ĐBSCL: Sản xuất xanh giúp nâng cao giá trị nông sản
Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) được coi là vùng nông nghiệp lớn nhất nước. Do vậy, việc chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp từ truyền thống sang nền kinh tế nông nghiệp, hướng tới nông nghiệp bền vững, đa dạng và lấy người nông dân làm trung tâm là mục tiêu phát triển của toàn vùng.
Để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, nông sản Việt Nam đang chuyển mình theo yêu cầu hội nhập quốc tế.
Dự án "Các trung tâm đổi mới sáng tạo xanh" (GIC) do Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức tài trợ, triển khai thực hiện trên vùng sản xuất lúa và xoài tại ĐBSCL đã giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất theo hướng xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, xây dựng hình ảnh nông sản Việt Nam tại các thị trường thế giới, nhất là thị trường khó tính như Âu - Mỹ.
Năm 2022, Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Tân Bình (Đồng Tháp) được GIC đầu tư 1 máy trộn phân trị giá gần 500 triệu đồng. HTX đã khai thác các nguyên liệu sẵn có như rơm, phân bò và mụn dừa để sản xuất phân hữu cơ. Năm 2024, HTX sản xuất được 112 tấn phân hữu cơ, thu về 80 triệu đồng; năm nay dự kiến khoảng 200 tấn, ước tính tiền khoảng 120 triệu đồng.
Ông Tạ Văn Bông, Giám đốc HTX Tân Bình cho biết dự án đã giúp HTX tận dụng được các nguồn phụ phẩm sẵn có trên đồng ruộng để sản xuất nấm rơm, tạo thu nhập cho nông dân, góp phần thực hiện cam kết về giảm phát thải khí nhà kính. “Dự án mang lại kết quả lớn trong nông nghiệp, giúp HTX có nguồn thu tài chính, tận dụng được hết phụ phẩm trên đồng ruộng để sản xuất phân hữu cơ tăng độ tơi xốp trong đất, giúp cho cây trồng phát triển tốt, góp phần chuyển đổi sản xuất theo hướng hữu cơ, bền vững”, ông Bông nói.
Ngoài việc hỗ trợ về đào tạo, quản lý rơm rạ, GIC còn giúp phát triển mô hình sản xuất lúa hữu cơ trên tôm - lúa. Ông Huỳnh Chí Phương, Giám đốc Công ty TNHH Gạo Tôm (An Giang) cho biết dự án đã hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thiết kế logo và bao bì sản phẩm mới, nâng cao nhận diện thương hiệu; đồng thời xây dựng năng lực tiếp cận thị trường thông qua các hoạt động trải nghiệm, quảng bá sản phẩm.
Ông Phương cho rằng, nhờ sự hỗ trợ của dự án, mô hình lúa - tôm đã mang lại nhiều lợi ích cho người nông dân và môi trường. Trong đó, dự án nâng cao ý thức của nông dân về sản xuất nông nghiệp bền vững, hữu cơ, tăng năng suất và thu nhập, góp phần bảo đảm sự bền vững của hệ sinh thái vùng chuyên canh lúa - tôm. “GIC hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất, năng lực thị trường tăng cơ hội hợp tác với người nông dân, tạo ra nguồn thu nhập cao hơn. Tổng thu nhập lúa - tôm trên 1ha ở khu vực ven biển khoảng 100 triệu đồng”, ông Phương nói.
Dự án GIC là cam kết hỗ trợ của Chính phủ Đức đối với Việt Nam nhằm hướng đến việc tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên, cải tiến hệ thống canh tác theo hướng bền vững, tạo giá trị gia tăng trong chuỗi giá trị nông sản chủ lực lúa gạo và xoài ở vùng ĐBSCL, gồm 10 giải pháp. Trong đó, có 6 giải pháp cho chuỗi giá trị sản xuất lúa gạo và 4 giải pháp cho chuỗi sản xuất xoài.
Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp - Môi trường) cho hay dự án đã thay đổi tư duy sản xuất, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, khẳng định vị thế nông nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế. Đồng thời, dự án là giải pháp hữu ích thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp của Việt Nam, đóng góp thiết thực trong triển khai thực hiện các Đề án 1 triệu hecta lúa tại ĐBSCL.
“Dự án đã nêu ra giải pháp phù hợp trong điều kiện định hướng phát triển sản xuất theo sản xuất bền vững, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đáp ứng được yêu cầu của Bộ Nông nghiệp - Môi trường. Đồng thời, dự án đã đào tạo, hỗ trợ nâng cao năng lực cho các bên để có thể tham gia hiệu quả vào chương trình”, ông Thịnh nói.
Đến nay, GIC đã hỗ trợ và tổ chức thành công việc đào tạo, tập huấn cho khoảng 24.000 nông dân, góp phần nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh và chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp Việt Nam theo hướng bền vững, hiệu quả.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp - Môi trường Võ Văn Hưng cho hay GIC đã tạo ra một nền tảng quan trọng để chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp từ truyền thống sang nền nông nghiệp bền vững, đa dạng và lấy người nông dân làm trung tâm. Đồng thời, dự án đã hệ thống hóa, số hóa và chuẩn hóa các kiến thức, kỹ năng và sáng tạo của người nông dân, tạo ra các tài liệu hướng dẫn dễ hiểu, dễ áp dụng.
Theo Thứ trưởng Hưng, với những kết quả đạt được, cần tiếp tục nhân rộng và duy trì bằng nguồn lực và chính sách của địa phương; quan tâm, đầu tư và phát triển du lịch nông nghiệp, kết hợp giá trị văn hóa, môi trường để nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp.
