Doanh nghiệp bức xúc vì ‘tiền đã nộp nhưng Nhà nước chậm bàn giao đất’
Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Hà Sỹ Đồng cho hay nhiều doanh nghiệp đã nộp tiền thuê đất, nhưng cơ quan nhà nước chậm giải phóng mặt bằng, dẫn đến chậm bàn giao đất, gây thiệt hại cho doanh nghiệp.
Sáng 19.11, Quốc hội thảo luận ở tổ về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.
Lỗi từ Nhà nước, doanh nghiệp lại phải nộp tiền
Đề cập đến việc điều chỉnh tiền thuê đất khi chậm giải phóng mặt bằng, ĐBQH Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) cho rằng Luật Đất đai hiện đang quy định theo hướng doanh nghiệp phải nộp tiền trước mới được thuê đất.
Tuy nhiên, trên thực tế phát sinh rất nhiều trường hợp doanh nghiệp đã nộp tiền thuê đất, nhưng cơ quan nhà nước chậm triển khai giải phóng mặt bằng, dẫn đến chậm bàn giao đất trên thực địa, có trường hợp chậm nhiều năm, gây thiệt hại cho doanh nghiệp.
Trong những trường hợp đó, doanh nghiệp vẫn phải chịu nghĩa vụ tiền thuê đất, nhưng không có đất để sử dụng. Nhiều doanh nghiệp gặp vấn đề này rất bức xúc, bởi họ chịu thiệt hại rất lớn từ lỗi của phía Nhà nước mà lại vẫn phải nộp tiền cho việc này.
Ông Đồng đề nghị nghị quyết bổ sung thêm quy định xử lý vấn đề này theo hướng: Doanh nghiệp vẫn nộp tiền thuê đất tạm tính trước khi thuê đất. Trong trường hợp chậm bàn giao đất thì doanh nghiệp có quyền yêu cầu tính toán lại tiền thuê đất giảm nghĩa vụ tương ứng với khoảng thời gian chậm bàn giao.
Phần giảm nghĩa vụ này sẽ được điều chỉnh, quyết toán, khấu trừ vào tiền thuê đất nộp trong những lần sau đó hoặc các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.
Ngoài ra, Điều 4.2 dự thảo nghị quyết quy định cho phép người sử dụng đất chọn hình thức trả tiền một lần hay tất cả thời gian thuê. Các đại biểu đánh giá, đây là quy định mang tính tháo gỡ khó khăn rất nhiều cho doanh nghiệp.
Trên thực tế thời gian qua, do không cho phép thuê đất trả tiền một lần đối với nhiều trường hợp, dẫn đến doanh nghiệp có cảm giác bấp bênh về quyền sử dụng đất của mình, gây tâm lý ngại đầu tư vào đất.
Thêm vào đó, quyền tài sản của người thuê đất trả tiền hằng năm bị hạn chế hơn so với quyền của người thuê đất trả tiền một lần, như không có quyền thế chấp hay góp vốn quyền sử dụng đất, mà chỉ được phép thế chấp hoặc góp vốn bằng tài sản trên đất…
Tuy nhiên, ĐBQH Hà Sỹ Đồng đề nghị ghi nhận cả các quyền thế chấp, góp vốn và các quyền khác của người sử dụng đất trả tiền hằng năm tương ứng với người sử dụng đất trả tiền một lần. Điều này sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các doanh nghiệp và hệ thống tài chính ngân hàng trong việc tăng cường đầu tư vào đất để từ đó giúp mang lại lợi ích kinh tế từ đất.
Định giá đất - "điểm nghẽn" lớn cần tháo gỡ
ĐBQH Trần Văn Khải (Ninh Bình) cho rằng công tác định giá đất được xem là “điểm nghẽn” lớn cần tháo gỡ kịp thời.
Ông Khải nêu, giá đất do Nhà nước quy định thường chưa sát giá thị trường. Hệ quả là tiền bồi thường cho người dân thấp, dẫn đến khiếu nại kéo dài, trong khi ngân sách Nhà nước thất thu do giá đất thấp hơn thực tế.
Ngoài ra, nhiều dự án bị chậm giải phóng mặt bằng vì người dân không đồng thuận với giá bồi thường thấp. Chính quyền địa phương cũng lúng túng giữa hai mức giá (giá Nhà nước và giá thị trường), dễ phát sinh tiêu cực hoặc tham nhũng trong định giá đất.
Ông Khải cho biết nhiều doanh nghiệp ở Ninh Bình phản ánh việc đền bù giải tỏa mặt bằng rất nan giải do giá đất Nhà nước quá thấp so với giá thỏa thuận. Họ phải bù thêm ngoài phương án bồi thường chính thức để người dân chấp nhận, làm đội vốn đầu tư, giảm hiệu quả dự án. Ngược lại, nếu áp giá Nhà nước, người dân thiệt thòi sẽ khiếu kiện, khiếu nại, dự án đình trệ.
Vì vậy, ông Khải kỳ vọng, dự thảo nghị quyết với những quy định mới về định giá đất sẽ tháo gỡ đáng kể các vướng mắc nêu trên. Bảng giá đất sát thị trường hơn giúp tăng thu ngân sách và người dân được bồi thường thỏa đáng hơn, giảm bức xúc và ổn định đời sống sau thu hồi đất.
“Doanh nghiệp cũng hưởng lợi khi quy trình tính giá đất nhanh gọn, minh bạch, có thể dự toán chi phí đất đai rõ ràng, tránh rủi ro “ngòi nổ” khi triển khai dự án. Thị trường bất động sản về lâu dài sẽ minh bạch, công bằng hơn khi giá đất tiệm cận giá trị thực, loại bỏ dần cơ chế “xin-cho” và đầu cơ trục lợi trên chênh lệch địa tô”, ông Khải nói.
Thu hồi đất “đầu dân sự, đuôi hành chính”
Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai đề ra cơ chế thu hồi đất khi thỏa thuận được 75% diện tích và 75% số hộ, khi đó Nhà nước sẽ đứng ra thu hồi.
Tuy nhiên, ĐBQH Lê Thị Nga (Ninh Bình) cho rằng đây là trình tự thu hồi “đầu dân sự, đuôi hành chính”. Theo đó, cần cân nhắc định giá để đảm bảo quyền lợi cho người dân, bởi dân sự là thỏa thuận, còn Nhà nước thu hồi là hành chính.
