Công an Hà Nội sẽ tăng cường rà soát việc sử dụng phần mềm có bản quyền
Theo Công an Hà Nội, trong quá trình chuyển đổi số, phần mềm máy tính đã trở thành công cụ không thể thiếu tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Tuy nhiên, việc sử dụng Windows, Microsoft Office và các phần mềm bị bẻ khóa, kích hoạt trái phép không chỉ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với an toàn thông tin. Công an Hà Nội đang tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và xử lí các hành vi vi phạm, đồng thời khuyến cáo người sử dụng chủ động chuyển sang phần mềm có bản quyền.
Phần mềm máy tính không bản quyền: Rủi ro kép về pháp lí và an toàn thông tin
Trong hoạt động hằng ngày, nhiều cơ quan, doanh nghiệp và cá nhân sử dụng phần mềm để xử lí văn bản, quản lí dữ liệu, vận hành hệ thống và phục vụ kinh doanh. Windows, Microsoft Office cùng nhiều chương trình chuyên dụng vì thế xuất hiện phổ biến trên máy tính của người dùng.
Tuy nhiên, bên cạnh các phần mềm được mua hoặc cấp phép hợp pháp, tình trạng sử dụng phần mềm không bản quyền, phần mềm bị bẻ khóa hoặc kích hoạt trái phép vẫn tồn tại. Đây là vấn đề không chỉ liên quan đến quyền và lợi ích của chủ sở hữu phần mềm mà còn đặt người sử dụng trước những rủi ro về an ninh mạng.
Các phiên bản phần mềm được tải từ những nguồn không rõ ràng hoặc đã bị can thiệp có thể bị chỉnh sửa, cài thêm mã độc hoặc không được cập nhật đầy đủ. Trong trường hợp máy tính chứa dữ liệu nội bộ, thông tin khách hàng, tài liệu kinh doanh hoặc dữ liệu quan trọng, việc sử dụng phần mềm không an toàn có thể tạo thêm điểm yếu cho toàn bộ hệ thống công nghệ thông tin.
Ở góc độ pháp lí, chương trình máy tính được pháp luật bảo hộ quyền tác giả. Việc sao chép hoặc sử dụng phần mềm không được chủ sở hữu quyền cho phép có thể bị xử lí theo quy định.
Cụ thể, Điều 18 Nghị định số 131/2013/NĐ-CP quy định hành vi sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả có thể bị phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 35 triệu đồng đối với cá nhân. Nếu tổ chức vi phạm, mức phạt đối với cùng hành vi được áp dụng bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân. Tùy tính chất, mức độ và trường hợp cụ thể, người vi phạm còn có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Đáng chú ý, những hành vi xâm phạm quyền tác giả nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm còn có thể bị xử lí hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Trong những trường hợp luật định, pháp nhân thương mại cũng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.
Thời gian qua, Công an Hà Nội đã phát hiện và xử lí các vụ việc liên quan đến xâm phạm bản quyền phần mềm. Trong quá trình kiểm tra, lực lượng chức năng cũng chú trọng đến các thiết bị máy tính được sử dụng tại những cơ sở kinh doanh dịch vụ.
Những hoạt động này cho thấy bản quyền phần mềm không còn là vấn đề chỉ được quan tâm trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Khi hoạt động kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hệ thống máy tính và dữ liệu số, việc sử dụng phần mềm hợp pháp cũng trở thành một phần của yêu cầu bảo đảm an toàn cho hệ thống công nghệ thông tin.
Công an Hà Nội khuyến cáo người dân chủ động kiểm tra bản quyền
Trước thực tế trên, Công an Hà Nội khuyến cáo các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân chủ động kiểm tra, rà soát bản quyền của toàn bộ phần mềm đang cài đặt và sử dụng.
Đây là việc cần được thực hiện thường xuyên, đặc biệt tại các doanh nghiệp có nhiều máy tính hoặc hệ thống công nghệ thông tin dùng chung. Việc lập danh sách phần mềm đang sử dụng, xác định nguồn cung cấp và tình trạng giấy phép sẽ giúp tổ chức sớm phát hiện những chương trình không đáp ứng yêu cầu về bản quyền.
Người sử dụng cũng được khuyến cáo không cài đặt phần mềm bị bẻ khóa, kích hoạt trái phép hoặc được cung cấp từ các nguồn không rõ ràng. Thay vào đó, cần ưu tiên các phần mềm có bản quyền, được cung cấp thông qua những kênh hợp pháp.
Đối với doanh nghiệp, việc kiểm tra không nên chỉ thực hiện khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng. Các đơn vị cần xây dựng quy trình quản lí phần mềm, thường xuyên rà soát thiết bị, gỡ bỏ chương trình không rõ nguồn gốc và bảo đảm phần mềm đang sử dụng đáp ứng yêu cầu về bản quyền.
Lợi ích của việc này không chỉ nằm ở việc tránh nguy cơ bị xử lí do vi phạm quyền tác giả. Phần mềm hợp pháp thường đi kèm cơ chế cập nhật và hỗ trợ chính thức, qua đó góp phần giảm nguy cơ phát sinh lỗ hổng bảo mật và bảo vệ dữ liệu của người sử dụng.
Trong lúc các cơ quan và doanh nghiệp ngày càng đưa nhiều hoạt động lên môi trường số, một máy tính sử dụng phần mềm không rõ nguồn gốc có thể trở thành mắt xích yếu trong cả hệ thống. Vì vậy, tuân thủ bản quyền cần được nhìn nhận đồng thời như một yêu cầu pháp lí và một biện pháp bảo vệ an toàn thông tin.
Thời gian tới, Phòng An ninh kinh tế - Công an thành phố Hà Nội cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường nắm tình hình, rà soát việc sử dụng phần mềm tại các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp trên địa bàn. Trọng tâm là phát hiện, xử lí những cá nhân, tổ chức có hành vi cung cấp, cài đặt hoặc phát tán phần mềm trái phép.