Chợ Rẫy tái sinh gương mặt biến dạng suốt 6 năm bằng vi phẫu

Chiều 31.10, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) cho hay vừa phẫu thuật tạo hình thành công cho một bệnh nhân bị biến chứng phức tạp sau phẫu thuật cắt u xương hàm dưới trái, kèm bệnh lý tim mạch nặng.

Nhịp tim chỉ còn 30–50 lần/phút – “rủi ro tử vong khi gây mê rất cao”

Suốt 6 năm, ông L.T.D (61 tuổi, ngụ tại TP.HCM) sống trong trạng thái mặc cảm và đau đớn không hồi kết. Sau phẫu thuật cắt u xương hàm và đặt nẹp tạo hình từ nhiều năm trước, biến chứng bất ngờ xảy ra: phần nẹp vít ở hàm dưới lộ ra ngoài, lở loét, đau nhức, gây nhiễm trùng và khiến gương mặt ông biến dạng rõ rệt.

Nhiều bệnh viện từ chối điều trị do ông mang bệnh lý tim mạch nặng, nhịp tim chỉ dao động 30–50 lần/phút, thấp hơn nhiều so với mức bình thường của một người khỏe mạnh. Nguy cơ đột tử trên bàn mổ luôn kề cận.

“Có thời điểm tôi hoàn toàn tuyệt vọng. Tôi nghĩ mình sẽ phải sống như vậy suốt đời”, ông D. nhớ lại.

Khuyết hổng xương vùng hàm dưới là một trong những tổn thương gây biến dạng khuôn mặt nghiêm trọng nhất. Người bệnh không chỉ khó nhai, khó nói mà còn chịu ảnh hưởng nặng nề về tâm lý. Với ông D., việc nẹp vít lộ ra ngoài còn khiến vùng hàm đau rát, viêm nhiễm, đôi khi chảy máu.

Ông kể: “Tôi không dám ra ngoài gặp bạn bè. Nói chuyện cũng khó, nhai nuốt cũng khó. Tâm lý luôn tự ti, nhiều đêm đau đến mất ngủ”.

Nhưng điều khiến tình trạng trở nên phức tạp không chỉ là biến chứng của hàm, mà là trái tim yếu ớt của người bệnh.

Khi tiếp nhận ca bệnh, TS-BS Trần Văn Dương - Trưởng khoa Tạo hình Thẩm mỹ, Bệnh viện Chợ Rẫy nhận định: Nguy cơ cao nhất chính là tim mạch. Bệnh nhân được chẩn đoán nhịp chậm xoang, nhịp tim chỉ còn khoảng 50 lần/phút, và đôi lúc xuống thấp hơn.

Các thủ thuật gây mê, dùng thuốc giãn cơ, đốt điện trong phẫu thuật xương hàm đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng dẫn truyền nhịp tim. Một sai lệch nhỏ về điện học có thể khiến tim đột ngừng. “Đây chính là lý do nhiều bệnh viện trước đó không dám phẫu thuật cho ông”, bác sĩ Dương cho biết.

Ca mổ kéo dài 4 giờ 30 phút - cuộc đua với giới hạn sinh tồn

Các bác sĩ Khoa Điều trị rối loạn nhịp và Khoa Tạo hình Thẩm mỹ đã thống nhất phương án: Đặt máy tạo nhịp tim tạm thời để ổn định nhịp trước khi tiến hành tái tạo xương hàm. Sau khi nhịp tim đạt ngưỡng an toàn, ca phẫu thuật được tiến hành. “Đây là một bước quyết định mang tính sống còn”, bác sĩ Dương nói.

Kíp phẫu thuật tiến hành lấy bỏ toàn bộ nẹp vít bị lộ, làm sạch tổn thương và chuẩn bị mô hàm, lấy vạt xương mác dài 12 cm, kèm da và hệ thống mạch máu nuôi, tạo hình lại khuyết hổng xương hàm dưới trái bằng kỹ thuật vi phẫu nối mạch máu dưới kính hiển vi.

Đây là kỹ thuật ghép vạt xương mác tự do vốn được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong tái tạo xương vùng đầu mặt cổ.

TS-BS Trần Văn Dương chia sẻ: “Ca mổ diễn ra suôn sẻ, không xuất hiện loạn nhịp hay biến cố tim mạch nguy hiểm. Sau phẫu thuật 1 tuần, vạt ghép sống hoàn toàn, bệnh nhân có thể đi lại, ăn uống, sinh hoạt bình thường và không còn cần máy tạo nhịp nữa”.

Kể về khoảnh khắc đầu tiên sau mổ, ông D. xúc động: “Ngày tôi chạm tay vào vùng hàm mới mà không còn đau, tôi thấy mình như được làm lại cuộc đời".

Từ chỗ phải né ánh nhìn người khác, ông giờ đây có thể tự tin giao tiếp trở lại.

TS-BS Trần Văn Dương cho biết: “Kỹ thuật ghép vạt xương mác tự do đã được chúng tôi triển khai từ năm 2010, hơn 300 bệnh nhân đã được điều trị thành công. Nhưng với các trường hợp có bệnh nền tim mạch nặng như ông D., phẫu thuật chỉ có thể thành công khi có phối hợp chuẩn xác giữa nhiều chuyên khoa sâu".

Ông nhấn mạnh mô hình điều trị đa chuyên khoa chính là yếu tố quyết định cứu sống nhiều bệnh nhân tưởng chừng không thể can thiệp.

“Không phải mọi biến chứng phẫu thuật đều là dấu chấm hết. Ngay cả người bệnh mang tim mạch nặng vẫn có cơ hội phục hồi, nếu được điều trị đúng nơi, đúng chuyên khoa và đúng thời điểm. Tái tạo hàm mặt không chỉ là trả lại diện mạo, mà là trả lại cuộc sống”, bác sĩ Dương trải lòng.