Công bố 10 quy tắc sử dụng AI trong báo chí: Nhà báo chịu trách nhiệm cuối cùng với tác phẩm
Tại lễ bế mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 diễn ra chiều 20/6 tại Hải Phòng, ông Lê Quốc Minh, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đã chính thức công bố bộ 10 quy tắc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động báo chí.
Bộ quy tắc được xem là định hướng nghề nghiệp trong bối cảnh AI ngày càng tham gia sâu vào quy trình sản xuất nội dung, từ thu thập dữ liệu, hỗ trợ biên tập đến tạo sinh văn bản, hình ảnh và phân phối thông tin.
Theo đó, 10 quy tắc được công bố gồm:
1. AI chỉ là công cụ kỹ thuật hỗ trợ, không thay thế nhà báo
Nhà báo phải giữ quyền kiểm soát nội dung, trực tiếp thẩm định thông tin, duy trì đạo đức nghề nghiệp, thực hiện phán đoán nghề nghiệp và chịu trách nhiệm cuối cùng đối với mọi sản phẩm báo chí.
2. Không xem AI là nguồn tin
Mọi thông tin, số liệu, trích dẫn hoặc nhận định do AI cung cấp đều phải được kiểm chứng lại từ các nguồn tin xác thực trước khi sử dụng.
3. Không đăng tải nguyên bản nội dung AI tạo ra
Các nội dung do AI hỗ trợ phải được biên tập, hiệu đính, bổ sung ngữ cảnh và được người có thẩm quyền phê duyệt trước khi xuất bản.
4. Tuyệt đối không tạo hoặc phát tán thông tin giả
Nghiêm cấm sử dụng AI để tạo tin giả, số liệu giả, phát ngôn giả, nhân vật giả hoặc làm sai lệch sự thật.
5. Không sử dụng AI để tạo deepfake hoặc giả mạo
Không được nhân bản giọng nói, khuôn mặt, hình ảnh của người khác khi chưa được phép hoặc sử dụng nhằm đánh lừa công chúng.
6. Bảo vệ nguồn tin và dữ liệu cá nhân
Không đưa lên các nền tảng AI công cộng tài liệu mật, bản thảo chưa công bố, dữ liệu nguồn tin, dữ liệu cá nhân nhạy cảm hoặc các thông tin nội bộ.
7. Tôn trọng bản quyền
Không sử dụng AI để sao chép, viết lại hoặc khai thác trái phép tác phẩm của người khác nhằm né tránh nghĩa vụ bản quyền.
8. Minh bạch khi sử dụng AI
Những nội dung có sử dụng AI ở mức đáng kể cần được ghi nhãn hoặc có thông báo phù hợp để công chúng nhận biết.
9. Nội dung nhạy cảm phải kiểm chứng nhiều lớp
Với các lĩnh vực như chính trị, an ninh, thiên tai, dịch bệnh, trẻ em, vụ án…, AI chỉ được hỗ trợ về mặt kỹ thuật, không được tự suy luận hoặc đưa ra kết luận.
10. Tuân thủ pháp luật, đặt đạo đức nghề nghiệp lên trên tốc độ
Việc ứng dụng AI phải tuân thủ Luật Báo chí, các quy định liên quan đến sở hữu trí tuệ và bảo vệ dữ liệu; không đánh đổi sự chính xác, khách quan và uy tín của nhà báo để lấy năng suất, lượt xem hay tương tác.
Theo ông Lê Quốc Minh, báo chí hiện đại đang đứng trước áp lực rất lớn từ “cơn bão thông tin” trong môi trường số. AI mở ra cơ hội gia tăng năng suất và đổi mới sáng tạo, nhưng đồng thời cũng đặt ra hàng loạt thách thức về trách nhiệm nghề nghiệp, tính xác thực và niềm tin của công chúng.
Việc công bố bộ quy tắc lần này được kỳ vọng sẽ giúp các cơ quan báo chí xây dựng chuẩn mực ứng dụng AI có kiểm soát, tận dụng được sức mạnh công nghệ nhưng vẫn giữ vững giá trị cốt lõi của báo chí chuyên nghiệp: Chính xác, khách quan và đáng tin cậy.
