Du lịch Nam Cực: ‘Lục địa trắng’ và những con số ít người biết

Từng chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng của các triết gia Hy Lạp cổ đại, Nam Cực ngày nay trở thành một trong những điểm đến hiếm hoi nhất hành tinh. Trong suốt gần 60 năm du lịch Nam Cực, tổng số người từng đặt chân tới đây vẫn chỉ chiếm một phần rất nhỏ dân số thế giới.

Nam Cực - Vùng đất vô danh trong trí tưởng tượng

Trước khi được khám phá bằng những chuyến hải trình thực sự, Nam Cực từng tồn tại như một giả thuyết địa lý trong tư duy của con người.

Từ thời Hy Lạp cổ đại, các triết gia như Aristotle và Ptolemy cho rằng nếu Bắc bán cầu có nhiều lục địa lớn thì phía Nam Trái Đất cũng phải tồn tại một vùng đất tương ứng để giữ sự cân bằng. Họ gọi vùng đất chưa được biết đến này là Terra Australis Incognita - “vùng đất phương Nam vô danh”.

Trong nhiều thế kỷ, giả thuyết đó vẫn được các nhà nghiên cứu về bản đồ địa lý đưa vào bản đồ thế giới dù chưa ai từng nhìn thấy lục địa này ngoài đời thực.

Cuộc thám hiểm đưa Nam Cực ra ánh sáng

Năm 1770, nhà hàng hải người Anh James Cook là người đầu tiên vượt qua Vòng Cực Nam. Tuy nhiên, những bức tường băng khổng lồ và thời tiết khắc nghiệt khiến ông phải quay trở lại.

Phải đến năm 1820, đoàn thám hiểm Nga do thuyền trưởng Fabian von Bellingshausen chỉ huy mới ghi nhận việc nhìn thấy thềm băng Nam Cực. Đây được xem là một trong những dấu mốc quan trọng đưa lục địa trắng bước ra khỏi truyền thuyết để trở thành một thực thể trên bản đồ thế giới.

Gần một thế kỷ sau, vào ngày 14.12.1911, nhà thám hiểm Na Uy Roald Amundsen cùng đội của mình trở thành những người đầu tiên đặt chân đến điểm Cực Nam của Trái đất.

Khi Nam Cực trở thành điểm đến du lịch

Trong nhiều thập kỷ, Nam Cực chỉ có sự hiện diện của các nhà khoa học và đoàn thám hiểm.

Du lịch tới lục địa này chỉ thực sự bắt đầu vào năm 1966, khi nhà thám hiểm Thụy Điển Lars-Eric Lindblad tổ chức chuyến hải trình dân sự đầu tiên đến Nam Cực. Chuyến đi chỉ có 57 hành khách nhưng đã mở ra một chương mới trong ngành du lịch thám hiểm. Chi phí chuyến đi khi đó khoảng 2.500 USD, tương đương khoảng 26.000 USD hiện nay nếu tính theo lạm phát.

Ngay từ đầu, điều này cho thấy Nam Cực chưa bao giờ là điểm đến dành cho số đông.

Vì sao du khách không được mang thú cưng đến Nam Cực?

Trong những chuyến đi đầu tiên, các quy định bảo vệ môi trường còn khá lỏng lẻo. Có câu chuyện kể rằng trong chuyến đi lịch sử năm 1966, có một nữ du khách người Mỹ đầy cá tính tên là Dorothy "Dot" Trower từng mang theo một con gà trống lên tàu. Bà mang chú gà trống theo cùng với mong muốn nó trở thành sinh vật đầu tiên cất tiếng gáy ở Nam Cực.

Hình ảnh chú gà trống đứng giữa tuyết trắng bên cạnh những chú chim cánh cụt ngơ ngác đã trở thành biểu tượng cho sự tò mò và ngây thơ của con người khi lần đầu chạm ngõ vùng đất này. Thế nhưng, ngày nay, những hình ảnh lãng mạn như vậy đã bị cấm tuyệt đối.

Ngày nay, những điều như vậy là không thể xảy ra. Theo Nghị định thư Madrid về bảo vệ môi trường Nam Cực (1991), việc mang bất kỳ loài động vật hoặc thực vật ngoại lai nào vào lục địa này đều bị cấm.

Các quy định nghiêm ngặt nhằm: Ngăn chặn dịch bệnh có thể lây sang các loài bản địa như chim cánh cụt; Bảo vệ hệ sinh thái cực kỳ mong manh của Nam Cực; Giữ nguyên trạng môi trường tự nhiên gần như nguyên sơ của khu vực này

Bao nhiêu người từng đến Nam Cực?

Theo thống kê của Hiệp hội các nhà điều hành du lịch Nam Cực (IAATO), mùa du lịch 2023 - 2024 ghi nhận khoảng 122.000 du khách đến Nam Cực, mức cao kỷ lục từ trước tới nay. Tuy nhiên, nếu cộng dồn toàn bộ lượng khách từ năm 1966 đến nay, tổng số người từng đến Nam Cực chỉ khoảng 1,3 triệu người. Con số này khá khiêm tốn nếu so với dân số thế giới khoảng 8 tỉ người.

Một điểm đáng chú ý là không phải tất cả du khách đều được đặt chân lên đất liền: Khoảng 71.000 người được đổ bộ xuống bờ; hơn 50.000 người chỉ tham gia các chuyến tàu du lịch lớn và ngắm Nam Cực từ trên tàu; các tàu chở hơn 500 khách thường không được phép cho hành khách lên bờ để giảm tác động tới môi trường.

Một trong những điểm đến hiếm nhất hành tinh

Những con số này cho thấy Nam Cực vẫn là một trong những điểm đến hiếm nhất trên Trái Đất.

Mỗi năm, lượng du khách tới đây chỉ chiếm chưa đến 0,001% dân số toàn cầu. Chính sự hạn chế này giúp Nam Cực duy trì được sự nguyên sơ hiếm có.

Đối với nhiều du khách, chuyến đi tới “lục địa trắng” không chỉ là một hành trình du lịch mà còn là trải nghiệm giúp họ hiểu rõ hơn về biến đổi khí hậu, hệ sinh thái cực địa và giá trị của việc bảo tồn thiên nhiên. Chính vì vậy, Nam Cực không chỉ là nơi để con người khám phá, chinh phục, mà còn là nơi khiến con người nhìn lại mối quan hệ của mình với hành tinh xanh.