CV90 - vũ khí NATO biến chiến trường Ukraine thành phòng thử nghiệm thực tế
Chiếc xe chiến đấu bộ binh CV90 đầu tiên dành cho quân đội Cộng hòa Czech đã chính thức rời dây chuyền sản xuất tại nhà máy BAE Systems Hagglunds (Thụy Điển).
Tuy nhiên, theo Defense Express, dù hợp đồng mua sắm được ký từ tháng 5.2023, phương tiện này phải đến năm 2026 mới được bàn giao.
Hợp đồng lớn và tiến độ giao hàng
Czech ký hợp đồng mua 246 xe CV9030CZ Mk.IV trị giá 2,2 tỉ USD. Theo thỏa thuận, 39 chiếc sẽ được sản xuất tại Thụy Điển, còn 207 chiếc do các doanh nghiệp trong nước như VOP CZ và Excalibur Army lắp ráp.
Phần lớn việc bàn giao dự kiến diễn ra giai đoạn 2027–2030, sau khi ngành công nghiệp quốc phòng Czech hoàn tất quá trình chuyển đổi từ nền tảng Liên Xô sang sản xuất thiết bị chuẩn NATO.
Hợp đồng quy định mức nội địa hóa 40%, bao gồm lắp ráp cuối cùng, sản xuất tháp pháo, hệ thống điện tử, thông tin, tác chiến điện tử và linh kiện khung gầm.
Đến tháng 9.2024, khoảng 30 công ty Czech đã ký hợp đồng phụ trị giá hơn 528 triệu USD. Đây không chỉ là thương vụ mua sắm, mà còn là chương trình công nghiệp quốc phòng quy mô lớn, thúc đẩy năng lực tự chủ.
Slovakia cũng đặt mua CV90 với mức nội địa hóa tương tự. Nhờ vị trí địa lý gần và tiềm lực công nghiệp tương đồng, hai nước có thể hình thành mạng lưới sản xuất chung, tăng hiệu quả và giảm chi phí.
Theo kế hoạch, các xe CV90 sẽ được biên chế cho Lữ đoàn cơ giới số 7, lực lượng nòng cốt của quân đội Czech trong khung NATO. Đơn vị này giữ vai trò phản ứng nhanh, tham gia các nhiệm vụ phòng thủ tập thể. Với CV90, Czech kỳ vọng thay thế toàn bộ các xe BMP-2 cũ, đồng thời tăng cường khả năng cơ động, hỏa lực và bảo vệ.
Thực chiến Ukraine: Bài kiểm chứng công nghệ
Một trong những lý do khiến Czech và nhiều nước NATO tin tưởng CV90 là hiệu quả đã được chứng minh trên chiến trường Ukraine. Từ giữa năm 2023, Thụy Điển viện trợ 51 xe CV9040C cho Ukraine. Các báo cáo thực địa cho thấy CV90 nhanh chóng phát huy tác dụng trong nhiều vai trò.
CV90 là phương tiện đa nhiệm khi vừa có thể vận chuyển quân, yểm trợ hỏa lực, sơ tán thương binh, vừa có thể đảm nhiệm vai trò pháo tự hành tạm thời.
Xe trang bị pháo tự động 35–40mm, có khả năng tiêu diệt mục tiêu bọc thép, công sự và UAV tầm thấp. Một số biến thể tích hợp tên lửa chống tăng Spike LR tầm bắn 5 km, cho phép tấn công mà không cần duy trì đường ngắm. Nhờ tỷ lệ công suất/trọng lượng cao, CV90 cơ động tốt trên nhiều địa hình, và khi phối hợp cùng Leopard 2, tạo thành bộ đôi chiến thuật hiệu quả.
Xe nổi bật với giáp module có thể chống mìn, IED và đạn chống tăng. Thực tế chiến trường ghi nhận nhiều trường hợp xe hư hại nhưng kíp lái vẫn an toàn. Một số biến thể được trang bị giáp phản ứng và hệ thống bảo vệ chủ động Iron Fist, có khả năng phát hiện và đánh chặn đạn trước khi va chạm.
Ngoài ra, CV90 còn có hệ thống tác chiến điện tử gây nhiễu UAV và lưới ngụy trang Barracuda giúp giảm dấu vết nhiệt, radar. Nhờ đó, xe trở thành phương tiện có khả năng sống sót cao trong môi trường chiến tranh hiện đại.
CV90 tích hợp hệ thống quản lý chiến đấu số hóa, cho phép chỉ huy giám sát mục tiêu và phối hợp giữa các đơn vị. Cảm biến quang – nhiệt thế hệ 3 cùng thiết bị quan sát ban đêm hỗ trợ tác chiến liên tục cả ngày lẫn đêm. Hệ thống cảnh báo laser phát hiện khi xe bị ngắm bắn, giúp kíp lái phản ứng kịp thời bằng màn khói hoặc thay đổi vị trí. So với các dòng IFV như M2 Bradley của Mỹ hay Marder của Đức, CV90 được đánh giá vượt trội hơn về công nghệ cảm biến và khả năng tích hợp tác chiến.
Được thiết kế cho môi trường Bắc Âu khắc nghiệt, CV90 có độ tin cậy cao, ít yêu cầu bảo dưỡng. Ukraine đã cử kỹ thuật viên sang Thụy Điển đào tạo vận hành và bảo trì, đảm bảo khả năng duy trì lâu dài ngay trong điều kiện chiến sự, nơi việc tiếp tế thường gặp khó khăn.
Triển vọng và thách thức
Ngoài gói viện trợ ban đầu, Thụy Điển dự kiến chuyển giao thêm 40 xe trong gói hỗ trợ thứ 15 phối hợp với Đan Mạch. Estonia cũng lên kế hoạch bàn giao xe đã qua sử dụng.
Đồng thời, Ukraine và Thụy Điển đã thảo luận khả năng sản xuất CV90 ngay tại Ukraine, với tham vọng mua tới 1.000 chiếc. Hiện tại, Ukraine đang vận hành khoảng 55–65 xe, chủ yếu ở các mặt trận miền đông.
Dù đa nhiệm, khi được dùng như pháo tự hành, CV90 chỉ mang lại hiệu quả tạm thời do tầm bắn ngắn và độ chính xác hạn chế. Một số xe đã bị hư hỏng hoặc rơi vào tay Nga, song chi tiết chưa được công bố. Tuy vậy, khả năng bảo vệ kíp lái vẫn được đánh giá cao.
So với M2 Bradley của Mỹ hay Marder của Đức, CV90 nổi bật nhờ giáp tốt hơn, công nghệ điện tử tiên tiến và khả năng cơ động linh hoạt. Việc trang bị tên lửa Spike LR còn mang lại ưu thế vượt trội so với hệ thống TOW của Bradley, vốn yêu cầu đứng yên khi khai hỏa.