'Chậm giờ nào, DN chết giờ đó', cần gấp hướng dẫn kiểm tra thực phẩm nhập khẩu

Cấp bách hướng dẫn thực hiện Nghị định 46

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 58/TB-VPCP truyền đạt kết luận của Phó thủ tướng Lê Thành Long về triển khai thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật an toàn thực phẩm.

Phó thủ tướng cho hay Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26.1.2026 được Chính phủ ban hành sau quá trình nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá chính sách kỹ lưỡng; có sự đồng thuận rất cao của các bộ, ngành và với phương châm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý an toàn thực phẩm, bảo đảm tốt nhất sức khỏe người dân.

Nội dung nghị định đáp ứng yêu cầu quản lý, trong đó đã quy định rõ về nội dung cũng như về trình tự, thủ tục thực hiện...

Trong những ngày đầu triển khai thực hiện nghị định, đã xuất hiện vướng mắc trong tổ chức thực thi. Các bộ ngành, địa phương đã chủ động, tháo gỡ kịp thời vướng mắc và đến nay đã căn bản giải tỏa được tình trạng ách tắc trong việc kiểm tra nhà nước tại một số cửa khẩu.

Tuy nhiên, nhiệm vụ và yêu cầu cấp bách đặt ra là phải có hướng dẫn, tổ chức thực hiện việc kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu theo quy định tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP bảo đảm khả thi, thông quan hàng hóa kịp thời, thông suốt, tuyệt đối không để ách tắc.

Trên cơ sở dự thảo văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định 46/2026/NĐ-CP về kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu do Bộ Y tế chuẩn bị, các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ tham gia trực tiếp, có ý kiến cụ thể để Bộ Y tế hoàn chỉnh, ban hành ngay trong ngày 2.2.2026.

Phó thủ tướng đề nghị UBND tỉnh, thành phố thực hiện ngay việc giao nhiệm vụ kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 20 và chỉ định cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm, bảo đảm có đủ cơ sở kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước theo quy định tại Điều 51 Nghị định 46/2026/NĐ-CP.

Các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính tổ chức rà soát, trường hợp cần thiết sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các thông tư hướng dẫn theo trình tự thủ tục rút gọn, bảo đảm thực hiện đúng, có hiệu quả Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, hoàn thành trước ngày 5.2.2026. Bộ Y tế tổng hợp, báo cáo kiến nghị, đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ khi có vấn đề vượt thẩm quyền.

"Chậm giờ nào, chết giờ đó", đề nghị lùi thời gian áp dụng Nghị định

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, đại diện một doanh nghiệp cho biết, thiệt hại của doanh nghiệp đang tính theo giờ.

“Chậm giờ nào chết giờ đó”, nhất là hàng hoá tươi sống, đông lạnh. Cứ một ngày lưu kho với 2 tấn hàng là mất 10 triệu, trong khi mỗi doanh nghiệp ùn ứ mấy chục tấn, mỗi ngày cả trăm triệu tiền lưu kho, chưa kể đến các vấn đề liên quan đến hợp đồng, uy tín với đối tác”, vị này nói.

Trong công văn gửi đi ngày 3.2, Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) cho hay nguyên liệu nhập khẩu cho sản xuất nội bộ chiếm tỷ trọng lớn. Việc chuyển từ “miễn hoàn toàn” sang “kiểm tra bắt buộc” đã làm gián đoạn kế hoạch sản xuất; tăng thời gian thông quan; phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi và đặc biệt nghiêm trọng đối với các nhà máy sản xuất theo chuỗi toàn cầu.

Ngoài ra, việc không có hồ sơ công bố ngay tại giai đoạn này khiến doanh nghiệp sản xuất không thể đăng ký kiểm tra ATTP, không thể thông quan hàng hóa kịp thời, đặc biệt cần đưa vào sản xuất lưu thông ngay giai đoạn trước Tết Nguyên đán.

Thực trạng cho đến cuối ngày 2.2.2026, Hiệp hội VLA ghi nhận: hàng hóa nguyên vật liệu thực phẩm để sản xuất sản phẩm tiêu dùng trong nước của các doanh nghiệp trong nhiều ngành nước giải khát, rượu bia, bánh kẹo… đều vẫn đang đình trệ.

Theo ông Đặng Vũ Thành, Phó chủ tịch VLA, ngay cả khi điểm nghẽn được tháo gỡ, thì các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu sản xuất thực phẩm tiêu dùng trong nước sẽ phải thực hiện công bố hợp quy (với khung thời gian “10 ngày kể từ khi nộp hồ sơ” - theo Điều 5) trước khi được thực hiện bước tiếp theo là kiểm tra nhà nước về ATTP (thêm 3–11 ngày làm việc).

Như vậy sẽ mất khoảng tối thiểu 25 ngày cho các thủ tục này (ngay trước Tết Nguyên đán), sau đó mới được đưa vào sản xuất. Thời gian kéo dài vào lúc này gây hậu quả lớn cho doanh nghiệp.

Trong trung hạn, ông Thành cho rằng còn vấn đề nữa là: hàng nghìn doanh nghiệp, hàng trăm nghìn sản phẩm phải chuyển đổi nghĩa vụ tự công bố/công bố sản phẩm theo hình thức mới trong cùng thời gian nhưng nguồn lực tổ chức chứng nhận, phòng thử nghiệm và nhân sự chuyên môn đều hữu hạn.

Theo ông Thành, khó khăn, ách tắc trong việc áp dụng Nghị định 46/2026/NĐ-CP và NQ 66.13/2026 là rất nghiêm trọng. Khó khăn chính không chỉ nằm ở yêu cầu tuân thủ, mà nằm ở khả năng hấp thụ, đáp ứng của toàn bộ hệ thống trong cùng một khung thời gian ngắn, hiệu lực áp dụng ngay. Việc thiếu cơ chế chuyển tiếp phù hợp và hướng dẫn thống nhất đã tạo ra rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất.

Do đó, VLA đề nghị xem xét ngừng áp dụng Nghị định 46/2026/NĐ-CP, Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP đến 31.3.2026 để đánh giá toàn diện sự phù hợp các quy định mới trong các văn bản nêu trên.

Trước đó, Hiệp hội Sữa cũng kiến nghị cho phép tiếp tục thực hiện kiểm tra thực phẩm nhập khẩu, nguyên liệu và bao bì dùng để sản xuất nội bộ theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP trong thời gian chuyển tiếp thêm ít nhất 6 tháng, cho đến khi các địa phương có hướng dẫn triển khai nghị định mới và doanh nghiệp có đủ thời gian hoàn tất thủ tục công bố hợp quy.