác”, Matty Zhao nói thêm.

Nhận định của Matty Zhao được đưa ra trước cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington vào ngày 24/9. AI được kì vọng là một trong những chủ đề chính bên cạnh thương mại và các vấn đề địa chính trị khác.

Để chuẩn bị cho cuộc gặp, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong hôm 20/9 đã nhất trí thiết lập cơ chế đối thoại về AI và thành lập một cơ chế thương mại song phương, sau 8 giờ đàm phán tại thành phố New York.

“Chúng tôi đã có một cuộc làm việc rất thành công với phía Trung Quốc về thương mại và AI”, ông Scott Bessent nói.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, người cũng tham dự cuộc đàm phán, nói các sáng kiến này nhằm “giúp Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập tiếp tục duy trì quan hệ”, đồng thời tạo nền tảng cho một cuộc gặp thượng đỉnh thành công vào ngày 24/9.

Phái đoàn Trung Quốc không trả lời báo chí.

Nỗ lực ngoại giao này diễn ra trong bối cảnh sự thiếu tin tưởng về công nghệ ngày càng gia tăng giữa hai cường quốc AI hàng đầu thế giới.

Mỹ nhiều lần cáo buộc các nhà phát triển Trung Quốc sử dụng kỹ thuật chưng cất để khai thác năng lực từ các mô hình AI hàng đầu của Mỹ. Trong khi Trung Quốc chỉ trích những lời kêu gọi gần đây của Dario Amodei (Giám đốc điều hành Anthropic) về việc làm chậm tốc độ phát triển AI tiên tiến, cho rằng điều này có thể giúp Mỹ củng cố vị thế thống trị.

Bên cạnh những tín hiệu về khả năng hợp tác lớn hơn, cả hai nước cũng đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào nhau trong các công nghệ then chốt. Dario Amodei đã kêu gọi chính phủ Mỹ siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc, còn Trung Quốc thúc đẩy các doanh nghiệp công nghệ trong nước sử dụng chip nội địa.

Tuy nhiên, Matty Zhao cho rằng cơ sở hạ tầng cần thiết để phát triển và triển khai các hệ thống AI mạnh vẫn phụ thuộc sâu vào mạng lưới cung ứng toàn cầu, khiến nỗ lực tự chủ hoàn toàn về công nghệ của bất kì nước nào cũng trở nên khó khăn.

Trung Quốc đã trở thành một nhà cung cấp lớn trên toàn cầu về hạ tầng AI, đặc biệt là thiết bị điện và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Theo Matty Zhao, xuất khẩu máy biến áp điện của Trung Quốc - thiết bị dùng để điều chỉnh điện áp trong lưới điện - đã tăng khoảng 30% vào năm 2025 và tiếp tục tăng với tốc độ tương tự trong 2026 tính đến thời điểm này.

Theo số liệu được công bố hồi đầu năm 2026, Trung Quốc đã xuất khẩu lượng máy biến áp trị giá kỉ lục 64,6 tỉ nhân dân tệ (9,6 tỉ USD) trong 2025, tăng khoảng 36% so với 2024.

Dù vậy, Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài ở một số mắt xích của chuỗi cung ứng AI, trong đó có máy móc và vật liệu chuyên dụng của Nhật Bản, cùng chip tiên tiến và một số công nghệ quang học từ Mỹ cùng các quốc gia khác.

Trung Quốc vượt trội Mỹ trong cuộc đua AI tiêu dùng

Trung Quốc đang dẫn trước Mỹ về mức độ sử dụng AI trong đời sống hằng ngày khi các tập đoàn công nghệ như Tencent và Alibaba tích hợp AI trực tiếp vào những siêu ứng dụng phổ biến, dù các mô hình AI Mỹ vẫn dẫn đầu về năng lực, theo ngân hàng đầu tư đa quốc gia Morgan Stanley (Mỹ).

Một khảo sát do Morgan Stanley thực hiện và công bố trong báo cáo hôm 15/9 cho thấy 80% người được hỏi tại Trung Quốc sử dụng AI cho mục đích cá nhân ít nhất mỗi tuần một lần, so với 54% tại Mỹ.

Theo báo cáo, số người dùng AI tạo sinh tại Trung Quốc tăng từ khoảng 249 triệu vào tháng 12/2024 lên 602 triệu trong tháng 12/2025, với tốc độ phổ cập nhanh hơn đáng kể so với quá trình người dân sử dụng Internet di động ở một khoảng thời gian tương đương.

Morgan Stanley nhận định, dù việc tiếp cận các tính năng AI cơ bản vẫn miễn phí ở cả hai quốc gia, lợi thế của Trung Quốc nằm ở việc phân phối dịch vụ thông qua các nền tảng quen thuộc hàng ngày, vốn được tùy chỉnh để phù hợp với thói quen tiêu dùng địa phương, chứ không phải nhờ ưu thế về hiệu suất của các mô hình AI tiên tiến.

Tại Trung Quốc, các chức năng AI tạo sinh (có thể tạo văn bản, hình ảnh, video hoặc mã lập trình) được tích hợp trực tiếp vào các ứng dụng mua sắm, tìm kiếm, nhắn tin và giải trí. Nhờ đó, người dùng có thể sử dụng AI mà không cần tải và cài đặt một phần mềm riêng.

Doubao của ByteDance, nhận được lượng truy cập từ Douyin (phiên bản TikTok tại Trung Quốc), đã trở thành ứng dụng AI dẫn đầu rõ rệt tại Trung Quốc. Theo dữ liệu QuestMobile được Morgan Stanley dẫn lại, Doubao đạt khoảng 399 triệu người dùng hoạt động hằng tháng (MAU) trong tháng 7.

QuestMobile là công ty cung cấp dịch vụ dữ liệu và phân tích thị trường Internet di động tại Trung Quốc.

Đứng sau Doubao là Qwen, nền tảng có khả năng hoạt động như tác tử AI để thực hiện công việc trong thế giới thực bằng cách kết nối trực tiếp với hệ sinh thái của Alibaba, từ mua sắm, đặt vé và đặt dịch vụ du lịch đến dẫn đường và thanh toán. Qwen đạt khoảng 161 triệu MAU trong tháng 7.

Tuy nhiên, Morgan Stanley cho biết việc sử dụng đồng thời nhiều ứng dụng AI đang trở thành xu hướng phổ biến. Có tới 64% số người Trung Quốc được khảo sát sử dụng từ 5 công cụ AI trở lên.

Theo Morgan Stanley, việc chuyển đổi giữa các ứng dụng AI quá dễ dàng khiến khó có một cái tên nào chiếm lĩnh phần lớn thị trường. Thay vào đó, lợi thế nghiêng về những nền tảng vốn đã có sẵn lượng người dùng lớn, dữ liệu riêng và hệ thống giao dịch.

Các hãng công nghệ lâu năm sở hữu mạng lưới phân phối mạnh được đánh giá là những bên có vị thế tốt nhất để hưởng lợi từ xu hướng này, theo Morgan Stanley.

Đặc biệt, Morgan Stanley cho rằng Tencent có thể hưởng lợi khi AI được tích hợp vào WeChat. Thay vì làm suy yếu WeChat, các công cụ AI mới nhiều khả năng sẽ giúp siêu ứng dụng này, từ mạng lưới kết nối người dùng, các chương trình nhỏ đến dịch vụ thanh toán, trở nên hữu ích và hiệu quả hơn.

Alibaba tiếp tục là một trong những cổ phiếu được Morgan Stanley ưa thích nhờ sở hữu hệ sinh thái công nghệ và dịch vụ hoàn chỉnh. Ngân hàng này đặc biệt đánh giá cao những tính năng thương mại được tích hợp ngay trong ứng dụng của Alibaba, chẳng hạn trợ lí mua sắm Qwen trên Taobao. Tuy nhiên, các nhà phân tích vẫn thận trọng với việc đầu tư vào ứng dụng Qwen độc lập.

Meituan và các công ty du lịch trực tuyến cũng được đánh giá có vị thế thuận lợi nhờ khả năng chuyển đổi người dùng thành khách hàng với tỉ lệ cao, trong khi chi phí để thu hút thêm người dùng tương đối thấp.