Đẩy nhanh tiến độ thành lập sàn giao dịch vàng trong tháng 12

Trình việc thành lập sàn giao dịch vàng trong tháng 12.2025

Ngày 6.12, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ, Thủ tướng yêu cầu các cơ quan khẩn trương trình cấp có thẩm quyền về việc nghiên cứu, thành lập sàn giao dịch vàng trong tháng 12.2025.

Đề xuất lập sàn giao dịch vàng thực tế đã được các chuyên gia nêu ra nhiều năm qua, với kỳ vọng giúp người dân mua bán kim loại quý thuận tiện hơn, giá cả bám sát thị trường quốc tế và minh bạch hóa hoạt động giao dịch. Gần đây, ý tưởng này đang tiến gần hơn tới hiện thực khi liên tục nhận được chỉ đạo từ Chính phủ.

Trước đó, Ngân hàng Nhà nước cho biết đang xem xét ba mô hình: (1) Thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia; (2) Cho phép đưa vàng vào giao dịch trên Sở Giao dịch hàng hóa; (3) xây dựng sàn giao dịch vàng trong Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Nhìn chung trước mắt, sàn vàng sẽ tập trung minh bạch hóa hoạt động nhập khẩu và giao dịch vàng miếng. Các sản phẩm như phái sinh hay chứng chỉ vàng sẽ được nghiên cứu ở giai đoạn sau.

Trong cuộc trao đổi với phóng viên Một Thế Giới mới đây, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP.HCM, đồng tình việc thành lập sàn giao dịch vàng. Tuy nhiên, theo ông Huân, Nhà nước phải ban hành các quy định chuẩn mực về tiêu chuẩn vàng giao dịch, cơ chế ký quỹ, thanh toán, lưu ký… theo thông lệ quốc tế; đồng thời bảo đảm các bên tham gia đều được giám sát chặt chẽ.

“Cơ chế đối với sàn vàng vừa phải đủ chặt để ngăn ngừa thao túng, rửa tiền, vừa phải đủ mở để khuyến khích sự tham gia rộng rãi”, ông Huân nói và cho hay cơ chế sản phẩm đa dạng và chiến lược huy động vàng trong dân cũng rất quan trọng. Nếu sàn chỉ dừng lại ở giao dịch mua - bán vật chất thì khó tạo ra sự sôi động và lâu dài.

Theo đó, cần phát triển thêm các sản phẩm phái sinh như hợp đồng tương lai, quyền chọn, chứng chỉ vàng hoặc “tín chỉ vàng” có thể chuyển đổi linh hoạt giữa vàng và tiền. Qua đó, người dân vừa có kênh đầu tư an toàn, vừa gián tiếp đóng góp nguồn lực vàng nhàn rỗi vào nền kinh tế, thay vì để vàng tích trữ trong két sắt.

PGS-TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế cho rằng một sàn vàng hoạt động đúng chuẩn sẽ giúp cơ quan quản lý giám sát giao dịch theo thời gian thực, nắm được các luồng mua bán, mức độ biến động, rủi ro thị trường... Từ đó Nhà nước có thể can thiệp khi cần thiết.

Nếu làm tốt, sàn vàng sẽ trở thành công cụ giúp Nhà nước quản lý một thị trường vốn nhiều biến động, giảm tình trạng đầu cơ, thiếu minh bạch và chênh lệch giá bất hợp lý như thời gian qua.

Sàn vàng khó triệt tiêu chênh lệch giá trong nước và thế giới

Nhiều ý kiến kỳ vọng việc lập sàn vàng sẽ xóa bỏ chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới. Tuy nhiên, theo báo cáo mới công bố của Chứng khoán SHS (SHS Research), sàn vàng có thể góp phần thu hẹp chênh lệch giá mua/bán, cải thiện thanh khoản và tính minh bạch của thị trường..., nhưng khó xử lý căn nguyên của chênh lệch giá trong nước so với thế giới.

Thực tế, sàn khó triệt tiêu “khoảng cách” giữa giá trong nước và giá thế giới, vì khoảng cách này do XAU/USD (giá vàng giao ngay), tỷ giá và chính sách ngoại hối quyết định - những yếu tố mà sàn không dễ chạm tới.

Hiện nay, chênh lệch giá mua và bán vàng SJC trong nước thường ở mức khá cao (khoảng 20 triệu đồng/lượng, tương đương 1 - 1,3% giá trị), thậm chí vàng trang sức có đợt chênh tới 2,6 - 3 triệu đồng/lượng. Mức này lớn hơn nhiều so với thị trường vàng quốc tế: tại các trung tâm lớn, chênh lệch mua bán vàng chỉ khoảng 0,1 - 0,2%.

SHS Research cho hay cung vàng miếng eo hẹp (chỉ luân chuyển thương hiệu SJC) dẫn đến giá vàng SJC thường xuyên cao hơn giá quốc tế, và thực trạng này tạm coi là “hợp lý” trong khuôn khổ chính sách hiện nay.

“Một sàn giao dịch không thể tự tạo thêm nguồn cung vàng vật chất. Nếu cơ chế nhập khẩu vàng không thay đổi, sàn cũng chỉ giao dịch lượng vàng hiện có; chênh lệch giá về bản chất vẫn tồn tại”, SHS Research nêu.

Báo cáo này cũng nêu trong hơn 10 năm qua, tỷ lệ tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán (CIC) ở Việt Nam đã giảm rõ rệt. Điều này cho thấy người dân ngày càng tin tưởng hơn vào hệ thống ngân hàng, dùng chuyển khoản, thẻ và ví điện tử nhiều hơn, thay vì cầm tiền mặt.

Đây là một thành quả quan trọng của Ngân hàng Nhà nước. Tuy vậy, các giao dịch vàng và đô la trên thị trường chợ đen vẫn chủ yếu dùng tiền mặt.

"Từ lúc người dân rút tiền ra mua bán đến khi tiệm vàng đem nộp lại ngân hàng luôn có một khoảng thời gian “đứt đoạn” - tiền nằm ngoài hệ thống. Nếu hoạt động này dày và lớn, nó cùng với áp lực kê khai thuế của hộ kinh doanh cá thể chắc chắn sẽ kéo CIC lên làm tỷ lệ tiền mặt cao hơn", SHS Research nhìn nhận.

Theo đó, đơn vị này cho rằng nếu xây dựng sàn vàng điện tử, giao dịch và lưu ký vàng qua tài khoản ngân hàng thay vì tiền mặt, một phần dòng tiền này sẽ được kéo vào hệ thống chính thức. Điều đó vừa tăng minh bạch, vừa hỗ trợ tiếp tục hạ CIC xuống.