Giải mã ca vàng da tắc mật hiếm gặp, 'thủ phạm' không phải sỏi

Thông tin trên được ThS-BS Phan Trung Hiếu (Khoa Ngoại tiêu hóa gan mật tụy, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á) chia sẻ vào chiều 12.4.

Hành trình 3 tháng tìm nguyên nhân vàng da kéo dài

Ông B. (71 tuổi, quê Ninh Bình) nhập viện trong tình trạng vàng da, vàng mắt kéo dài suốt 3 tháng, kèm theo ngứa da dữ dội. Đây là những triệu chứng điển hình của tắc mật. Tuy nhiên, điều đáng nói là dù đã điều trị tại một cơ sở y tế trước đó với chẩn đoán tắc ống mật và được can thiệp, bệnh vẫn không cải thiện.

Tình trạng dai dẳng không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất mà còn gây áp lực tâm lý lớn. Khi các triệu chứng ngày càng rõ rệt, bệnh nhân quyết định đến cơ sở chuyên sâu với hy vọng tìm ra nguyên nhân chính xác và điều trị dứt điểm.

Tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á, bệnh nhân được thực hiện đầy đủ xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Kết quả cho thấy tình trạng giãn đường mật trong và ngoài gan, đồng thời phát hiện sỏi ở đoạn cuối ống mật chủ.

Dựa trên dữ kiện này, các bác sĩ chỉ định nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) – phương pháp vừa chẩn đoán vừa điều trị bằng cách lấy sỏi khỏi đường mật.

Ban đầu, diễn tiến có vẻ thuận lợi khi triệu chứng giảm nhẹ trong vài ngày sau can thiệp. Tuy nhiên, điều bất thường nhanh chóng xuất hiện: vàng da và ngứa không những không thuyên giảm mà còn có xu hướng nặng hơn.

Theo ThS-BS Phan Trung Hiếu, về nguyên tắc lâm sàng, nếu nguyên nhân tắc mật là do sỏi, sau khi lấy sạch sỏi, triệu chứng sẽ cải thiện rõ rệt. Việc bệnh không đáp ứng điều trị đặt ra nghi vấn: liệu sỏi có thực sự là nguyên nhân chính?

Trước diễn tiến bất thường, các bác sĩ buộc phải thay đổi chiến lược tiếp cận. Thay vì chỉ dựa vào các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, CT hay ERCP – vốn có thể bị hạn chế trong một số trường hợp – ê-kíp quyết định tiến hành phẫu thuật nội soi thám sát đường mật.

Đây là phương pháp cho phép quan sát trực tiếp hệ thống đường mật, từ đó phát hiện những tổn thương hoặc tác nhân mà các kỹ thuật trước đó có thể bỏ sót. Chính quyết định này đã trở thành bước ngoặt quan trọng.

Phát hiện bất ngờ: Sán lá nhỏ – “kẻ giấu mặt” gây tắc mật

Trong quá trình nội soi mở ống mật chủ kết hợp thám sát trực tiếp, các bác sĩ phát hiện ký sinh trùng di chuyển từ trong gan xuống đường mật. Khi tiến hành bơm rửa, nhiều cá thể sán được ghi nhận trôi ra ngoài.

Kết quả phân tích xác định đây là sán lá nhỏ – một loại ký sinh trùng có thể gây tổn thương gan mật nếu xâm nhập và cư trú lâu dài trong cơ thể.

Phát hiện này đã giải thích toàn bộ diễn tiến bệnh lý trước đó: ký sinh trùng gây tắc nghẽn dòng chảy của mật, tạo ra các triệu chứng vàng da, ngứa kéo dài, đồng thời “đánh lừa” các phương pháp chẩn đoán thông thường.

“Sau khi giải quyết tình trạng tắc mật do ký sinh trùng, chúng tôi phối hợp với khoa Nội Tổng quát để xây dựng phác đồ điều trị nội khoa nhằm tiêu diệt tận gốc sán. Đồng thời, bệnh nhân được bơm rửa đường mật để loại bỏ xác sán còn sót lại”, bác sĩ Hiếu cho biết.

Nhờ sự phối hợp đa chuyên khoa kịp thời, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt: hết vàng da, hết ngứa, chức năng gan mật dần ổn định. Bệnh nhân đã được xuất viện và trở lại sinh hoạt bình thường.

Tắc mật do ký sinh trùng – hiếm nhưng nguy hiểm

Theo ThS-BS Phan Trung Hiếu, nhiễm ký sinh trùng là bệnh lý khá phổ biến, nhưng tắc mật do ký sinh trùng lại là tình trạng hiếm gặp và dễ bị bỏ sót.

Về cơ chế, giun hoặc sán có thể xâm nhập vào đường mật, gây bít tắc dòng chảy của mật. Hệ quả là hàng loạt triệu chứng như vàng da, vàng mắt, ngứa, đau bụng, thậm chí sốt và nhiễm trùng đường mật.

Điều đáng lo ngại là biểu hiện lâm sàng của bệnh rất giống với các nguyên nhân phổ biến như sỏi hoặc u đường mật, khiến việc chẩn đoán trở nên phức tạp nếu không có các thăm dò chuyên sâu.

Các chuyên gia nhận định bệnh thường gặp ở nhóm có nguy cơ cao như người làm nông nghiệp, thường xuyên tiếp xúc với đất, nước hoặc gia súc, gia cầm.

Đặc biệt, thói quen ăn uống chưa đảm bảo vệ sinh như ăn rau sống, gỏi cá, thịt tái hoặc thực phẩm chưa nấu chín kỹ là con đường phổ biến để ký sinh trùng xâm nhập cơ thể.

Những yếu tố này tạo điều kiện để ký sinh trùng đi vào hệ tiêu hóa, sau đó di chuyển đến gan và đường mật, gây biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời.

Từ trường hợp trên, các bác sĩ cảnh báo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt hoặc ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân.

Việc thăm khám sớm tại các cơ sở y tế có chuyên môn cao đóng vai trò quyết định trong chẩn đoán và điều trị hiệu quả, đặc biệt với những trường hợp bệnh hiếm hoặc diễn tiến không điển hình.

Để giảm nguy cơ nhiễm ký sinh trùng và các bệnh lý gan mật, chuyên gia khuyến cáo cần duy trì các nguyên tắc vệ sinh cơ bản trong sinh hoạt hằng ngày.

Ăn chín, uống sôi vẫn là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Bên cạnh đó, người làm nông nghiệp nên sử dụng đồ bảo hộ như găng tay, ủng, khẩu trang khi tiếp xúc với môi trường có nguy cơ cao.

Ngoài ra, việc tẩy giun định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa ký sinh trùng, giúp bảo vệ hệ tiêu hóa và gan mật một cách chủ động.