Ca sĩ mặt nạ trở lại: Giọng hát hay cuộc chơi danh tính?
Ca sĩ mặt nạ trở lại mùa 3 sau gần ba năm vắng sóng. Sức hút của chương trình sẽ nằm ở giọng hát hay lại bị kéo vào cuộc chơi giải mã danh tính?
Game show Ca sĩ mặt nạ (The masked singer Vietnam) trở lại mùa 3 sau thời gian vắng sóng. Đây là tín hiệu cho thấy thương hiệu này vẫn còn sức hút, nhưng cũng là phép thử với một format không còn mới với khán giả.
Ở mùa đầu, chương trình thành công vì đưa giọng hát lên trước danh tính. Khi nghệ sĩ bị che mặt, công chúng tạm gác ngoại hình, danh xưng, đời tư, lượng fan và thói quen yêu ghét. Người xem buộc phải nghe một giọng ca trong trạng thái tương đối công bằng.
Nhưng lợi thế đó dễ mất tác dụng khi chiếc mặt nạ được chú ý hơn phần hát. Bài hát khi ấy chỉ còn là dấu hiệu để đoán tên nghệ sĩ. Phần trình diễn trở thành nơi cài manh mối. Khán giả chờ khoảnh khắc hạ mặt nạ nhiều hơn chờ một tiết mục đủ sức ở lại sau chương trình. Khi đó, sân khấu âm nhạc bị thu hẹp thành một cuộc đoán tên được dàn dựng công phu.
Chiếc mặt nạ từng giúp khán giả nghe kỹ hơn
Ca sĩ mặt nạ buộc khán giả nghe giọng hát trước khi nhận ra nghệ sĩ. Đó là lý do format này từng tạo khác biệt trong một môi trường giải trí bị chi phối bởi ngoại hình, danh tiếng, lượng fan và thuật toán mạng xã hội.
Khi nghệ sĩ đứng sau mascot, gương mặt và hồ sơ truyền thông tạm thời biến mất. Người nghe phải chú ý đến âm sắc, hơi thở, cách nhả chữ, độ vang, độ nén cảm xúc và khả năng xử lý bài hát. Với một chương trình đại chúng, yêu cầu đó không hàn lâm. Nó chỉ đưa khán giả trở lại hành vi căn bản nhất của thưởng thức âm nhạc: lắng nghe.
Nhưng trọng tâm bắt đầu lệch khi chiếc mặt nạ được chú ý hơn giọng hát. Câu hỏi “người này hát thế nào?” bị thay bằng “người này là ai?”. Sự tò mò vẫn có thể tạo lượt xem, nhưng khó tạo chiều sâu tiếp nhận. Một tiết mục có thể gây sốt trong đêm phát sóng rồi trôi rất nhanh, vì điều còn lại trong trí nhớ công chúng không phải bài hát, mà là đáp án phía sau lớp hóa trang.
Khi yếu tố ẩn số lấn át âm nhạc
Nếu mỗi tập phát sóng chỉ nhằm kéo khán giả đến khoảnh khắc tháo mặt nạ, phần âm nhạc sẽ yếu đi. Mascot đẹp hơn, gợi ý nhiều hơn, phản ứng của cố vấn ồn hơn có thể tạo bàn tán trong vài ngày. Nhưng một chương trình âm nhạc không thể chỉ sống bằng sự tò mò.
Ban cố vấn có thể tung hứng, đoán tên, pha trò và giữ không khí trường quay. Nhưng sự tung hứng đó cần có giới hạn. Một chương trình ca hát vẫn cần những nhận xét có giá trị về màu giọng, cách chọn bài, bản phối và cách xử lý sân khấu. Khi cố vấn chỉ kéo dài sự úp mở, khán giả dễ có cảm giác mình đang bị dẫn đi lòng vòng.
Ca sĩ mặt nạ từng hấp dẫn vì phía sau lớp hóa trang vẫn có những giọng hát đáng nghe. Nếu giọng hát không còn là trung tâm, mascot chỉ còn là vỏ bọc đắt tiền. Khi đó, chương trình có thể gây ồn ào, nhưng khó để lại một tiết mục đủ sức sống sau đêm phát sóng.
Mùa 2 cho thấy giới hạn của sự tò mò
Mùa 2 cho thấy rõ rủi ro của một chương trình sau mùa đầu quá thành công. Mùa 1 từng thu hút gần 1 tỉ lượt xem trên các nền tảng số. Cả 16 tập phát sóng đều có mặt trong top trending YouTube và liên tục tạo thảo luận trên mạng xã hội. Sang mùa 2, vài tập đầu vẫn đạt khoảng 2 - 4 triệu lượt xem trên YouTube, nhưng sức lan tỏa không còn mạnh như trước.
Dấu hiệu giảm nhiệt không chỉ nằm ở lượt xem. Các tiết mục ít được chia sẻ rộng hơn. Nhiều diễn đàn giải trí không còn xem chương trình là chủ đề nóng hằng tuần. Một số bài báo cũng ghi nhận rating giảm, dù không công bố thang đo cụ thể. Đến tập thứ 5, chương trình không còn giữ được vị trí quen thuộc trên top trending như mùa đầu, dù có phần lộ diện của ca sĩ Khởi My trong mascot Cừu Bông.
Cách tổ chức mùa 2 cũng làm cảm giác bí mật giảm đi. Số nghệ sĩ tăng lên 20. Nhiều mascot phải lộ diện ngay từ vòng đầu. Khán giả chưa kịp nhớ nhân vật thì nhân vật đã rời chương trình. Một số cái tên như Ưng Hoàng Phúc, Phạm Đình Thái Ngân, Trương Thảo Nhi, Khởi My, Hoàng Dũng hay Dương Hoàng Yến được đoán khá sớm. Khi danh tính bị lộ trước, phần bất ngờ mất lực.
Tranh cãi về kết quả càng làm chương trình chịu sức ép. Việc ba mascot bị loại cùng nhận tỷ lệ bình chọn thấp nhất 11,65% từng khiến khán giả nghi ngờ. Chưa có cơ sở để kết luận chương trình can thiệp kết quả. Nhưng chỉ riêng việc người xem đặt câu hỏi đã cho thấy một vấn đề: game show không thể chỉ dựa vào cảm xúc được dựng sẵn. Khán giả có thể chấp nhận kịch tính, nhưng họ cần cảm giác minh bạch.
Mùa 3 cần trả chiếc mặt nạ về đúng vai trò
Mùa 3 cần đưa chiếc mặt nạ về đúng vai trò của nó. Đó là phương tiện để khán giả nghe giọng hát trong một trạng thái khác, không phải trung tâm của chương trình. Mascot có thể đẹp. Gợi ý có thể khéo. Phần tháo mặt nạ có thể xúc động. Nhưng tất cả phải phục vụ phần hát.
Mùa mới cần những bản phối đủ mới để tiết mục còn được nhắc lại sau chương trình. Ca khúc phải được chọn để làm rõ cá tính giọng ca, không chỉ để đánh lạc hướng người xem. Cách loại và bình chọn cần rõ ràng hơn để giảm cảm giác bị sắp đặt. Phần dựng cũng cần tiết chế, tránh biến mọi tiết mục thành màn chờ tháo mặt nạ.
Khán giả không cần một mùa mới chỉ để đoán thêm vài cái tên phía sau mascot. Điều họ cần là những tiết mục đủ hay để còn được nhắc lại sau khi mặt nạ đã tháo xuống. Nếu mùa 3 làm được điều đó, chương trình có lý do để trở lại. Nếu không, chiếc mặt nạ chỉ còn là đạo cụ của một cuộc chơi đã bớt bất ngờ.
