Cần chế áp triệt để trước khi UAV trở thành mối de doạ đối với an ninh hàng không
Ngày 14/8, tại TP.HCM diễn ra Hội nghị sơ kết công tác phối hợp bảo đảm an toàn hàng không quý II/2026 giữa Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) và Tổng công ty Hàng không Việt Nam (VNA).
597 lượt UAV trong một tháng
Một trong những vấn đề nóng được các đơn vị tập trung thảo luận là nguy cơ UAV xâm nhập vùng trời sân bay.
Từ tháng 2 đến 4/2026, Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng ghi nhận 6 vụ UAV xâm nhập vùng tiếp cận và khu vực cất, hạ cánh. Đáng chú ý, một sự cố liên quan đến 3 UAV đã ảnh hưởng đến hàng chục chuyến bay.
Trước tình hình này, Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng triển khai thí điểm lực lượng kiểm soát an ninh hàng không thực hiện nhiệm vụ phát hiện, chế áp UAV theo kế hoạch của Bộ Công an.
Lực lượng chức năng phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ khảo sát thực địa. Qua đó, xây dựng phương án phát hiện, chế áp UAV xâm nhập vùng cấm bay. Cán bộ, chiến sĩ được tập huấn vận hành hệ thống phát hiện và chiếm quyền điều khiển UAV Sentrycs tại khu vực phụ cận sân bay. Lực lượng chức năng đồng thời cập nhật bản đồ vệ tinh, phục vụ xác minh và đối chiếu thông tin.
Công an cửa khẩu cũng phối hợp công an các phường và đơn vị liên quan xây dựng cơ chế trao đổi thông tin. Các lực lượng thống nhất quy trình xử lí khi UAV xâm nhập khu vực cấm bay. Phương án hiệp đồng với lực lượng quân sự cũng được xây dựng.
Sau một tháng thí điểm, hệ thống ghi nhận 597 lượt UAV hoạt động trong vùng kiểm soát. Trong đó, 458 lượt nằm trong vùng cấm bay và 139 lượt ngoài vùng cấm. Đáng chú ý, 227 lượt UAV được xác định hoạt động trong khu vực cấm bay của sân bay Đà Nẵng. Dữ liệu này giúp lực lượng chức năng kịp thời phát hiện và triển khai biện pháp ngăn chặn.
Qua phối hợp với công an địa phương, Công an phường Hải Châu phát hiện, tạm giữ 2 UAV. Công an phường Cẩm Lệ phát hiện, lập biên bản xử phạt và tịch thu 1 UAV do vi phạm quy định về đăng kí, cấp phép bay.
Lực lượng chức năng cũng nhắc nhở một trường hợp dưới 14 tuổi điều khiển UAV trong khu vực cấm bay. Một trường hợp khác điều khiển UAV không đúng nội dung giấy phép được cấp. Những con số trên cho thấy UAV đang trở thành nguy cơ trực tiếp đối với an toàn khai thác hàng không.
Long Thành phải được chuẩn bị từ sớm
Tuy nhiên, phát hiện UAV mới chỉ là bước đầu. Vấn đề quan trọng hơn là sau khi phát hiện, ai ra quyết định, đơn vị nào chịu trách nhiệm và thông tin được truyền đi trong bao lâu.
ACV, VATM và VNA kiến nghị Cục Hàng không Việt Nam sớm hoàn thiện quy trình phối hợp liên ngành. Quy trình cần xác định rõ trách nhiệm từng đơn vị. Đồng thời, phải quy định cụ thể phương thức trao đổi thông tin và phương án xử lí khi UAV xuất hiện gần khu vực khai thác bay.
Chỉ một thiết bị nhỏ xuất hiện sai vị trí cũng có thể tạo nguy cơ lớn đối với tàu bay đang cất hoặc hạ cánh. Từ thực tế tại Đà Nẵng, bài toán đặt ra không còn là xử lí sự cố sau khi xảy ra. Hàng không cần chuyển sang cơ chế phát hiện sớm, cảnh báo nhanh và phối hợp thống nhất.
Bên cạnh UAV, hội nghị ghi nhận nhiều kết quả trong chuyển đổi số ngành hàng không. ACV đã hoàn thành ứng dụng xác thực sinh trắc học tại 18/20 cảng hàng không. Mô hình Phối hợp ra quyết định tại cảng hàng không và sân bay (A-CDM) tiếp tục được triển khai.
A-CDM giúp tăng khả năng chia sẻ dữ liệu và phối hợp điều hành giữa các đơn vị. Đây cũng là nền tảng quan trọng khi ngành hàng không tiến tới các hệ thống ngày càng tự động và kết nối.
Thời gian tới, ACV, VATM và VNA thống nhất đẩy nhanh chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống điều hành. Tổ bay được yêu cầu tăng cường quan sát, phát hiện và báo cáo vật thể lạ.
Đặc biệt, các đơn vị sẽ chuẩn bị các kịch bản khai thác cho Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Kinh nghiệm từ Đà Nẵng cho thấy hệ thống giám sát UAV cần được tính toán ngay từ giai đoạn chuẩn bị khai thác Long Thành.
