Đề xuất phạt tới 5% doanh thu vi phạm An ninh dữ liệu

Bộ Công an đang lấy ý kiến đóng góp rộng rãi cho dự thảo Luật An ninh dữ liệu, văn bản mang tính bước ngoặt lịch sử nhằm thiết lập hành lang pháp lí toàn diện để bảo vệ tài nguyên số quốc gia trong thời kì mới. Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong lần lấy ý kiến này là việc áp dụng chế tài tài chính mang tính răn đe rất cao đối với các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trên môi trường mạng internet hiện nay. Trong bối cảnh công nghệ phát triển bùng nổ, việc quản lí và giữ gìn trật tự an toàn trên không gian mạng là yêu cầu cấp bách hơn bao giờ hết, đòi hỏi những thay đổi mang tính đột phá từ phía cơ quan quản lí nhà nước.

Tăng cường chế tài xử phạt và bảo vệ An ninh dữ liệu

Theo nội dung dự thảo, mức phạt tiền tối đa đối với các tổ chức, doanh nghiệp có hành vi vi phạm nghiêm trọng liên quan đến việc bảo vệ dữ liệu quan trọng hoặc dữ liệu cốt lõi có thể lên tới 5% tổng doanh thu của năm tài chính liền kề trước đó. Đây là bước tiến lớn so với các mức phạt cố định trước đây vốn không đủ sức nặng răn đe đối với các tập đoàn công nghệ lớn hay những doanh nghiệp sở hữu khối lượng dữ liệu khổng lồ.

Đối với các tập đoàn đa quốc gia hoạt động xuyên biên giới, mức phạt này thậm chí có thể được tính trên doanh thu toàn cầu của họ, đảm bảo nguyên tắc công bằng và nghiêm minh của pháp luật Việt Nam. Quy định này được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng các doanh nghiệp coi tiền phạt vi phạm hành chính chỉ là một khoản chi phí kinh doanh thông thường thay vì đầu tư thực chất cho hệ thống bảo mật hạ tầng.

Bên cạnh các tổ chức và doanh nghiệp lớn, dự thảo cũng đề ra khung hình phạt cụ thể áp dụng đối với các cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này. Mức trần phạt tiền đối với cá nhân có thể lên tới 1,5 tỉ đồng tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hậu quả thực tế phát sinh. Không dừng lại ở đó, các chủ thể gây ra sự cố làm rò rỉ hoặc mất mát thông tin còn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự cho các bên liên quan theo quy định của pháp luật hiện hành.

Trong trường hợp hành vi vi phạm có dấu hiệu cấu thành tội phạm, cơ quan chức năng sẽ tiến hành xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo các điều khoản tương ứng của Bộ luật Hình sự, qua đó thể hiện sự kiên quyết trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm công nghệ cao.

Chuyển đổi tư duy quản trị và tuân thủ pháp luật

Việc xây dựng và hoàn thiện hành lang pháp lí mới thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc chuyển đổi tư duy quản lí từ trạng thái phòng thủ bị động sang chủ động kiểm soát và ứng phó rủi ro trong kỉ nguyên số hóa toàn diện. Sự thay đổi này không chỉ giúp nhà nước quản lý tốt hơn mà còn tạo ra sức ép buộc các đơn vị kinh doanh phải nghiêm túc nhìn nhận lại hệ thống quản trị nội bộ của mình.

Các doanh nghiệp trong và ngoài nước hoạt động tại thị trường Việt Nam hiện nay cần phải nhanh chóng tiến hành rà soát toàn diện, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, chuẩn hóa quy trình thu thập, lưu trữ, xử lí thông tin để tránh những rủi ro pháp lí vô cùng lớn khi bộ luật chính thức được thông qua và có hiệu lực thi hành.

Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, tình trạng tấn công mạng, đánh cắp thông tin cá nhân và mua bán dữ liệu trái phép diễn ra ngày càng tinh vi, gây ra không ít hệ lụy tiêu cực cho cả nền kinh tế lẫn trật tự an toàn xã hội. Đã có không ít cơ quan, tổ chức, thậm chí cả các bệnh viện lớn hoặc doanh nghiệp tài chính rơi vào tầm ngắm của các nhóm hacker chuyên nghiệp. Do đó, việc ban hành bộ luật chuyên ngành về quản lí dữ liệu là đòi hỏi tất yếu khách quan của thực tiễn phát triển kinh tế xã hội. Sự ra đời của các quy định mới sẽ là động lực thúc đẩy các doanh nghiệp phải chi mạnh tay hơn cho hạng mục bảo mật, xem đây là khoản đầu tư chiến lược cho sự phát triển bền vững thay vì xem là chi phí tuân thủ bắt buộc.

Đồng thời, dự thảo cũng đề xuất thiết lập hệ thống giám sát tập trung và cơ chế ứng cứu sự cố quốc gia do cơ quan chức năng trực tiếp điều phối. Điều này giúp tạo ra một lá chắn phòng thủ vững chắc từ trung ương đến cơ sở, sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống khủng hoảng có thể xảy ra trên không gian mạng. Các chuyên gia kinh tế và pháp luật đều nhận định rằng, dù việc áp dụng các chế tài mạnh tay như phạt phần trăm doanh thu có thể tạo ra thách thức lớn ban đầu cho cộng đồng doanh nghiệp, nhưng về lâu dài, đây lại là chìa khóa vàng giúp thị trường số Việt Nam phát triển lành mạnh, minh bạch và thu hút mạnh mẽ hơn các nguồn vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao.

Nhìn chung, dự thảo luật không chỉ đơn thuần là một công cụ quản lí hành chính mà còn là định hướng chiến lược giúp nâng tầm vị thế quốc gia trên trường quốc tế trong lĩnh vực an toàn thông tin số. Khi các tiêu chuẩn bảo mật được nâng lên tầm cao mới, uy tín của các doanh nghiệp Việt Nam cũng sẽ được cải thiện đáng kể trên bản đồ công nghệ toàn cầu. Các cơ quan quản lí nhà nước hiện đang tiếp tục lắng nghe, tiếp thu các ý kiến đóng góp từ chuyên gia, hiệp hội ngành nghề và cộng đồng doanh nghiệp để hoàn thiện văn bản pháp luật này trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua trong thời gian tới, đảm bảo vừa giữ vững kỉ cương pháp luật vừa tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới sáng tạo phát triển.