'Đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung' - chiến lược của tài chính số Việt Nam
Sáng 24/9, Hội thảo và Triển lãm Tài chính số Việt Nam 2026 (VDF-2026) đã khai mạc tại Hà Nội, với chủ đề "Kiến tạo Hệ sinh thái Tài chính số Thông minh, An toàn, Kết nối và Bền vững". Đây là lần thứ 4 sự kiện được tổ chức, do Bộ Tài chính chủ trì, Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính) cùng IEC đồng tổ chức, nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực lĩnh vực tài chính - ngân hàng - bảo hiểm - chứng khoán (BSFI).
Sự kiện thu hút hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan quản lí như Ngân hàng Nhà nước, Tổng cục Thuế, Hải quan, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Kho bạc Nhà nước, cùng đại diện các doanh nghiệp trong lĩnh vực BSFI.
Chiến lược chuyển đổi số ngành Tài chính đến năm 2030
Theo Bộ Tài chính, VDF-2026 diễn ra trong bối cảnh Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo về chuyển đổi số, hướng tới xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và công dân số, với các chủ trương lớn gồm Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số, Chiến lược dữ liệu quốc gia và Chiến lược phát triển Chính phủ số.
Riêng với ngành Tài chính, ngày 20/10/2025, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3546/QĐ-BTC về Chiến lược Chuyển đổi số của Bộ đến năm 2030, xác định tầm nhìn xây dựng ngành Tài chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả và thích ứng cao dựa trên nền tảng công nghệ số, dữ liệu số.
Chiến lược đặt mục tiêu 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính được tạo lập, cập nhật, khai thác, kết nối, chia sẻ theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung" và tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính; 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện và có phát sinh hồ sơ trong 3 năm gần nhất được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa, người dân và doanh nghiệp được định danh, xác thực thông suốt qua VNeID; đồng thời 100% cơ sở dữ liệu đạt cấp độ 4 và 90% đạt cấp độ 5 về mức độ trưởng thành trong quản trị dữ liệu.
Tiến độ kết nối dữ liệu và chuyển đổi số của ngành
Theo TS. Nguyễn Minh Ngọc, Phó cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính), trong giai đoạn 2020-2025, ngành tài chính đã hoàn thành mục tiêu đề ra về chuyển đổi số. Mức độ hài lòng của doanh nghiệp và người dân đạt 95-99%. Ngành đã hỗ trợ khoảng 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi số, đồng thời triển khai hệ thống hóa đơn điện tử và tích hợp dữ liệu định danh VNeID toàn quốc.
.jpg)
Về kết nối dữ liệu, Đại tá Hà Nam Trung, Phó giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia (Bộ Công an), công bố cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính là cơ sở dữ liệu quốc gia đầu tiên và duy nhất đạt "đúng, đủ, sạch, sống" toàn bộ theo thời gian thực. Cơ sở dữ liệu đã hoàn thành API chia sẻ 44 chỉ số chỉ đạo điều hành cho 34 địa phương.
Ngoài ra, cơ sở dữ liệu đăng kí doanh nghiệp đã chia sẻ trên 92 triệu lượt thông tin cho 12 bộ ngành và trên 34 tỉnh, thành, với hơn 6,26 triệu bản ghi được đồng bộ tính đến tháng 9/2026. Cơ sở dữ liệu bảo hiểm có trên 123 triệu bản ghi. Cơ sở dữ liệu đấu thầu gần 47,5 triệu bản ghi. Dữ liệu quản lý thu và sổ thẻ bảo hiểm xã hội đạt trên 13,3 triệu bản ghi. Theo Đại tá Hà Nam Trung, toàn ngành tài chính đã kết nối 3 trong 16 cơ sở dữ liệu được giao xây dựng về Trung tâm Dữ liệu Quốc gia thông qua 112 API.
Về định hướng ứng dụng AI, ông Nguyễn Hoàng Minh, Tổng giám đốc FPT IS, dẫn Chiến lược quốc gia về Trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn 2045, với các chỉ tiêu: 60% quyết định chỉ đạo điều hành của cơ quan nhà nước được AI hỗ trợ, 100% hồ sơ thủ tục hành chính được AI hỗ trợ xử lý, 100% cán bộ, công chức, viên chức sử dụng nền tảng AI hàng tuần.
FPT IS đề xuất lộ trình ba giai đoạn: 2026-2027 ban hành khung quản trị AI ngành và đưa AI hỗ trợ các quy trình nghiệp vụ lõi; 2028-2029 phổ biến AI trong các ứng dụng lõi như thuế, hải quan, kho bạc, đấu thầu quốc gia; đến 2030 vận hành AI có kiểm soát trên quy mô toàn ngành theo mô hình "AI First".
Những vướng mắc đã được nhận diện và hướng xử lí
Bên cạnh các số liệu tích cực, các diễn giả cũng chỉ ra những hạn chế cụ thể mà ngành đang có kế hoạch khắc phục.
Đại tá Hà Nam Trung lưu ý quy mô dữ liệu lớn mới chỉ là điều kiện cần, chất lượng và khả năng khai thác mới quyết định giá trị thực sự. Để xử lý, ông đề xuất 5 định hướng, trong đó nhấn mạnh việc chuyển từ "có cơ sở dữ liệu" sang "khai thác được dữ liệu", và thiết kế cơ chế an ninh, giám sát, kiểm toán dữ liệu xuyên suốt vòng đời dữ liệu, bao gồm ứng dụng AI để cảnh báo sớm gian lận, giả danh tính, trốn thuế, rửa tiền.
Từ góc độ thực thi tại doanh nghiệp, ông Nguyễn Tuấn Khang, lãnh đạo khối Dữ liệu và AI của IBM khu vực Đông Nam Á, dẫn khảo sát tại các ngân hàng: việc xuất một sản phẩm dữ liệu nội bộ theo câu trả lời chính thức mất 2-3 ngày, nhưng khi làm việc trực tiếp với bộ phận thực thi thì mất tới 3 tuần, do thiếu truy vết nguồn gốc dữ liệu, không rõ trường dữ liệu nào cần che mờ và không xác định được chủ sở hữu để xin phép khai thác.
Giải pháp IBM giới thiệu là mô hình "sản phẩm dữ liệu" với 3 yêu cầu: xác định rõ chủ sở hữu, đánh giá điểm chất lượng dữ liệu, có hợp đồng dữ liệu quy định quyền truy cập, phạm vi và điều khoản sử dụng.
Về quản trị AI, ông Nguyễn Hoàng Minh dẫn khảo sát của OECD tại 36 quốc gia: 83% quốc gia đã có khung quản trị AI, nhưng chỉ 36% có hạ tầng và giải pháp để vận hành khung đó trên thực tế. Đây cũng là lí do lộ trình FPT IS đề xuất cho Bộ Tài chính dành riêng hai năm 2026-2027 để ban hành khung quản trị AI ngành trước khi mở rộng triển khai AI vào các hệ thống nghiệp vụ lõi.
Nơi giao lưu, kết nối về các giải pháp công nghệ tài chính số
Bên cạnh các phiên hội thảo chuyên sâu về quản trị tài chính công bằng dữ liệu, AI và chuyển đổi dịch vụ tài chính trong kỉ nguyên trí tuệ nhân tạo, chương trình còn có khu triển lãm với sự góp mặt của nhiều doanh nghiệp công nghệ, trưng bày các giải pháp về AI, điện toán đám mây, bảo mật, thanh toán số.
Bộ Tài chính cho biết, VDF-2026 có mục đích là diễn đàn để cơ quan quản lí nhà nước, tổ chức quốc tế, chuyên gia, doanh nghiệp tài chính và doanh nghiệp công nghệ trao đổi về xu hướng phát triển mới, mô hình quản trị tiên tiến, kinh nghiệm quốc tế và giải pháp công nghệ phục vụ chuyển đổi số ngành, qua đó thúc đẩy hợp tác công - tư.
Với chủ đề "Xây dựng hệ sinh thái tài chính số thông minh, an toàn, kết nối và bền vững", Bộ Tài chính kỳ vọng VDF sẽ tiếp tục trở thành diễn đàn thường niên về tài chính số tại Việt Nam.
