CEO Cloudflare cố ngăn AI hủy diệt internet, tố Google tạo ra văn hóa câu view

Đây là cơn địa chấn kinh tế đe dọa xóa sổ mô hình kinh doanh đã làm nền tảng cho web trong nhiều thập kỷ.

Trong khi hầu hết hãng công nghệ đều chạy theo làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), Matthew Prince - Giám đốc điều hành Cloudflare - lại lên tiếng cảnh báo và chủ động đề xuất giải pháp.

Theo Matthew Prince, AI hiện nay không chỉ tìm kiếm và liệt kê nguồn thông tin như Google Search trước kia mà tự tổng hợp và đưa thẳng câu trả lời cho người dùng. Điều này làm thay đổi hẳn cách vận hành và mô hình kinh tế của internet, nên cần một “thỏa thuận mới” giữa các bên liên quan (công ty AI, nhà sáng tạo nội dung, trang web).

Trong 25 năm qua, công cụ tìm kiếm của Google đã tạo ra một “bản đồ số” đưa người dùng đi săn tìm thông tin trên khắp web. Điều này tạo ra lưu lượng truy cập và hỗ trợ các thỏa thuận lớn trên internet: Các trang web cho phép Google sao chép dữ liệu của họ để đổi lấy lượt giới thiệu truy cập và giá trị đi kèm. Tiền từ quảng cáo và phí đăng ký đã hỗ trợ cho việc tạo ra nhiều nội dung hơn, từ đó giúp Google hiển thị kết quả tìm kiếm tốt hơn.

Trong kỷ nguyên AI hiện nay, câu trả lời mới là thứ mà nhiều người dùng thực sự nhận cần. Với các công cụ như AI Overviews và AI Mode của Google, ChatGPT từ OpenAI hay Perplexity, người dùng nhận được câu trả lời tổng hợp, thường khiến họ không cần vào nguồn tin gốc.

“Công cụ trả lời hầu như không tạo ra lưu lượng truy cập. Công cụ tìm kiếm từng là động cơ tạo ra doanh thu trên web. Nếu không có lưu lượng truy cập, hệ sinh thái hiện tại - vốn dựa trên mô hình kinh doanh đó - sẽ sụp đổ”, Matthew Prince chia sẻ với trang Insider.

Lượt truy cập các website giảm mạnh

Dữ liệu chứng minh điều này đang diễn ra. Các nhà phân tích thuộc tập đoàn dịch vụ tài chính đa quốc gia Barclays (có trụ sở ở Anh) gần đây chia sẻ biểu đồ cho thấy lượng giới thiệu và lượt truy cập vào các website trong các lĩnh vực như xuất bản, thương mại điện tử, du lịch, thời trang, tài chính, ẩm thực… đã giảm mạnh vào năm nay.

Điều đó xảy ra trong khi các bot AI của các hãng công nghệ lớn quét dữ liệu website thường xuyên hơn rất nhiều, lấy dữ liệu miễn phí mà không xin phép, đồng thời làm tăng chi phí liên quan đến lưu lượng truy cập.

Khi tóm tắt nội dung bằng AI ngày càng phổ biến, Google hiện thu thập dữ liệu từ 18 trang web thì chỉ gửi 1 lượt truy cập thực đến một trong số các trang đó. Cách đây 10 năm, tỷ lệ là 2 trang web mà Google thu thập dữ liệu thì sẽ gửi lại 1 lượt truy cập, theo dữ liệu từ Barclays.

“Một năm trước, việc kiếm được lưu lượng truy cập từ Google đã khó gấp 5 lần. Giờ là khó gấp 10 lần”, Matthew Prince cho hay.

Tỷ lệ “thu thập dữ liệu so với gửi lượt truy cập” của OpenAI gần như ít hơn Google 100 lần, trong khi Anthropic thậm chí còn tệ hơn, Barclays cho hay.

"Chúng ta đang ở một bước ngoặt", Giám đốc điều hành Cloudflare nhấn mạnh.

Vì sao Matthew Prince lo lắng?

Matthew Prince là giám đốc điều hành hãng công nghệ lớn hiếm hoi cố giải quyết hoặc thậm chí quan tâm đến cuộc khủng hoảng đang lớn dần này.

Lý do vì hầu hết hãng công nghệ lớn lẫn AI đều có động lực giảm nhẹ giá trị của dữ liệu trong các mô hình, chatbot và sản phẩm liên quan. Các hãng này đang chi hàng tỉ USD cho GPU (bộ xử lý đồ họa), trung tâm dữ liệu và các nhà nghiên cứu AI tài năng. Điều cuối cùng họ muốn làm là phải trả tiền cho dữ liệu.

Cloudflare ở một vị thế khác. Đây là hãng hạ tầng, bảo mật và phần mềm, giúp vận hành khoảng 20% internet. Công ty này hoạt động tốt khi web phát triển thịnh vượng và ngược lại.

“Đây là mối đe hiện hữu với internet. Nếu mô hình kinh doanh của internet sụp đổ, đó là tin xấu cho Cloudflare”, Matthew Prince thừa nhận.

Những động thái gây tranh cãi

Gần đây, Cloudflare thực hiện một bước táo bạo: Chặn bot AI theo mặc định và tạo ra hệ thống buộc các công ty AI phải trả tiền để truy cập nội dung của website. Nói cách khác, Cloudflare đang biến mối quan hệ một chiều - các hãng công nghệ lấy dữ liệu miễn phí - thành giao dịch thị trường.

Những động thái này đã gây tranh cãi. Guillermo Rauch, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Vercel, gọi đó là “chặn bước tiến”.

Perplexity, công ty khởi nghiệp tạo ra công cụ trả lời bằng AI, bị Cloudflare cáo buộc tìm cách né hàng rào kỹ thuật số mới. Perplexity phản bác rằng Cloudflare “chặn quá mức”, làm suy giảm quyền lựa chọn của người dùng và cản trở các dịch vụ sáng tạo cạnh tranh với “những hãng lớn đã thành danh”.

“Ban lãnh đạo Cloudflare hoặc là hiểu sai nghiêm trọng về những điều cơ bản của AI, hoặc chỉ đơn thuần là muốn gây chú ý”, Perplexity viết trong một bài đăng blog.

”Nếu Google trả tiền cho nội dung, những người khác sẽ theo sau”

Theo Matthew Prince, hầu hết hãng công nghệ đều khá sẵn sàng với đề xuất của Cloudflare rằng họ nên trả tiền cho dữ liệu để vận hành các công cụ trả lời AI.

Doanh nhân 50 tuổi người Mỹ nói: “Mọi công ty AI có tầm nhìn dài hạn đều hiểu rằng đến một lúc nào đó họ sẽ phải trả tiền cho nội dung gốc. Google là công ty có tầm nhìn dài hạn. OpenAI cũng vậy. Bạn có muốn đánh cược xem công ty nào vẫn tồn tại sau 10 hoặc 20 năm nữa không? Google sẽ vẫn ở đây và OpenAI cũng vậy. Perplexity? Tôi nghi ngờ điều đó”.

Google là trung tâm của cuộc khủng hoảng này và cũng có thể là lời giải. Là “người gác cổng” thống trị internet, việc Google chuyển từ công cụ tìm kiếm sang trả lời bằng AI đã gây ra tác động nghiêm trọng, khiến lưu lượng truy cập web sụt giảm mạnh trong năm nay.

Tuy vậy, Matthew Prince vẫn thận trọng lạc quan: “Tôi nghĩ Google sẽ trả tiền cho nội dung. Câu hỏi chỉ là họ làm tự nguyện hay bị ép buộc”.

Dù thế nào, Google “hiểu rằng cần phải thay đổi”, ông nói thêm, đồng thời công nhận rằng trong phần lớn thời gian, gã khổng lồ công nghệ Mỹ này đã mang lại ảnh hưởng tích cực và lợi ích lớn cho xã hội.

Thực tế, Google gần đây cho biết đang khám phá và thử nghiệm các hình thức hợp tác mới, sau khi Bloomberg đưa tin tập đoàn này đang mời gọi các tổ chức tin tức tham gia một dự án cấp phép mới liên quan đến AI.

Matthew Prince nói rằng hầu hết hãng công nghệ mà Cloudflare làm việc cùng đều sẵn sàng trả tiền cho nội dung, miễn là có sân chơi bình đẳng.

Ông nói thêm: "Họ sẽ làm điều đó miễn là Google cũng thực hiện. Nếu Google làm, những người khác sẽ theo sau".

Từ Spotify đến BuzzFeed

Matthew Prince tìm cảm hứng từ mô hình kinh doanh của Spotify. Gã khổng lồ streaming Thụy Điển thường chia sẻ tín hiệu nhu cầu của người dùng (người nghe đang muốn gì) và các nhạc sĩ độc lập sáng tác phù hợp với thị hiếu đó. Hệ thống này đã tạo ra hàng tỉ USD cho người sáng tạo, hỗ trợ sản xuất tác phẩm gốc chất lượng cao.

Đó có thể là hướng đi của kinh tế nội dung AI, với những người sáng tạo được trả tiền để cung cấp các câu trả lời riêng biệt nhằm lấp đầy những khoảng trống trong kho tri thức AI, thay vì chỉ tạo tiêu đề giật gân câu view. Điều này sẽ tốt hơn thế giới số mà Google vô tình tạo ra, theo CEO Cloudflare.

"Google tạo ra văn hóa chạy theo lượt truy cập"

“Ở một mức độ nào đó, mọi thứ tồi tệ trên thế giới này đều là lỗi của Google. Google đã tạo ra văn hóa chạy theo lượt truy cập, khiến internet bị chi phối bởi các nền tảng và nội dung câu view, gây ra tình trạng người dùng bị hút vào những ứng dụng và nội dung gây nghiện như Facebook hay TikTok…”, Giám đốc điều hành Cloudflare nhận định.

Matthew Prince nhớ lại một lãnh đạo của trang tin BuzzFeed kể rằng từng thử nghiệm những loại tiêu đề gây kích thích, căng thẳng hoặc gây sốc nhất với người đọc, từ đó khiến họ phải nhấp vào bài.

“Thật tệ. Chúng ta không cần điều đó. Nhiều nhà báo không thích viết những thứ như vậy, mà muốn tạo ra những tác phẩm độc đáo và sâu sắc”, Matthew Prince (hiện sở hữu một tờ báo địa phương ở Park City, bang Utah, Mỹ) bình luận.

“Thay vào đó, nếu chúng ta tạo một mô hình kinh doanh mới, khuyến khích người sáng tạo lấp đầy khoảng trống tri thức và trả tiền cho họ, thì đó sẽ là một thế giới tốt đẹp hơn và ít cực đoan hơn”, ông cho hay.

Nội bộ Cloudflare gọi sáng kiến này là “Hồi 4” - một kỷ nguyên mới của công ty sau khi đã thành công ở các mảng bảo mật, mạng và công cụ dành cho nhà phát triển.

Matthew Prince đặt cược rằng hồi tiếp theo này sẽ định hình không chỉ tương lai của Cloudflare, mà cả tương lai internet.