Đề xuất ba trọng tâm hợp tác dành cho doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc

Ngày 29/10, Hội thảo Doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc lần thứ II diễn ra tại khách sạn The Reverie Saigon, TP.HCM, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026 với chủ đề “Sự hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu”.

Gỡ nghẽn logistics, tăng tốc chuỗi giá trị

Ông Xu - đại diện Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, nhận định Việt Nam và Trung Quốc là hai nước láng giềng gần gũi, có tính bổ trợ cao về cơ cấu ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng. Theo ông, lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước đã đạt được nhận thức chung quan trọng về việc đẩy nhanh xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc – Việt Nam có ý nghĩa chiến lược, tạo định hướng cho hợp tác thực chất giữa hai bên.

Đáng chú ý, ông Xu xác định TP.HCM giữ vai trò đầu mối cửa ngõ trong giao lưu kinh tế, thương mại Việt Nam - Trung Quốc. Trong bối cảnh chuỗi công nghiệp toàn cầu đang được tái cơ cấu với tốc độ ngày càng nhanh, hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước cũng vượt ra ngoài thương mại hàng hóa truyền thống, chuyển sang phối hợp chuỗi cung ứng, trao đổi công nghệ và chia sẻ tri thức.

Trọng tâm hợp tác, theo ông Xu, là tăng cường liên kết giữa các khâu thượng nguồn và hạ nguồn trong chuỗi giá trị sản xuất. Doanh nghiệp hai nước cần tìm kiếm những mô hình hợp tác thiết thực về chuyển giao công nghệ, quản lý quy trình, kiểm soát chất lượng và đào tạo nhân lực. Việc triển khai thí điểm trước sẽ giúp hai bên phát huy thế mạnh, bổ sung lợi thế cho nhau và từng bước mở rộng hiệu quả hợp tác.

Quan trọng hơn, ông Xu nhấn mạnh dư địa hợp tác trong logistics và cảng biển, những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả lưu thông hàng hóa xuyên biên giới. Hai bên được kỳ vọng khai thác tốt hơn vận tải đa phương thức, cửa khẩu thông minh và kho bảo quản chuỗi lạnh, qua đó tháo gỡ các điểm nghẽn vận tải và giảm chi phí thương mại.

Bên cạnh đó, đại diện Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM đề cập khả năng mở rộng hợp tác liên doanh trong các lĩnh vực đường sắt đô thị, nền tảng thương mại đổi mới và tài chính xuyên biên giới. Đây là những hướng hợp tác được đặt ra nhằm tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp hai nước với chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Yang Wen Bin - Quyền Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam – Chi hội TP.HCM, dẫn số liệu của Hải quan Việt Nam cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt 253,1 tỉ USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ; Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.

Đáng chú ý, cùng kỳ, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỉ USD, tăng 76,4%. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là lĩnh vực thu hút đầu tư trọng điểm.

Trước quy mô giao thương và dòng vốn đầu tư này, ông Yang Wen Bin đề xuất ba trọng tâm hợp tác dành cho cộng đồng doanh nghiệp. Trước hết là tăng cường liên kết công nghiệp, nâng cao chất lượng hợp tác sản xuất, chế tạo, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất tiên tiến, điện tử, công nghệ thông tin, năng lượng xanh và công nghiệp hỗ trợ.

Cùng với việc mở rộng lĩnh vực hợp tác, doanh nghiệp hai nước cần tăng cường trao đổi công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối các nguồn lực đầu tư. Mục tiêu quan trọng là tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực và toàn cầu.

Trọng tâm thứ hai là đẩy mạnh kết nối hạ tầng giao thông đường bộ, đường thủy và đường sắt; phát triển cửa khẩu thông minh, số hóa chuỗi cung ứng, trao đổi thông tin và hài hòa hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật. Theo ông Yang Wen Bin, cải cách thủ tục, nâng cao hiệu quả thông quan và giảm chi phí logistics là những yêu cầu cần được chú trọng để cải thiện hiệu quả lưu thông hàng hóa.

Đáng chú ý, định hướng thứ ba tập trung vào tính bền vững và giá trị gia tăng. Ông Yang Wen Bin cho rằng doanh nghiệp hai nước cần chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng trong hợp tác. Các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), chuyển đổi xanh, sản xuất phát thải carbon thấp và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cần được chú trọng hơn.

Về vai trò kết nối doanh nghiệp, ông Yang Wen Bin cho biết Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam - Chi hội TP.HCM hiện quy tụ gần 500 hội viên. Hiệp hội sẽ tiếp tục lắng nghe, nắm bắt và phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong quá trình đầu tư, kinh doanh, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động ổn định, lâu dài và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế Việt Nam.

TP.HCM kích hoạt lợi thế liên vùng

Ở khâu tổ chức triển khai, ông Lê Trường Duy - Giám đốc Trung tâm C4IR TP.HCM đưa ra khung vận hành với bốn câu hỏi hành động: nhu cầu hợp tác là gì, đối tác nào có thể đáp ứng, điều kiện triển khai ra sao và đầu mối nào phối hợp thực hiện.

Điểm đáng chú ý của cách tiếp cận này là hướng các nội dung trao đổi vào nhu cầu và điều kiện triển khai cụ thể, thông qua kết nối mô hình “Nhà nước - Doanh nghiệp - Nhà trường”. Bốn câu hỏi được đặt ra nhằm làm rõ nhu cầu hợp tác, xác định đối tác phù hợp, điều kiện thực hiện và đầu mối phối hợp.

Ở góc độ quy hoạch không gian phát triển, ông Nguyễn Lộc Hà -Phó chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM, cho biết việc hợp nhất TP.HCM với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu từ ngày 1/7/2025 đã hình thành không gian phát triển mới với diện tích hơn 6.772 km², dân số trên 14 triệu người.

Theo ông Hà, lợi thế nổi bật của không gian mới là khả năng kết nối trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ với các trung tâm công nghiệp, công nghệ cao và hệ thống cảng biển nước sâu. Sự kết nối này tạo điều kiện hình thành một “chuỗi giá trị trong lòng một thành phố”, từ nhà máy, khu công nghiệp, cảng biển đến thị trường tiêu dùng.

Quan trọng hơn, việc kết nối các trung tâm công nghiệp với hệ thống cảng biển và thị trường tiêu dùng mở ra cơ sở để thành phố tăng cường liên kết sản xuất, nâng cao hiệu quả vận tải, logistics và mở rộng hợp tác quốc tế. Đây cũng là những lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với mục tiêu nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp.

Ông Hà cho biết TP.HCM đang triển khai Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố trong kỷ nguyên mới, hướng tới mô hình đa trung tâm và kết nối quốc tế sâu rộng.

Trên cơ sở đó, thành phố xác định ba định hướng hợp tác trọng tâm: tăng cường liên kết sản xuất, nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị; nâng cao hiệu quả kết nối cảng biển, hạ tầng giao thông và logistics; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và kết nối doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh hiệu quả hợp tác cần được đo bằng những cơ hội giao thương được hình thành, những đối tác được kết nối và những sáng kiến có thể triển khai. Chính quyền TP.HCM tiếp tục xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Thủ tướng dự Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 tại TP.HCM: Đối thoại định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu

TRỰC TIẾP: Thủ tướng Lê Minh Hưng dự và đối thoại tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026