Cổ phiếu Intel tăng 2% sau lời khen của ông Trump

Động lực cho cú hích này không đến từ một báo cáo tài chính khô khan, mà đến từ một dòng trạng thái đầy hào hứng trên mạng xã hội Truth Social của Tổng thống Donald Trump. Ông Trump viết: "Tôi vừa kết thúc một cuộc họp tuyệt vời với CEO rất thành công của Intel, Lip-Bu Tan". Lời khen ngợi này không chỉ đơn thuần là xã giao, mà nó đánh dấu sự xác nhận cho một trong những thương vụ đầu tư nhà nước thành công nhất lịch sử hiện đại Mỹ.

Chỉ trong vòng 4 tháng kể từ khi chính phủ Hoa Kỳ nắm giữ 10% cổ phần của Intel, khoản đầu tư này đã sinh lời hàng chục tỉ USD. Từ vị thế của một công ty đang chật vật tìm lại ánh hào quang, Intel dưới sự chèo lái của Lip-Bu Tan và sự hậu thuẫn (lẫn áp lực) từ Nhà Trắng, đang trở thành biểu tượng cho tham vọng "Made in USA" trong cuộc chiến bán dẫn toàn cầu.

Từ "kẻ bị ruồng bỏ" đến "con gà đẻ trứng vàng" của Chính phủ Mỹ

Câu chuyện về sự hồi sinh của Intel không phải là một đường thẳng đi lên, mà là một vở kịch đầy kịch tính với những pha "quay xe" chính trị ngoạn mục. Ít ai có thể ngờ rằng, chỉ vài tháng trước, mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và CEO Lip-Bu Tan còn ở mức "đóng băng".

Hồi tháng 8/2025, chính phủ Mỹ đã thực hiện một bước đi chưa từng có tiền lệ: chuyển đổi các khoản tài trợ thuộc Đạo luật CHIPS (trị giá 8,9 tỉ USD) thành 10% cổ phần sở hữu trực tiếp tại Intel. Động thái này biến chính phủ Mỹ trở thành cổ đông lớn nhất của tập đoàn, một hình thức "quốc hữu hóa một phần" hiếm thấy tại thung lũng Silicon.

Tuy nhiên vào thời điểm đó, bầu không khí bao trùm là sự hoài nghi. Thượng nghị sĩ Tom Cotton từng công khai chất vấn về mối quan hệ của Lip-Bu Tan với Trung Quốc, trích dẫn báo cáo của Reuters rằng ông Tan, người sinh ra tại Malaysia và lớn lên ở Singapore, đã đầu tư vào hơn 600 công ty công nghệ Trung Quốc. Đỉnh điểm của căng thẳng là khi ông Trump công khai kêu gọi Tan từ chức, gọi vị CEO này là người "có xung đột lợi ích".

Thế nhưng, trong chính trị và kinh doanh, không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có lợi ích là vĩnh cửu. Chỉ vài ngày sau lời kêu gọi từ chức đó, sau một cuộc gặp gỡ trực tiếp, thái độ của ông Trump đã đảo chiều 180 độ. Ông ca ngợi câu chuyện cuộc đời của Tan là "tuyệt vời" và bật đèn xanh cho khoản đầu tư.

Kết quả của canh bạc đó giờ đây đang hiện rõ trên bảng điện tử. Kể từ khi chính quyền Trump công bố khoản đầu tư vào tháng 8, cổ phiếu Intel đã tăng phi mã 75%. Giá trị khoản đầu tư ban đầu 8,9 tỉ USD của chính phủ nay đã vượt mốc 18 tỉ USD.

Ông Trump viết đầy tự hào trên Truth Social: "Chính phủ Hoa Kỳ tự hào là một Cổ đông của Intel và đã kiếm được, thông qua vị thế sở hữu Hoa Kỳ, hàng chục tỉ USD cho người dân Mỹ - chỉ trong 4 tháng. Chúng ta đã thực hiện một thương vụ tuyệt vời và Intel cũng vậy”.

Sự phấn khích của ông Trump là có cơ sở. Trong bối cảnh ngân sách quốc gia luôn là vấn đề nóng, việc một khoản đầu tư công sinh lời gấp đôi trong thời gian ngắn là một chiến thắng chính trị vang dội. Nó không chỉ hợp thức hóa việc chính phủ can thiệp sâu vào ngành công nghiệp tư nhân mà còn củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào chiến lược tái cơ cấu của Intel.

Lip-Bu Tan, người thay thế Pat Gelsinger vào tháng 3.2025 sau khi Intel để mất quá nhiều thị phần vào tay AMD và Nvidia, đã chứng minh được năng lực của mình. Ông đã thực hiện những quyết định đau đớn nhưng cần thiết: sa thải hàng nghìn nhân viên vào tháng 7, trì hoãn các nhà máy kém hiệu quả ở châu Âu và dời lịch vận hành nhà máy ở Ohio sang tận năm 2030 hoặc 2031 để tập trung nguồn lực vào công nghệ lõi.

Đột phá 18A và giấc mơ tự chủ bán dẫn "Sub-2 Nanometer"

Nếu lợi nhuận tài chính là bề nổi, thì thành tựu công nghệ mới là phần chìm quan trọng nhất của tảng băng trôi Intel. Tại triển lãm công nghệ CES ở Las Vegas diễn ra đầu tuần này, Intel đã chính thức công bố sự sẵn sàng của dòng chip PC sử dụng quy trình 18A (tương đương 1,8 nanomet). Đây không chỉ là một sản phẩm mới, mà là lời tuyên bố đanh thép rằng Intel đã quay trở lại vị trí dẫn đầu về công nghệ chế tạo (process leadership) sau nhiều năm bị TSMC và Samsung bỏ lại phía sau.

Ông Trump đã không tiếc lời ca ngợi thành tựu này trong bài đăng của mình: "Intel vừa ra mắt bộ vi xử lý cpu dưới 2 nanomet đầu tiên được thiết kế, chế tạo và đóng gói ngay tại Hoa Kỳ”.

Quy trình 18A được xem là canh bạc "được ăn cả, ngã về không" của Intel. Việc thu nhỏ bóng bán dẫn xuống dưới ngưỡng 2 nanomet đòi hỏi những kỹ thuật quang khắc cực tím (EUV) tiên tiến nhất và cấu trúc transistor hoàn toàn mới (RibbonFET). Tuyên bố của Intel tại CES cho thấy họ đã vượt qua được những rào cản kỹ thuật khó khăn nhất để đưa quy trình này vào thương mại hóa. Đối với chính quyền Mỹ, đây là bằng chứng sống động cho thấy mục tiêu "mang sản xuất chip tiên tiến trở lại nước Mỹ" đang trở thành hiện thực, chứ không chỉ là khẩu hiệu tranh cử.

Sự thành công của 18A có ý nghĩa sống còn. Trong những năm qua, Intel vẫn là nhà cung cấp bộ vi xử lý chủ lực cho PC và máy chủ toàn cầu, nhưng họ đã bị các đối thủ thiết kế chip dựa trên kiến trúc Arm (như Apple, Qualcomm) và các hãng GPU (như Nvidia) gặm nhấm thị phần. Các đối thủ này có lợi thế lớn nhờ thuê TSMC gia công trên các dây chuyền tiên tiến hơn Intel. Việc Intel làm chủ được công nghệ 18A ngay trên đất Mỹ sẽ giúp họ lấy lại lợi thế cạnh tranh về hiệu năng và tiết kiệm năng lượng, đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng châu Á.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Dù ông Trump ca ngợi sự tự chủ, thực tế là Intel, giống như AMD và Nvidia, vẫn đang phải dựa vào TSMC cho một số công đoạn hoặc dòng sản phẩm nhất định trong ngắn hạn. Việc nhà máy khổng lồ tại Ohio bị lùi tiến độ đến đầu thập niên 2030 cũng cho thấy việc mở rộng quy mô sản xuất trong nước gặp nhiều khó khăn hơn dự kiến, từ chi phí xây dựng đến thiếu hụt nhân lực.

Mặc dù vậy, với sự hậu thuẫn tuyệt đối từ "cổ đông lớn nhất" là chính phủ Mỹ, cùng sự dẫn dắt quyết liệt của Lip-Bu Tan, Intel đang có trong tay những quân bài tốt nhất để lật ngược thế cờ. Cú tăng giá cổ phiếu vừa qua là sự cộng hưởng của niềm tin chính trị và đột phá công nghệ, báo hiệu một chương mới đầy hứa hẹn nhưng cũng không kém phần chông gai cho biểu tượng công nghệ nước Mỹ.