Chi tiết 'trái tim công nghệ' của sân bay Long Thành
Ẩn sau mái vòm hoa sen của sân bay Long Thành (TP. Đồng Nai) là một hệ sinh thái công nghệ hiện đại.
Smart APOC: "Bộ não số" điều hành siêu sân bay
Dưới mái vòm lấy cảm hứng từ hoa sen, một thế giới công nghệ đang dần thành hình. Phía sau kiến trúc ấn tượng là mạng lưới điều hành số, kết nối các hoạt động khai thác sân bay.
Theo ACV, giai đoạn 1 của sân bay có công suất thiết kế 25 triệu hành khách mỗi năm. Quy mô này đòi hỏi hệ thống quản lí tập trung, tự động hóa và cập nhật dữ liệu liên tục.
Hạt nhân công nghệ của hệ thống này là sự kết hợp giữa Cơ sở dữ liệu khai thác sân bay (AODB) và Trung tâm điều hành thông minh (Smart APOC). Đây được ví như 'bộ não' của toàn sân bay.
Thông qua mạng lưới cảm biến IoT, dữ liệu từ các hãng hàng không, đài kiểm soát không lưu và sân đỗ được cập nhật theo thời gian thực. Trí tuệ nhân tạo (AI) phân tích, dự báo nguy cơ ùn tắc.
Nhờ đó, đội ngũ vận hành có thể chủ động điều chỉnh nguồn lực. Cùng với quy trình ra quyết định phối hợp tại sân bay (A-CDM), hệ thống hướng đến rút ngắn thời gian chờ và nâng cao hiệu suất khai thác.
Không chỉ điều hành phía sau, công nghệ còn hiện diện trong từng bước di chuyển của hành khách.
ACV hướng đến mô hình hàng không không giấy tờ (Seamless Travel). Sinh trắc học nhận diện khuôn mặt được tích hợp tại nhiều điểm kiểm soát. Từ làm thủ tục, kí gửi hành lí đến kiểm tra an ninh và lên máy bay, các thao tác định danh được tự động hóa.
Quầy kí gửi hành lí tự động (Self Bag Drop) và cổng kiểm soát điện tử (e-Gates) góp phần giảm thời gian chờ. Hành trình qua nhà ga vì thế được kì vọng thuận tiện hơn.
Đặc biệt, theo ACV, nhà ga được trang bị 28 máy soi chiếu cắt lớp vi tính (CT Scanners) chuẩn châu Âu Cấp 3. Hệ thống này kết hợp công nghệ trả khay tự động (ATRS).
Công nghệ tái tạo hình ảnh 3D giúp nhận diện vật thể bên trong hành lí. Nhờ đó, việc kiểm tra có thể nhanh hơn. Hành khách cũng có thể không phải lấy máy tính xách tay hoặc chất lỏng ra khỏi hành lí khi đáp ứng quy định an ninh.
Những 'mạch máu' tự động hóa dưới sân đỗ
Nếu nhà ga là nơi hành khách nhìn thấy công nghệ, thì phía sau sân đỗ là một thế giới vận hành ít được chú ý. Tại đây, hàng loạt hệ thống tự động phối hợp để phục vụ mỗi chuyến bay.
Nổi bật là hệ thống xử lí hành lí (BHS) sử dụng công nghệ khay độc lập (ICS). Theo ACV, mạng lưới này dài khoảng 24 km, có công suất phân loại 9.157 kiện mỗi giờ.
Các khay gắn chip RFID giúp nhận diện và theo dõi hành lí. Từng kiện đồ được đưa qua hệ thống phân loại tự động. Công nghệ này góp phần tăng tốc độ xử lí, hạn chế nguy cơ thất lạc.
Một hệ thống quan trọng khác nằm sâu dưới mặt đất là mạng lưới tra nạp nhiên liệu ngầm (Fuel Hydrant). Theo ACV, nhiên liệu được dẫn từ kho chứa dung tích 36.000 m³ qua đường ống áp lực cao đến từng vị trí đỗ tàu bay.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào xe bồn, nhiên liệu được cung cấp trực tiếp qua hệ thống đường ống. Giải pháp này giúp rút ngắn thời gian phục vụ, giảm phương tiện hoạt động trên sân đỗ.
Đáng chú ý, công nghệ còn được tích hợp ngay tại cầu ống lồng. Hệ thống cấp điện mặt đất 400Hz và cung cấp khí lạnh trung tâm (PCA) phục vụ tàu bay khi đỗ bến.
Nguồn điện và khí lạnh được cung cấp từ mặt đất. Nhờ đó, tàu bay hạn chế sử dụng động cơ phụ, góp phần giảm tiếng ồn và khí thải.
Ở khu bay, đường cất hạ cánh số 1 dài 4.000 m, đáp ứng tiêu chuẩn cấp 4F theo phân loại của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO). Hệ thống dẫn đường hạ cánh chính xác (ILS/DME) cùng đèn hiệu CAT II/III hỗ trợ tàu bay tiếp cận trong điều kiện tầm nhìn hạn chế.
Điều quan trọng ở một sân bay hiện đại không chỉ là có thiết bị tiên tiến, mà các hệ thống còn phải phối hợp nhịp nhàng và chính xác. Vì vậy, các hạng mục tại Long Thành đang được kiểm tra qua quy trình vận hành thử nghiệm tổng thể (ORAT). Đây là bước tổng duyệt trước khi sân bay khai thác thương mại.
Từ Smart APOC đến hệ thống xử lí hành lí, tra nạp nhiên liệu và cấp điện, từng mắt xích đều phải sẵn sàng. Sự đồng bộ giữa con người, thiết bị và quy trình sẽ quyết định hiệu quả vận hành.
Khi những chuyến bay thương mại đầu tiên dự kiến cất cánh ngày 24/12/2026, Long Thành sẽ mở ra một chương mới cho hàng không Việt Nam. Phía sau mỗi chuyến bay là cả một hệ sinh thái công nghệ. Dữ liệu và tự động hóa sẽ trở thành nền tảng vận hành của siêu sân bay.
