Điện ảnh độc lập đối mặt 'cuộc chiến sinh tử' với AI

Theo Hollywoodreporter, khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển với tốc độ chưa từng có, ngành điện ảnh độc lập đang đứng trước bước ngoặt lớn: vừa lo lắng trước nguy cơ AI thay vai trò con người, vừa kỳ vọng vào khả năng “dân chủ hóa” sản xuất phim.

Họ gọi đây là thời điểm “Skynet Cinema” trỗi dậy. AI là cơ hội hiếm có để mở rộng quy mô sáng tạo, giảm chi phí, thu hẹp khoảng cách giữa làm phim độc lập với hãng lớn.

AI tiến vào điện ảnh: từ viễn tưởng đến hiện thực

Cách đây vài năm, ý tưởng một bộ phim dài 90 phút có thể được tạo ra gần như hoàn toàn bằng AI vẫn chỉ là chuyện tưởng tượng. Nay, công nghệ như Sora 2 của OpenAI có thể tạo video siêu thực từ một đoạn mô tả, còn các “diễn viên AI” như Tilly Norwood đã bắt đầu tìm kiếm đại diện.

Guy Danella, Chủ tịch mảng phim của hãng độc lập XYZ Films, cho biết ông từng nhận được lời đề nghị tài trợ cho một phim dài dùng 100% AI trị giá vài triệu USD. "Đó là bước ngoặt khiến tôi gọi nó là Skynet cinema - cảm giác như AI đang đến thay con người", ông nói.

Công nghệ tăng tốc: NVIDIA, mô hình tùy chỉnh và giấc mơ thu hẹp khoảng cách

Bryn Mooser, lãnh đạo hãng phim phi hư cấu XTR, cho rằng AI mang đến sự thay đổi mang tính “phán xét”, nhưng không theo kiểu tận thế như Terminator. XTR đã thành lập nhóm hoạt hình AI Asteria, hợp tác cùng những cái tên lớn như Natasha Lyonne hay biên kịch Toy Story 4 Will McCormack.

Mooser chỉ ra hai bước nhảy công nghệ đang diễn ra song song: Chip NVIDIA rút ngắn thời gian dựng - kết xuất hình ảnh xuống mức gần thời gian thực; các mô hình AI tùy chỉnh giúp rút ngắn quá trình xây dựng bảng phân cảnh, dựng thử (previs), làm hoạt họa phác thảo (animatics) và thiết kế bối cảnh..

Với phim độc lập, ông tin AI có thể giúp những dự án hàng chục triệu USD trở nên khả thi, chỉ với dưới 10 triệu USD. Thay vì “giảm giá” một bộ phim như Anora, AI có thể giúp nâng tầm những bộ phim indie vốn khó chạm tới tiêu chuẩn của Hollywood.

XYZ Films cũng đặt câu hỏi thực tế hơn: "Liệu AI có thể giúp tiết kiệm để chúng tôi quay thêm được một ngày không? Đó mới là điều đáng bàn".

Asteria chọn phát triển mô hình AI dựa trên dữ liệu được cấp phép, đối lập với phương pháp “thu thập toàn mạng rồi cho phép tác giả opt-out” của Sora/ChatGPT- vừa bị Tòa án Munich phán quyết vi phạm bản quyền khi ChatGPT tái tạo lời bài hát từ 9 ca khúc nổi tiếng.

Trận chiến pháp lý: IP là ranh giới sinh tử

Theo các đại lý bán phim tại AFM, điều khoản về AI đã bắt đầu xuất hiện trong hợp đồng, yêu cầu khai báo AI được sử dụng ở đâu, bằng cách nào và dựa trên dữ liệu gì. Mục tiêu là giảm rủi ro trước những tranh chấp pháp lý chắc chắn sẽ bùng nổ trong tương lai.

Darren Frankel, phụ trách sáng kiến AI tại Adobe, cảnh báo: "Toàn bộ ngành này dựa trên sở hữu trí tuệ (IP). Không bảo vệ IP thì không còn ngành điện ảnh".

Ông cho rằng cuộc tranh luận không phải “ủng hộ hay phản đối AI”, mà là AI có được dùng một cách đạo đức hay không. Trong bối cảnh Amazon, Meta, Microsoft và Google dự kiến chi tới 364 tỉ USD cho AI năm nay, Frankel cho rằng ngành phim phải chủ động thiết lập ranh giới pháp lý thay vì chờ luật.

Dù có AI, điện ảnh vẫn cần con người

Sự thay đổi do AI mang đến là không thể đảo ngược, nhưng nhiều nhà làm phim vẫn tin yếu tố con người là trung tâm. Guy Danella bày tỏ hy vọng tìm được điểm cân bằng, nơi AI hỗ trợ người làm phim, chứ không thay thế họ.

Ông nói: "Tôi tin vào cái đẹp của sự không hoàn hảo do con người tạo ra. Hy vọng AI chỉ giúp chúng ta làm phim tốt hơn, chứ không tước đi linh hồn của nó".

Frankel cũng kết lại bằng hình ảnh ẩn dụ: "Không có yếu tố con người, phim ảnh sẽ chỉ là kem trang trí mà không có chiếc bánh".

AI đang mở ra cơ hội chưa từng có cho phim độc lập - giúp rút ngắn quy trình, giảm chi phí và mở rộng khả năng sáng tạo. Nhưng đi cùng với đó là những thách thức về bản quyền, pháp lý và đạo đức. Cuộc đối đầu giữa AI và Hollywood không chỉ là chuyện công nghệ, mà là câu hỏi về tương lai của nghệ thuật kể chuyện: công nghệ sẽ nâng đỡ hay lấn át con người?