CEO BitGo: Thị trường tiền mã hóa cần cấu trúc như tài chính truyền thống
Những sự cố an ninh quy mô lớn cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở công nghệ blockchain mà còn ở cách các sàn giao dịch quản lí tiền mã hóa khách hàng.
Theo Mike Belshe, đồng sáng lập kiêm CEO BitGo, để tiền mã hóa phát triển dài hạn và thu hút dòng vốn tổ chức, thị trường cần một cấu trúc minh bạch hơn, trong đó hoạt động giao dịch và lưu kí tài sản phải được tách biệt.
Không nên để sàn giao dịch vừa giao dịch vừa giữ tiền mã hóa
Trong chương trình Market Domination hôm 31/10, Mike Belshe, đồng sáng lập kiêm CEO BitGo, cho rằng những sự cố an ninh gần đây trong ngành tiền mã hóa cần được nhìn nhận thận trọng, thay vì vội vàng kết luận về năng lực bảo mật của một tổ chức. Ông nhắc đến Binance như một trường hợp đang phải đối mặt với những tổn thất lớn về tài chính và uy tín, nhưng đồng thời cho rằng ngành công nghiệp này đã có những phương thức kĩ thuật để khắc phục các điểm yếu tương tự.
Theo Belshe, điều quan trọng hơn là nhìn nhận sự cố trong bối cảnh thị trường tiền mã hóa đang bước vào giai đoạn chuyển đổi, khi sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức ngày càng tăng. Nhóm khách hàng này không chỉ quan tâm đến khả năng sinh lời hay tính thanh khoản, mà còn đòi hỏi những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về quản trị rủi ro, bảo vệ tài sản và minh bạch hoạt động.
“Nhà đầu tư cá nhân xứng đáng được hưởng những tiêu chuẩn mà các tổ chức yêu cầu”, ông nhấn mạnh.
Một trong những thay đổi quan trọng mà Belshe đề cập là phân định rõ vai trò giữa sàn giao dịch và đơn vị lưu kí tài sản. Theo ông, trong các thị trường tài chính trưởng thành như chứng khoán hay phái sinh, sàn giao dịch thường không trực tiếp nắm giữ tài sản của khách hàng. Đây là nguyên tắc nhằm hạn chế xung đột lợi ích, đồng thời giảm thiểu rủi ro tập trung tài sản tại một đầu mối.
Tuy nhiên, thị trường tiền mã hóa lại có mô hình hoạt động khác biệt. Nhiều sàn giao dịch vừa cung cấp nền tảng mua bán, vừa quản lí tài sản của người dùng. Điều này giúp quá trình giao dịch thuận tiện và nhanh chóng, nhưng cũng khiến một sự cố tại hệ thống lưu kí có thể tác động đồng thời đến nhiều chức năng của nền tảng.
Khi tài sản được tập trung tại một tổ chức, các lỗ hổng trong quản trị khóa riêng, cơ chế phê duyệt giao dịch hoặc hệ thống vận hành có thể trở thành rủi ro đối với toàn bộ người dùng. Một khi quyền kiểm soát tài sản bị xâm phạm, hậu quả không chỉ dừng ở thiệt hại trực tiếp mà còn có thể làm suy giảm niềm tin vào cả thị trường.
Belshe cho rằng mô hình phân tách hoạt động giao dịch và lưu kí là hướng đi cần thiết để tiền mã hóa tiến gần hơn đến những chuẩn mực của thị trường tài chính truyền thống. Theo đó, sàn giao dịch tập trung vào kết nối người mua, người bán và cung cấp thanh khoản, trong khi tài sản của khách hàng được bảo quản bởi một đơn vị lưu kí độc lập, có năng lực chuyên môn và chịu sự giám sát phù hợp.
Cách tiếp cận này cũng giúp nhà đầu tư có thêm lựa chọn trong việc kiểm soát tài sản, thay vì phải đặt toàn bộ niềm tin vào một nền tảng giao dịch duy nhất.
Lưu kí lạnh và kiểm soát từng giao dịch là tuyến phòng thủ quan trọng
Từ kinh nghiệm xây dựng BitGo, Belshe cho biết ngành lưu kí tiền mã hóa đã phát triển nhiều lớp công nghệ nhằm hạn chế nguy cơ thất thoát tài sản.
BitGo từng tiên phong ứng dụng ví đa chữ kí, trong đó một giao dịch cần nhiều chữ kí hoặc sự phê duyệt từ các bên khác nhau mới có thể được thực hiện. Cơ chế này giúp loại bỏ điểm lỗi đơn lẻ, tức tình huống một cá nhân hoặc một khóa riêng bị xâm phạm có thể dẫn đến việc toàn bộ tài sản bị kiểm soát.
Sau đó, doanh nghiệp tiếp tục phát triển và ứng dụng công nghệ MPC (Multi-Party Computation), cho phép phân tách quá trình tạo và sử dụng chữ kí mật mã giữa nhiều bên mà không cần tập trung toàn bộ quyền kiểm soát khóa tại một vị trí. Đây là một trong những giải pháp được sử dụng để tăng cường bảo mật trong hoạt động lưu kí tài sản số.
Tuy nhiên, theo Belshe, công nghệ ví đa chữ kí hay MPC chưa phải là tất cả. Một nguyên tắc quan trọng khác trong mô hình lưu kí của BitGo là tài sản khách hàng luôn được giữ trong ví lạnh.
Ví lạnh là phương thức lưu trữ tài sản số trong môi trường không kết nối trực tiếp với Internet, qua đó hạn chế nguy cơ bị tấn công từ xa. Khác với ví nóng thường được sử dụng để phục vụ các giao dịch trực tuyến và nhu cầu thanh khoản, ví lạnh ưu tiên bảo vệ tài sản trong dài hạn.
“Tiền của khách hàng tại BitGo luôn được giữ trong kho lưu trữ lạnh”, Belshe cho biết. Dù vậy, ông lưu ý bảo vệ khóa riêng mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Cách hệ thống phân tích và phê duyệt giao dịch cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Theo CEO BitGo, đơn vị lưu kí phải biết chính xác giao dịch mà mình đang kí xác nhận, từ nội dung, đối tượng nhận đến những chi tiết kĩ thuật ở cấp độ thấp nhất của hệ thống. Nếu không thể phân tích đầy đủ giao dịch trước khi kí, hệ thống có thể vô tình phê duyệt một giao dịch độc hại được kẻ tấn công cài cắm.
Đây là rủi ro đáng chú ý bởi trong một số vụ việc, điểm yếu không nhất thiết xuất phát từ việc khóa riêng bị đánh cắp, mà có thể nằm ở quy trình kí kết và phê duyệt giao dịch. Khi hệ thống không nhận diện được chính xác nội dung được yêu cầu, các cơ chế bảo vệ khóa dù phức tạp vẫn có thể không ngăn được hành vi chuyển tài sản trái phép.
Vì vậy, mô hình lưu kí an toàn cần kết hợp nhiều lớp phòng vệ: lưu trữ ngoại tuyến, phân tách quyền kiểm soát, xác thực nhiều bên và phân tích giao dịch trước khi kí. Đây cũng là lí do các tổ chức tài chính chuyên nghiệp thường không chỉ đánh giá một nhà cung cấp dịch vụ dựa trên công nghệ ví, mà còn xem xét toàn bộ quy trình vận hành và kiểm soát nội bộ.
Dòng vốn tổ chức thúc đẩy chuẩn hóa thị trường
Belshe cho rằng sự tham gia ngày càng sâu của các tổ chức tài chính sẽ tạo áp lực buộc ngành tiền mã hóa phải nâng cấp cấu trúc thị trường, ngay cả khi các quy định pháp lí chưa được hoàn thiện.
Ông đề cập đến Clarity Act tại Mỹ, một dự luật được kỳ vọng góp phần xác định rõ khuôn khổ quản lí thị trường tài sản số và tăng cường bảo vệ nhà đầu tư. Tuy nhiên, việc dự luật chưa được thông qua trong năm nay cho thấy tiến trình xây dựng chính sách vẫn chịu tác động từ những bất đồng và tính toán chính trị.
Theo Belshe, sự chậm trễ về lập pháp không đồng nghĩa thị trường phải chờ đợi mới có thể cải thiện. Những tiêu chuẩn về phân tách hoạt động, quản trị tài sản và bảo vệ khách hàng vốn đã là yêu cầu căn bản đối với các tổ chức tài chính chuyên nghiệp. Khi dòng vốn tổ chức tăng lên, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tiền mã hóa sẽ phải chủ động đáp ứng những tiêu chuẩn này để duy trì khả năng cạnh tranh.
Trong đó, các đơn vị lưu kí độc lập có thể đóng vai trò quan trọng. Thay vì giao tài sản cho chính sàn giao dịch nơi mình mua bán, nhà đầu tư tổ chức có thể lựa chọn một nhà cung cấp dịch vụ lưu kí chuyên biệt, có cơ cấu quản trị và hệ thống kiểm soát riêng.
Belshe lấy chính BitGo làm ví dụ về mô hình này. Doanh nghiệp được niêm yết công khai, hoạt động trong môi trường chịu sự quản lí chặt chẽ và trải qua các cuộc kiểm toán về kiểm soát nội bộ cũng như an ninh. Những yếu tố đó giúp khách hàng có thêm cơ sở đánh giá năng lực và trách nhiệm của đơn vị đang nắm giữ tài sản.
Dù vậy, việc một doanh nghiệp niêm yết hay trải qua kiểm toán không đồng nghĩa rủi ro được loại bỏ hoàn toàn. An toàn tài sản số vẫn phụ thuộc vào chất lượng công nghệ, quy trình quản trị, năng lực ứng phó sự cố và mức độ minh bạch trong hoạt động thực tế.
Nhìn rộng hơn, phát biểu của CEO BitGo phản ánh một bước chuyển quan trọng của ngành tiền mã hóa: từ giai đoạn ưu tiên tốc độ phát triển và mở rộng thanh khoản sang giai đoạn chú trọng chất lượng hạ tầng tài chính. Khi Bitcoin và các tài sản số ngày càng được các tổ chức đưa vào danh mục đầu tư, yêu cầu về bảo quản tài sản, phân định trách nhiệm và cơ chế giám sát sẽ không còn là những vấn đề kĩ thuật dành riêng cho giới chuyên môn.
Đó cũng là điều kiện để thị trường mở rộng ra ngoài nhóm nhà đầu tư am hiểu công nghệ, hướng đến những định chế tài chính và người dùng phổ thông. Theo quan điểm của Belshe, tương lai của tiền mã hóa không chỉ phụ thuộc vào việc có thêm bao nhiêu tài sản được giao dịch, mà còn nằm ở khả năng xây dựng một thị trường đủ an toàn, minh bạch và đáng tin cậy để bảo vệ những tài sản đó.