Đào tạo nhân lực du lịch thích ứng không gian phát triển mới của ĐBSCL
Sáp nhập địa giới mở ra cơ hội, không gian phát triển mới, hình thành hệ sinh thái du lịch đa tầng; đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về một chiến lược đào tạo nhân lực phân tầng, thực hành, số hóa và gắn với cộng đồng.
Xung quanh vấn đề này, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc hỏi - đáp với Thạc sĩ Phan Bửu Toàn, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn, về phát triển nguồn nhân lực du lịch trong không gian phát triển mới của TP. Cần Thơ.
- Thưa ông, việc hình thành không gian phát triển mới của TP. Cần Thơ sau sắp xếp đơn vị hành chính sẽ tạo ra những tác động như thế nào đối với ngành du lịch và yêu cầu về nguồn nhân lực?
- Thạc sĩ Phan Bửu Toàn: Việc mở rộng không gian phát triển không chỉ là thay đổi địa giới hành chính, mà còn là sự định vị lại toàn bộ hệ sinh thái du lịch của thành phố. Cần Thơ mới có thể kết nối thế mạnh đô thị, sông nước và dịch vụ của khu vực Cần Thơ cũ với sinh thái nông nghiệp và chiều sâu văn hóa Kinh - Khmer - Hoa, làng nghề, lễ hội, ẩm thực cùng không gian duyên hải.
Tuy nhiên, tài nguyên phong phú hơn và địa bàn rộng hơn cũng làm lộ rõ độ chênh về năng lực quản trị, chất lượng dịch vụ và khả năng tiếp cận đào tạo giữa các khu vực. Lao động chuyên nghiệp hiện vẫn tập trung nhiều ở vùng lõi đô thị, trong khi các vùng sinh thái, nông thôn, ven biển, vùng đồng bào dân tộc và các điểm du lịch cộng đồng còn thiếu cơ hội học nghề, nâng cao nghề một cách bài bản.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là đào tạo thêm nhân lực, mà phải đào tạo đúng người, đúng vị trí việc làm và đúng đặc điểm từng địa bàn. Muốn xây dựng một điểm đến chuyên nghiệp, thân thiện và bền vững, Cần Thơ cần bắt đầu từ con người: Từ nhà quản lí, nhân viên khách sạn, hướng dẫn viên đến người lái tàu, chủ homestay, nghệ nhân, người nấu ăn và những cộng đồng đang gìn giữ bản sắc của vùng đất.
Một điểm đáng chú ý nữa là xu hướng du lịch hiện nay đã thay đổi rất nhanh. Du khách không chỉ quan tâm đến điểm đến mà còn đòi hỏi trải nghiệm cá nhân hóa, ứng dụng công nghệ, dịch vụ chất lượng cao và phát triển bền vững. Vì vậy, chương trình đào tạo cũng phải chuyển từ cung cấp kiến thức sang phát triển năng lực nghề nghiệp, kỹ năng thích ứng và khả năng học tập suốt đời.
Theo tôi, đây là thời điểm thích hợp để các cơ sở đào tạo đổi mới mạnh mẽ, xây dựng chương trình đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp, tăng thời lượng thực hành, kết nối với các khu, điểm du lịch và doanh nghiệp lữ hành ngay từ quá trình đào tạo. Có như vậy, sinh viên khi tốt nghiệp mới đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động trong không gian phát triển mới.
- Theo ông, đâu là những kĩ năng quan trọng nhất mà nguồn nhân lực du lịch ĐBSCL cần được trang bị trong giai đoạn hiện nay?
- Thạc sĩ Phan Bửu Toàn: Theo tôi, trước hết vẫn phải là kĩ năng nghề và tinh thần phục vụ chuyên nghiệp. Nhưng trong giai đoạn mới, người làm du lịch còn phải có năng lực số, ngoại ngữ, kĩ năng xanh, khả năng giao tiếp đa văn hóa, xử lí tình huống, quản lí cảm xúc và năng lực kể chuyện điểm đến.
Công nghệ số đang hiện diện trong hầu hết hoạt động du lịch, từ quảng bá, đặt dịch vụ, thanh toán trực tuyến đến phân tích dữ liệu khách hàng. Vì vậy, nhân lực du lịch cần sử dụng thành thạo các nền tảng số, công cụ truyền thông, trí tuệ nhân tạo và các ứng dụng quản trị hiện đại.
Song song đó là kĩ năng phát triển du lịch xanh. Đây không còn là xu hướng mà đã trở thành tiêu chí cạnh tranh của nhiều điểm đến trên thế giới. Người lao động phải hiểu về bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm rác thải nhựa, tiết kiệm năng lượng và hướng dẫn du khách tham gia các hoạt động du lịch có trách nhiệm. Đối với ĐBSCL, nhân lực còn cần hiểu biết sâu về văn hóa bản địa, đời sống sông nước, các làng nghề truyền thống, di sản văn hóa và ẩm thực để kể những câu chuyện hấp dẫn cho du khách.
Chúng tôi cũng cho rằng cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực cho các phân khúc mới như du lịch MICE, du lịch y tế, du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và kinh tế ban đêm. Đây đều là những lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng đang thiếu đội ngũ lao động được đào tạo bài bản.
Đặc biệt, việc đào tạo không chỉ dành cho học sinh, sinh viên mà còn cần mở rộng đến lực lượng lao động tại các điểm du lịch, hộ kinh doanh, cộng đồng dân cư và cán bộ quản lí địa phương. Khi mọi chủ thể cùng được nâng cao năng lực thì chất lượng điểm đến sẽ được cải thiện đồng bộ.
- Theo ông, cần những giải pháp nào để xây dựng nguồn nhân lực đủ sức đưa du lịch Cần Thơ và ĐBSCL phát triển nhanh, bền vững trong thời gian tới?
- Thạc sĩ Phan Bửu Toàn: Theo tôi, trước hết cần xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực mang tính liên kết vùng thay vì mỗi địa phương thực hiện riêng lẻ. Khi không gian phát triển đã mở rộng thì đào tạo nguồn nhân lực cũng cần được xây dựng trên quy mô vùng, có sự tham gia của cơ quan quản lí, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo.
Giải pháp tiếp theo là đổi mới chương trình đào tạo theo hướng linh hoạt, cập nhật thường xuyên và gắn chặt với nhu cầu thực tiễn. Nhà trường phải tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để sinh viên được thực tập, trải nghiệm và làm quen với môi trường làm việc ngay từ khi còn học.
Cùng với đó, cần đầu tư mạnh cho công nghệ số trong đào tạo, xây dựng học liệu số, mô hình thực hành mô phỏng, lớp học trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy. Đây sẽ là nền tảng để người học dễ dàng tiếp cận tri thức mới và thích ứng với sự thay đổi của ngành du lịch.
Một giải pháp rất quan trọng là xây dựng cơ chế thu hút chuyên gia, nghệ nhân, doanh nhân và lao động chất lượng cao tham gia đào tạo, đồng thời có chính sách giữ chân nhân lực giỏi làm việc lâu dài tại địa phương. Bên cạnh đó, cần chú trọng bồi dưỡng đội ngũ giảng viên, cập nhật kiến thức quốc tế và tăng cường hợp tác đào tạo trong và ngoài nước.
Tôi cũng kì vọng Cần Thơ sẽ phát huy vai trò trung tâm của vùng ĐBSCL trong đào tạo nguồn nhân lực du lịch, trở thành nơi kết nối tri thức, nghiên cứu và chuyển giao các mô hình đào tạo hiện đại. Khi nguồn nhân lực được chuẩn bị tốt, có tư duy đổi mới, kĩ năng số, năng lực hội nhập và tinh thần phục vụ chuyên nghiệp thì đây sẽ là nền tảng quan trọng để du lịch ĐBSCL nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút nhiều du khách trong nước và quốc tế, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của toàn vùng trong giai đoạn mới.
- Xin cảm ơn ông!
