Đơn giản hóa thủ tục cấp mã số vùng trồng, bước tiến của nông nghiệp thông minh
Từ ngày 1/8/2026, việc cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói sẽ được thực hiện theo một quy trình hoàn toàn mới với nhiều thay đổi mang tính đột phá. Cụ thể là cắt giảm một nửa thành phần hồ sơ, phân cấp cho chính quyền cấp xã giải quyết và số hóa toàn bộ thủ tục trên môi trường điện tử.
Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai tại Hội nghị thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 34 tỉnh, thành phố cùng các xã, phường, đặc khu trên cả nước.
Cắt giảm 50% hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết
Chia sẻ với báo chí, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết Nghị quyết số 36 được Chính phủ ban hành theo trình tự rút gọn và có hiệu lực từ ngày 1/8, hướng tới hai mục tiêu lớn là cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi tối đa cho người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp trong quá trình đăng kí mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, trước khi xây dựng Nghị quyết, Bộ đã khảo sát nhiều địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã, hiệp hội ngành hàng cũng như thực tế tại các cửa khẩu xuất khẩu nông sản để ghi nhận những bất cập trong quá trình thực hiện.
"Mục tiêu cuối cùng là nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam, xây dựng thương hiệu chung cho nông sản Việt Nam, đồng thời tạo môi trường quản lý minh bạch, thông thoáng hơn trong giải quyết thủ tục hành chính", Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là toàn bộ quy trình cấp, quản lý, theo dõi mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói sẽ được thực hiện trên môi trường số thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống nghiệp vụ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Dữ liệu được quản lý tập trung, đồng bộ với hệ thống truy xuất nguồn gốc và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Đồng thời, Chính phủ phân cấp mạnh cho chính quyền cơ sở khi Chủ tịch UBND cấp xã được giao thực hiện các nhiệm vụ cấp mới, cấp lại, quản lý, hậu kiểm, thu hồi, tạm dừng hoặc khôi phục mã số theo quy định.
Về thủ tục hành chính, Nghị quyết cắt giảm 50% thành phần hồ sơ. Người dân, doanh nghiệp chỉ cần nộp đơn đề nghị cấp mã số, không còn phải nộp bản thuyết minh như trước đây. Những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước sẽ không phải khai báo lại.
Thời gian giải quyết cũng được rút ngắn đáng kể. Hồ sơ phục vụ sản xuất trong nước được xử lý trong 3 ngày làm việc thay vì 14 ngày như trước. Đối với hồ sơ đăng ký phục vụ xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu mã số vùng trồng, thời hạn giải quyết là 10 ngày làm việc.
Ngoài ra, Nghị quyết cũng bãi bỏ quy định về diện tích tối thiểu khi cấp mã số vùng trồng, bổ sung quy định đối với cây trồng xen canh và tiếp tục duy trì hiệu lực các mã số đã được cấp trước đó.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương phối hợp với Bộ Tư pháp và các bộ, ngành sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP nhằm hoàn thiện khung pháp lý về quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, dự kiến trình Chính phủ trong tháng 9/2026.
Có mã số vùng trồng chưa đồng nghĩa được phép xuất khẩu
Trong khi đó, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Huỳnh Tấn Đạt lưu ý, nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa việc được cấp mã số vùng trồng với việc đủ điều kiện xuất khẩu. Thực tế, mã số vùng trồng chỉ là điều kiện cần trong quá trình đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc của từng thị trường nhập khẩu.
Hiện nay, các nước áp dụng hai cơ chế công nhận khác nhau. Đối với Trung Quốc, Hoa Kỳ, Malaysia, Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc đối với một số mặt hàng, cơ quan có thẩm quyền của nước nhập khẩu sẽ trực tiếp xem xét, phê duyệt hoặc công nhận mã số do Việt Nam đề xuất.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Australia, New Zealand, Chile, Thái Lan và nhiều thị trường khác cơ bản chấp nhận danh sách mã số do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam xác nhận, sau đó thực hiện hậu kiểm trong quá trình nhập khẩu.
Điều đó đồng nghĩa với việc một vùng trồng dù đã được cấp mã số trong nước vẫn chưa thể xuất khẩu nếu chưa được phía nhập khẩu chấp thuận theo quy định của từng thị trường. Tùy từng quốc gia, việc đánh giá có thể được thực hiện thông qua hồ sơ kỹ thuật, kiểm tra trực tuyến hoặc kiểm tra thực địa.
Làm rõ quy trình điện tử mới, ông Nguyễn Thanh Tùng, đại diện Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết toàn bộ thủ tục sẽ được thực hiện trên Cổng Dịch vụ công quốc gia bằng tài khoản VNeID. Sau khi người dân hoặc doanh nghiệp lựa chọn địa phương, hệ thống sẽ tự động chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan chuyên môn cấp xã để xử lý.
Hệ thống cũng phân tách rõ các nhóm thủ tục như cấp mới, cấp lại và bổ sung thị trường xuất khẩu nhằm áp dụng đúng quy trình đối với từng loại hồ sơ. Hồ sơ sản xuất trong nước được giải quyết trong 3 ngày làm việc, cấp lại trong 2 ngày, còn hồ sơ phục vụ xuất khẩu có thời hạn 10 ngày để đáp ứng các yêu cầu thẩm định của thị trường nhập khẩu.
Một điểm mới khác là tổ chức, cá nhân đăng ký mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu phải khai báo ngay thị trường xuất khẩu trong hồ sơ. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quy định này giúp cơ quan chuyên môn áp dụng đúng quy trình kỹ thuật và tiêu chí đánh giá đối với từng thị trường, đồng thời hạn chế tình trạng sử dụng một mã số cho nhiều thị trường có yêu cầu khác nhau.
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đề nghị các địa phương khẩn trương triển khai Nghị quyết số 36, hỗ trợ chính quyền cấp xã tiếp nhận nhiệm vụ mới, chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng và cơ sở đóng gói, tăng cường kết nối cơ sở dữ liệu, kiểm tra, giám sát và hướng dẫn kĩ thuật. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ thành lập các tổ công tác phối hợp với các địa phương trọng điểm triển khai chiến dịch khoảng 30 ngày nhằm giải quyết dứt điểm các hồ sơ cấp mã số vùng trồng còn tồn đọng.
