Động lực mới cho tăng trưởng

Tuy nhiên, thực tiễn những năm gần đây cho thấy mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng tín dụng và gia tăng giá trị tài sản đang bộc lộ những giới hạn rõ nét. Để bước vào giai đoạn phát triển mới, Việt Nam cần một nền tảng tăng trưởng bền vững hơn, dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và chất lượng thể chế.

Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Nền kinh tế thế giới đang thay đổi với tốc độ chưa từng có. Trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và chuỗi cung ứng toàn cầu đang định hình lại lợi thế cạnh tranh giữa các quốc gia. Trong bối cảnh đó, lợi thế không còn thuộc về những nền kinh tế sở hữu nhiều tài nguyên hay dòng vốn lớn, mà thuộc về những quốc gia có thể chế linh hoạt, nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng đổi mới nhanh hơn.

Muốn tăng trưởng nhanh hơn, Việt Nam trước hết phải tạo ra một môi trường phát triển thông thoáng hơn.

Thể chế phải đi trước một bước

Thể chế luôn là “đường băng” để nền kinh tế cất cánh. Khi thủ tục hành chính được đơn giản hóa, chính sách ổn định và minh bạch, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư, còn nguồn lực xã hội sẽ được phân bổ hiệu quả hơn.

Những cải cách về phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số trong quản lý nhà nước hay cắt giảm điều kiện kinh doanh thời gian qua đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, yêu cầu trong giai đoạn mới là tiếp tục xóa bỏ những điểm nghẽn về thủ tục, rút ngắn thời gian thực hiện dự án và xây dựng môi trường pháp lý đủ linh hoạt để theo kịp sự phát triển của công nghệ.

“

“Thể chế không tạo ra của cải, nhưng một thể chế tốt sẽ giải phóng mọi nguồn lực để tạo ra của cải”.

Hạ tầng phải mở đường cho phát triển

Một nền kinh tế muốn tăng tốc cần hệ thống hạ tầng đủ mạnh để kết nối các nguồn lực.

Không chỉ là đường cao tốc, cảng biển, sân bay hay đường sắt tốc độ cao, hạ tầng trong giai đoạn mới còn bao gồm hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, mạng 5G, năng lượng sạch và logistics thông minh. Đây là những yếu tố quyết định chi phí sản xuất, năng lực cạnh tranh và khả năng thu hút đầu tư.

Đầu tư vào hạ tầng không chỉ tạo việc làm và kích thích tăng trưởng trong ngắn hạn mà còn mở ra không gian phát triển mới cho nhiều địa phương, giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Một đồng vốn đầu tư đúng vào hạ tầng có thể tạo ra nhiều đồng giá trị gia tăng cho nền kinh tế trong nhiều năm sau đó.

AI và công nghệ phải trở thành động cơ tăng trưởng

Nếu như các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây tạo ra lợi thế nhờ máy móc và tự động hóa thì cuộc cách mạng hiện nay được dẫn dắt bởi dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

AI đang thay đổi cách doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và phục vụ khách hàng. Trong khu vực công, AI góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, dự báo và cung cấp dịch vụ công. Trong nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, công nghệ giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí và tạo ra những mô hình kinh doanh hoàn toàn mới.

Đối với Việt Nam, AI không chỉ là một xu hướng công nghệ mà cần được xem là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Điều đó đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ vào hạ tầng số, dữ liệu, nghiên cứu, đào tạo nhân lực và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ ứng dụng công nghệ mà còn từng bước làm chủ công nghệ.

“

“Trong kỷ nguyên số, năng suất không còn được đo bằng số giờ làm việc mà bằng khả năng tạo ra giá trị từ tri thức và công nghệ”.

Doanh nghiệp tư nhân phải trở thành lực lượng chủ công

Ở hầu hết các nền kinh tế phát triển, khu vực doanh nghiệp tư nhân luôn là trung tâm của đổi mới sáng tạo và tạo việc làm.

Việt Nam cũng đang đứng trước cơ hội hình thành những doanh nghiệp đủ năng lực cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới. Muốn vậy, điều cần thiết là tiếp tục xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng, giảm rào cản gia nhập thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Vai trò của Nhà nước trong giai đoạn mới không chỉ là quản lý mà còn là kiến tạo phát triển, tạo điều kiện để doanh nghiệp phát huy tối đa năng lực sáng tạo và khả năng cạnh tranh.

Một khu vực tư nhân lớn mạnh sẽ không chỉ đóng góp vào GDP mà còn góp phần nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động toàn cầu.

Thu hút FDI chất lượng cao và bảo đảm an sinh xã hội

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, mục tiêu của Việt Nam không nên dừng ở việc tăng quy mô vốn FDI mà cần hướng tới chất lượng của các dự án.

Những dự án sử dụng công nghệ cao, phát triển xanh, có khả năng chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và liên kết với doanh nghiệp trong nước sẽ mang lại giá trị lâu dài hơn nhiều so với các dự án chỉ tận dụng lợi thế lao động chi phí thấp.

Song song với đó, tăng trưởng kinh tế cần đi cùng phát triển con người. Giáo dục, y tế, bảo hiểm xã hội, nhà ở, môi trường và cơ hội việc làm phải được xem là những chỉ tiêu phản ánh chất lượng tăng trưởng.

Một nền kinh tế chỉ thực sự thành công khi người dân cảm nhận được thành quả phát triển trong chính cuộc sống hằng ngày.

“

"Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi mỗi người dân đều có cơ hội phát triển và được hưởng thành quả của sự phát triển ấy".

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Việt Nam cần chuyển từ tư duy tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển dựa trên năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Năm trụ cột gồm thể chế thông suốt, hạ tầng hiện đại, AI và công nghệ, doanh nghiệp tư nhân và FDI chất lượng cao gắn với an sinh xã hội không chỉ là những định hướng chiến lược mà còn là nền tảng để xây dựng một nền kinh tế tự cường, có sức cạnh tranh cao và thích ứng trước những biến động của thế giới.

“Dòng vốn có thể tạo nên tốc độ tăng trưởng của hôm nay, nhưng chỉ có tri thức, công nghệ và thể chế mới quyết định vị thế của một quốc gia trong tương lai.”