Camera Xiaomi biến Mặt Trời thành Mặt Trăng trong ảnh chụp nhật thực
Trong lần nhật thực ngày 12/8, một số người dùng smartphone Xiaomi phát hiện camera của thiết bị có thể biến Mặt Trời thành hình ảnh giống Mặt Trăng, thậm chí thêm cả các chi tiết như miệng hố.
Hiện tượng bất thường này bắt nguồn từ chế độ Supermoon, cho thấy AI trong camera smartphone đôi khi có thể ưu tiên một hình ảnh “đẹp” hơn thay vì phản ánh chính xác những gì ống kính ghi nhận.
Khi AI nhận nhầm Mặt Trời thành Mặt Trăng
Trong quá trình quan sát và chụp ảnh nhật thực gần đây, một số người dùng Xiaomi đã phát hiện điều khá kì lạ: Thay vì ghi lại hình ảnh Mặt Trời bị che khuất, camera lại tạo ra một vật thể tròn với bề mặt giống Mặt Trăng.
Nguyên nhân nằm ở chế độ Supermoon của Xiaomi. Tính năng này được thiết kế để hỗ trợ người dùng chụp ảnh Mặt Trăng rõ nét hơn, đặc biệt khi sử dụng mức zoom cao. Thông thường, Supermoon sử dụng khả năng nhận diện cảnh bằng AI để xác định một vật thể hình cầu sáng trên nền trời tối hoặc thiếu sáng.
Khi nhận diện được vật thể phù hợp, phần mềm sẽ áp dụng các thuật toán xử lí hình ảnh nhằm làm nổi bật chi tiết bề mặt Mặt Trăng. Tính năng có thể hoạt động với mức zoom từ 5X đến 60X, giúp người dùng chụp các bức ảnh Mặt Trăng có độ phóng đại lớn hơn nhiều so với ảnh thông thường. Vấn đề xuất hiện khi hệ thống nhận diện cảnh dựa quá nhiều vào hình dạng và độ tương phản của vật thể.
Trong một số trường hợp chụp nhật thực hoặc các vùng sáng của Mặt Trời, AI có thể nhận nhầm Mặt Trời bị che khuất thành Mặt Trăng. Sau đó, thay vì giữ nguyên những thông tin quang học mà cảm biến thực sự thu được, thuật toán áp dụng lớp xử lí dành cho ảnh Mặt Trăng.
Kết quả là Mặt Trời trong bức ảnh có thể được phủ lên những họa tiết giống bề mặt Mặt Trăng, bao gồm các vùng tối và miệng hố. Một hiện tượng thiên văn hiếm gặp vì thế có nguy cơ biến thành một hình ảnh “Mặt Trăng nhân tạo” do chính phần mềm tạo ra.
Điểm đáng chú ý là đây không đơn thuần là vấn đề camera không đủ khả năng ghi lại hiện tượng nhật thực. Vấn đề nằm ở cách AI diễn giải hình ảnh sau khi ánh sáng đi vào cảm biến.
Với người dùng thông thường, việc thuật toán can thiệp để tạo ra một bức ảnh đẹp hơn có thể không phải vấn đề lớn. Nhưng trong trường hợp chụp các hiện tượng thiên văn, tính chính xác của hình ảnh lại quan trọng hơn yếu tố thẩm mỹ.
Một bức ảnh nhật thực được kì vọng phản ánh những gì thực sự xuất hiện trên bầu trời. Nếu phần mềm tự động thay thế hoặc bổ sung các chi tiết không tồn tại, người dùng có thể khó nhận ra đâu là dữ liệu hình ảnh thực tế và đâu là sản phẩm của thuật toán.
Bài học về giới hạn của AI trong nhiếp ảnh smartphone
Hiện tượng trên đặt ra một câu hỏi lớn hơn về cách AI đang thay đổi nhiếp ảnh trên điện thoại. Trong nhiều năm, camera smartphone đã chuyển từ việc đơn thuần ghi lại ánh sáng sang sử dụng phần mềm để “hiểu” cảnh vật. AI có thể nhận diện bầu trời, khuôn mặt, cây cối, thức ăn, động vật hay Mặt Trăng, sau đó tự động điều chỉnh độ sáng, màu sắc, độ tương phản và độ nét.
Những tính năng này giúp người dùng tạo ra ảnh đẹp hơn mà không cần hiểu sâu về nhiếp ảnh. Tuy nhiên, chính khả năng nhận diện và xử lí tự động cũng có thể tạo ra những tình huống ngoài dự kiến.
Trong trường hợp Supermoon, thuật toán dường như đã đơn giản hóa bài toán: một vật thể tròn, sáng và có độ tương phản cao trên nền trời tối được xem là Mặt Trăng. Khi điều kiện thực tế khác với những gì AI được tối ưu để nhận diện, hệ thống có thể đưa ra kết luận sai. Đây là một ví dụ điển hình về sự đánh đổi giữa độ chân thực quang học và chất lượng hình ảnh theo cảm nhận của con người.
Một bức ảnh được thuật toán tăng cường có thể trông rõ và đẹp hơn, nhưng không nhất thiết phản ánh chính xác cảnh vật trước camera. Với những bức ảnh đời thường, sự khác biệt này thường không đáng kể. Nhưng với các sự kiện hiếm như nhật thực, nguyệt thực hay hiện tượng thiên văn, nó có thể trở thành vấn đề.
Người dùng muốn ghi lại hình ảnh nguyên bản của các hiện tượng thiên nhiên vì vậy nên chủ động tắt những tính năng AI có khả năng can thiệp mạnh vào ảnh. Trên các thiết bị Xiaomi, lựa chọn Pro hoặc chế độ chụp thủ công và tắt các tính năng nhận diện, tăng cường cảnh có thể giúp hạn chế việc phần mềm tự động thay đổi hình ảnh.
Đặc biệt, người dùng không nên kích hoạt Supermoon khi đang chụp Mặt Trời hoặc các hiện tượng tương tự. Nếu mục tiêu là lưu lại hình ảnh gần với dữ liệu cảm biến nhất có thể, chế độ chụp thủ công sẽ phù hợp hơn.
Hiện chưa có thông tin cho thấy Xiaomi đã phát hành bản cập nhật riêng để xử lí hiện tượng nhận diện nhầm này. Do tính năng và phiên bản phần mềm có thể khác nhau tùy model, khu vực và phiên bản HyperOS, cách tắt các tính năng AI cũng có thể không giống nhau trên mọi thiết bị.
Sự cố với Supermoon không có nghĩa AI trong camera smartphone là công nghệ không đáng tin cậy. Ngược lại, nó cho thấy AI đang ngày càng đóng vai trò lớn trong việc tạo ra hình ảnh trên điện thoại. Nhưng càng nhiều thuật toán tham gia vào quá trình chụp, người dùng càng cần hiểu rằng một bức ảnh đẹp không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với một bức ảnh trung thực.
Với những khoảnh khắc đặc biệt như nhật thực, đôi khi điều quan trọng nhất không phải là để AI tạo ra bức ảnh ấn tượng nhất, mà là đảm bảo camera ghi lại đúng những gì đang thực sự diễn ra trên bầu trời.