Chuyển đổi kép mở đường đưa nông sản Việt vào thị trường Trung Quốc

Thị trường Trung Quốc đang mở ra dư địa lớn cho nông sản Việt Nam, song quy mô thị trường không đồng nghĩa sản phẩm tự động có chỗ đứng bền vững. Tại Diễn đàn Xúc tiến Thương mại, Đầu tư và Du lịch Việt Nam - Trung Quốc 2026 tổ chức tại Cần Thơ ngày 18 và 19/9, thông điệp nổi bật là doanh nghiệp ĐBSCL cần thay đổi cách tiếp cận bằng chuyển đổi số (CĐS), chuyển đổi xanh và liên kết chuỗi.

Diễn đàn với chủ đề “Phát huy vai trò trung tâm ĐBSCL trong liên kết chuỗi cung ứng thông minh - Thúc đẩy thương mại xanh - Kiến tạo động lực tăng trưởng mới” quy tụ hơn 300 doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc. Mục tiêu được đặt ra là biến kết nối tại sự kiện thành hợp đồng, đơn hàng, dự án đầu tư và hợp tác dài hạn.

Ông Hứa Trường Sơn, Phó giám đốc Sở Công Thương TP. Cần Thơ, cho biết thành phố tập trung kết nối doanh nghiệp, nhà nhập khẩu, nhà phân phối Trung Quốc với doanh nghiệp Cần Thơ; đồng thời thu hút đầu tư vào logistics, trung tâm phân phối, chế biến sâu nông sản - thủy sản, thương mại điện tử, chuyển đổi số và công nghệ xanh.

Một nội dung quan trọng tại diễn đàn là số hóa vùng trồng và chuẩn hóa các khâu sau sản xuất. Chương trình tập trung vào chuẩn hóa vùng sản xuất, truy xuất nguồn gốc, cơ sở đóng gói, chế biến sâu và logistics.

Ông Hồ Quang Minh, Chủ tịch Hội Net Zero Việt Nam – Châu Á HCM – SME (VANZA), nhận định lợi thế về vùng nguyên liệu và sản lượng không còn là điều kiện duy nhất. Thị trường đòi hỏi chất lượng, truy xuất nguồn gốc, công nghệ, logistics, môi trường và phát triển bền vững. Vì vậy, bài toán quan trọng là kết nối sản phẩm Việt Nam với doanh nghiệp, nhà phân phối và nhà nhập khẩu Trung Quốc trong cùng chuỗi giá trị.

Nhận định này cho thấy xuất khẩu nông sản đang chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, tiêu chuẩn và khả năng minh bạch. Một sản phẩm muốn đi xa phải có thông tin về vùng sản xuất, quy trình và hành trình logistics. Dữ liệu trở thành một phần của giá trị hàng hóa.

Kịch bản tọa đàm đặt vấn đề khai thác hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới của Trung Quốc để đưa nông sản, thực phẩm chế biến và sản phẩm xanh đến gần người tiêu dùng.

Nếu CĐS giúp hàng hóa minh bạch hơn, chuyển đổi xanh đang trở thành một phần của năng lực cạnh tranh. Diễn đàn tập trung nhiều nội dung cho thương mại xanh, năng lượng sạch, chuỗi cung ứng xanh, công nghiệp sinh thái và giải pháp năng lượng mới.

Ông Thạch Tường, Phó chủ nhiệm, Tổng Thư ký Ủy ban Làm việc Hợp tác Công nghiệp Sinh thái 'Một vành đai, Một con đường' thuộc Liên đoàn Môi trường Toàn Trung Hoa (ACEF), cho rằng hợp tác phát triển bền vững và chuyển đổi xanh đang là xu thế tất yếu, mở ra nhiều cơ hội mới cho thương mại, đầu tư và du lịch giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Theo ông Thạch Tường, thúc đẩy công nghiệp sinh thái và chuỗi cung ứng xanh trong khu vực là trọng tâm của Trung Quốc hiện nay. Vì vậy, đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc hợp tác phát triển và đẩy mạnh xuất khẩu nông sản. Chuyển đổi xanh vì thế được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với thương mại và đầu tư.

Từ sản xuất, chuyển đổi xanh có thể bắt đầu bằng việc sử dụng đầu vào hợp lí, tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và nâng hiệu quả năng lượng. Khi được số hóa, các quy trình này giúp doanh nghiệp kiểm soát vùng nguyên liệu và chứng minh quá trình sản xuất.

“Chuyển đổi kép” vì vậy không phải hai quá trình tách rời. CĐS tạo dữ liệu, công cụ quản lí và khả năng truy xuất; chuyển đổi xanh tạo ra yêu cầu mới về sản xuất, năng lượng và chuỗi cung ứng. Khi kết hợp, hai quá trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng chất lượng, minh bạch nguồn gốc và thích ứng với yêu cầu thị trường.

Cần Thơ được kì vọng là điểm hội tụ, kết nối nguồn lực ĐBSCL với doanh nghiệp, nhà đầu tư và thị trường quốc tế. Diễn đàn đặt vấn đề xây dựng chuỗi từ vùng nguyên liệu đến chế biến, logistics và thị trường; đồng thời tăng sự tham gia của ngân hàng, nhà đầu tư và hệ thống phân phối.

Mô hình kết nối theo hướng đa bên: Nhà nước cung cấp thông tin, chính sách và cơ chế phối hợp; hiệp hội hỗ trợ kết nối; doanh nghiệp xác lập nhu cầu; ngân hàng tham gia vốn, thanh toán, bảo lãnh, tài trợ thương mại; nhà đầu tư cùng hình thành dự án.

Thị trường Trung Quốc được nhìn như một hệ sinh thái thay vì chỉ là điểm đến tiêu thụ. Từ sản xuất, đóng gói, vận chuyển đến tiếp thị và thanh toán, các công đoạn cần kết nối bằng dữ liệu và tiêu chuẩn thống nhất. Chế biến sâu giúp giảm phụ thuộc vào xuất khẩu sản phẩm thô, còn thương mại điện tử tạo thêm kênh tiếp cận người mua.

Đối với nông sản ĐBSCL, yêu cầu không chỉ là sản xuất nhiều mà phải đúng tiêu chuẩn, có dữ liệu và khả năng tham gia chuỗi. Người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cần đưa công nghệ và tiêu chuẩn xanh vào ngay từ đầu.

Khi chuyển đổi kép được triển khai, giá trị nông sản không chỉ nằm ở sản phẩm thu hoạch. Giá trị còn nằm trong dữ liệu vùng trồng, quy trình sản xuất, khả năng truy xuất, mức độ chế biến, logistics và năng lực tiếp cận người tiêu dùng.

Diễn đàn Việt Nam - Trung Quốc tại Cần Thơ vì thế đặt ra yêu cầu lớn hơn một hoạt động xúc tiến thương mại: xây dựng năng lực kết nối dài hạn cho nông sản ĐBSCL. Khi Nhà nước, hiệp hội, doanh nghiệp, ngân hàng, nhà đầu tư và người sản xuất cùng tham gia, CĐS và chuyển đổi xanh có thể trở thành nền tảng để hàng Việt nâng sức cạnh tranh, duy trì quan hệ thị trường và đi sâu hơn vào chuỗi giá trị tại Trung Quốc.