Giá dầu tăng vọt gây sức ép lên ngành AI, cổ phiếu TSMC và Samsung lao dốc
Giá dầu tăng mạnh trong bối cảnh chiến sự ở Iran khiến cổ phiếu ngành bán dẫn biến động mạnh và làm dấy lên những câu hỏi mới về chi phí cũng như tốc độ bùng nổ của AI.
Cổ phiếu của TSMC, Samsung Electronics và SK Hynix, những nhà cung cấp chip AI (trí tuệ nhân tạo) chủ chốt, đã dao động mạnh kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bắt đầu, có thời điểm giảm từ 9% đến 22% khi các nhà đầu tư đánh giá các rủi ro gia tăng về năng lượng và chuỗi cung ứng.
TSMC (Đài Loan) là hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 thế giới. Samsung Electronics và SK Hynix (Hàn Quốc) là hai công ty sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới.
“Chi phí năng lượng cao hơn cho các trung tâm dữ liệu có thể làm chậm quá trình xây dựng hạ tầng AI, trong khi các nhà máy bán dẫn tại Đài Loan và Hàn Quốc sẽ phải đối mặt với áp lực chi phí ngày càng lớn từ giá LNG (khí tự nhiên hóa lỏng) tăng cao”, ông Phelix Lee, nhà phân tích cổ phiếu tại hãng Morningstar, viết trong một ghi chú hôm thứ 11.3.
Morningstar là công ty nghiên cứu và phân tích tài chính của Mỹ, chuyên cung cấp dữ liệu, xếp hạng và phân tích về cổ phiếu, quỹ đầu tư, ETF (quỹ hoán đổi danh mục) và thị trường tài chính.
Được thành lập năm 1984 tại thành phố Chicago (Mỹ) bởi Joe Mansueto, Morningstar nổi tiếng toàn cầu với hệ thống xếp hạng quỹ đầu tư bằng “sao Morningstar”, một tiêu chuẩn được nhiều nhà đầu tư và tổ chức tài chính sử dụng để đánh giá hiệu quả quỹ.
Thị trường năng lượng đang nằm ở trung tâm của sự biến động này.
Theo Phelix Lee, dầu mỏ chiếm khoảng 38% tổng mức tiêu thụ năng lượng của Mỹ, trong khi quốc gia này là nơi đặt phần lớn các trung tâm dữ liệu AI trên thế giới. Dù nhiều nhà máy điện hiện nay chủ yếu dùng khí tự nhiên, than hoặc năng lượng tái tạo, nhưng giá dầu thô tăng thường lan tỏa sang toàn bộ thị trường năng lượng.
Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ điện năng nhiều hơn rất nhiều so với cơ sở máy chủ truyền thống, do phải vận hành nhiều GPU (bộ xử lý đồ họa) cực ngốn điện cùng những hệ thống làm mát tiên tiến.
Nếu giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây có thể phải xem xét lại tốc độ triển khai máy chủ AI. Điều này có thể gây tác động dây chuyền đến các hãng sản xuất chip đang hưởng lợi từ nhu cầu tăng cao do AI thúc đẩy.
Giá dầu đã biến động mạnh kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng 2, làm gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz - một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Hợp đồng dầu Brent giao sau hiện được giao dịch quanh mức 97 - 99 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ dao động khoảng 92 - 94 USD/thùng, sau khi giá cả hai loại dầu chuẩn này đều vượt mốc 100 USD vào đầu tuần trước khi giảm xuống.
Giá LNG cũng tăng mạnh sau khi cơ sở xuất khẩu LNG lớn nhất của Qatar phải ngừng hoạt động, khiến nguồn cung toàn cầu trở nên thắt chặt hơn.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) hôm 10.3 cho biết họ dự kiến giá dầu Brent trung bình sẽ trên 95 USD/thùng trong hai tháng tới do chiến tranh làm gián đoạn nguồn cung, trước khi giảm dần về khoảng 70 USD/thùng vào cuối năm 2026.
Vì giá dầu tăng hơn 40% từ đầu năm đến nay, chi phí vận hành của các nhà máy sản xuất chip và trung tâm dữ liệu nhiều khả năng sẽ tăng lên. Morningstar ước tính chi phí năng lượng chiếm khoảng 3% đến 6% doanh thu dự kiến năm 2025 của TSMC, Samsung Electronics và SK Hynix.
“Nếu chiến tranh kéo dài, chúng ta có thể thấy các chi phí này tăng đáng kể”, Phelix Lee viết, đồng thời cho rằng phần lớn gánh nặng cuối cùng có thể được chuyển sang khách hàng do nguồn cung chip AI đang khan hiếm.
Rủi ro về vật liệu và vận chuyển
Năng lượng không phải là rủi ro duy nhất. Phelix Lee còn cảnh báo về rủi ro với các nguyên liệu đầu vào quan trọng của ngành bán dẫn như helium và bromine.
Qatar cung cấp gần 1/3 lượng helium của thế giới. Đây là một sản phẩm phụ từ quá trình sản xuất LNG nhưng lại rất quan trọng với việc chế tạo chip bán dẫn.
Nếu việc sản xuất LNG bị gián đoạn trong thời gian dài, thị trường helium có thể trở nên khan hiếm, làm giảm tỷ lệ chip đạt chuẩn hoặc trong kịch bản xấu nhất, buộc các nhà máy sản xuất chip phải tạm dừng hoạt động.
Bromine gây ra rủi ro trong ngắn hạn thấp hơn, vì 98% nguồn cung bromine của Hàn Quốc đến từ Israel và các dòng cung ứng vẫn tương đối ổn định, Phelix Lee cho hay. “Tuy nhiên, những rủi ro tiềm tàng vẫn còn đó, bởi nếu chiến tranh leo thang nghiêm trọng hoặc kéo dài thì có thể làm mất ổn định nguồn cung bromine, từ đó ảnh hưởng đến nguồn cung chip nhớ”, ông nhận định.
Helium và bromine quan trọng với ngành bán dẫn như thế nào?
Helium (He) là một loại khí hiếm, không màu, không mùi và rất trơ về mặt hóa học, gần như không phản ứng với các chất khác.
Trong đời sống, helium thường được biết đến vì dùng để bơm bóng bay. Trong công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là chế tạo chip bán dẫn, helium là nguyên liệu cực kỳ quan trọng.
Helium làm mát wafer silicon, tạo môi trường cực sạch, ổn định plasma và kiểm tra rò rỉ, nhờ đó đảm bảo chip được sản xuất chính xác ở quy mô nanomet.
Wafer silicon là tấm vật liệu bán dẫn rất mỏng được dùng làm nền để chế tạo chip. Trong quá trình sản xuất, các mạch điện tử siêu nhỏ sẽ được khắc và tạo lớp trực tiếp lên bề mặt wafer silicon. Sau đó, wafer silicon được cắt thành nhiều chip riêng lẻ để lắp vào các sản phẩm như chip nhớ, chip xử lý hay chip AI. Một wafer silicon có thể tạo ra hàng trăm hoặc hàng nghìn chip, tùy kích thước và độ phức tạp của từng loại.
Bromine (Br) là nguyên tố hóa học thuộc nhóm halogen, thường được sử dụng dưới dạng các hợp chất bromine trong nhiều ngành công nghiệp.
Trong ngành bán dẫn, bromine không phải vật liệu nổi tiếng như silicon hay helium, nhưng là hóa chất quan trọng cho các quy trình khắc mạch và xử lý wafer silicon. Nếu thiếu bromine hoặc hydrogen bromide tinh khiết, việc sản xuất các chip nhớ như DRAM và NAND flash có thể bị gián đoạn.