Giảm 30% thuế thu nhập: Đừng để thủ tục ‘ăn mòn’ ưu đãi
Việc giảm 30% thuế thu nhập trong hai năm được kỳ vọng tiếp thêm dòng tiền cho hàng triệu hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ. Nhưng với người kinh doanh, ưu đãi thuế chỉ thực sự hiệu quả nếu đi cùng thủ tục đơn giản, cách tính rõ ràng và cơ chế thuận tiện.
Mới đây, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương trình Chính phủ ban hành ngay Nghị định giảm 30% thuế thu nhập với doanh nghiệp, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm.
Chỉ đạo này được đưa ra trong bối cảnh để cả năm 2026 đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, Chính phủ đã đặt yêu cầu rất cao đối với tăng trưởng quý IV, phải tăng trên 12,5%.
Đáng chú ý, chính sách giảm thuế đã được Quốc hội quyết định tại Nghị quyết số 43/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 24/8/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, 2027
Theo đó, cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh và doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp; doanh nghiệp, tổ chức đủ điều kiện cũng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.
Ngóng giảm 30% thuế thu nhập, vẫn lo thủ tục
Là một hộ kinh doanh cửa hàng dịch vụ ẩm thực có 2 cơ sở tại Hà Nội, ông Nguyễn Văn Khôi (55 tuổi) cho biết, gia đình ông mở nhà hàng các món ăn truyền thống Việt Nam hơn 10 năm nay.
Việc kinh doanh đều đặn, doanh thu ổn định, trung bình mỗi ngày khoảng 20 triệu đồng, tương đương mỗi năm trên dưới 7 tỷ đồng. Nhưng hơn 1 năm trở lại đây, tuân thủ chính sách thuế là điều ông lo ngại lớn nhất.
Theo ông Khôi, từ đầu năm nay, các cơ sở kinh doanh của nhà ông chuyển qua đăng ký sử dụng hoá đơn điện tử và nộp thuế theo phương pháp kê khai. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi gặp rất nhiều khó khăn từ việc phải thêm giấy tờ, thủ tục, chi phí đầu tư máy tính tiền, máy POS, đến việc kê khai, nộp thuế…
Bên cạnh đó, việc tính toán bao năm nay của các cơ sở kinh doanh là ông và vợ làm. Ông Khôi và vợ lại không có nhiều kinh nghiệm về kế toán nên nỗi lo thứ hai là sợ kê khai sai, dẫn đến phạt hoặc truy thu...
“Nghe đến giảm thuế 30%, tôi rất vui mừng, việc này giúp các hộ kinh doanh như chúng tôi hay doanh nghiệp có thêm dòng tiền, hỗ trợ thêm các chi phí đã đầu tư", ông Khôi nói.
Song, ông Khôi cũng cho biết, về lâu dài, người kinh doanh không sợ nộp thuế mà điều thực sự họ cần là được hỗ trợ để tuân thủ pháp luật thuế, làm sao để đơn giản hoá, dễ thực hiện, dễ tuân thủ, tránh sai sót dẫn đến phạt, truy thu.
Trao đổi với PV, PGS. TS Ngô Trí Long cho biết, với hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, một trong những khó khăn lớn nhất là khả năng duy trì dòng tiền. Do đó, khoản thuế được giảm có ý nghĩa thực tế hơn nhiều nếu nhìn dưới góc độ vốn lưu động, giữ lại một phần lợi nhuận phục vụ cho kinh doanh.
Một hiệu ứng quan trọng khác của chính sách giảm thuế 30% trong hai năm có thể tạo một khoảng đệm cần thiết cho quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh sang mô hình doanh nghiệp.
Tuy nhiên, PGS. TS Long nhấn mạnh, điều này chỉ thiết thực nếu đi kèm với đơn giản hóa chế độ kế toán, hóa đơn điện tử, thủ tục đăng ký và hỗ trợ chuyển đổi số.
"Chính sách sẽ góp phần giảm chi phí gia nhập khu vực doanh nghiệp chính thức. Đây là tác động có ý nghĩa lâu dài. Nhưng chính sách tốt chỉ phát huy đầy đủ tác dụng nếu việc thực thi đơn giản, minh bạch và đúng đối tượng", ông Long nói.
Đơn giản thủ tục để chính sách đến đúng người
Nói thêm, vị chuyên gia này cho rằng, trước hết, cần hạn chế tối đa thủ tục hành chính. Nếu doanh nghiệp phải mất quá nhiều thời gian và chi phí để chứng minh điều kiện được giảm thuế thì lợi ích thực tế của chính sách sẽ bị thu hẹp.
Thứ hai, cũng cần quan tâm tới “hiệu ứng ngưỡng”, bởi khi đạt mốc 10 tỷ đồng, doanh nghiệp có thể trì hoãn tăng trưởng, điều chỉnh thời điểm ghi nhận doanh thu hoặc chia nhỏ hoạt động để hưởng ưu đãi thuế.
Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín (Trọng Tín Tax) nhận định, hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ là nhóm có đặc thù dễ tổn thương về tài chính, đồng thời hạn chế về năng lực, chuyên môn và nhận thức trong việc tuân thủ pháp luật.
Do đó, để nhóm này không còn tâm lý “e sợ”, cần tiếp tục cải cách thủ tục tuân thủ thuế và đăng ký kinh doanh theo hướng đơn giản, thuận tiện nhất.
Song song đó, theo ông Được, cần làm rõ nhiều vấn đề trong quá trình thực thi chính sách. Chẳng hạn ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu là 3 tỷ đồng hay 10 tỷ đồng; chính sách về hoá đơn được áp dụng như thế nào; trường hợp bán hàng lẻ có được xuất hoá đơn gộp hay không.
“Nhiều hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp nhiều khó khăn, phiền hà về thủ tục và tuân thủ, gây lo lắng, hoang mang. Rất cần các cơ quan quản lý đánh giá, hoạch định lại một cách căn cơ, cụ thể, thực chất hơn”, ông Được đề nghị.
Số liệu của Bộ Tài chính cho biết có gần 2,7 triệu hộ kinh doanh (tương đương gần 100% tổng số hộ trên cả nước) và hơn 865.000 doanh nghiệp (chiếm trên 81% tổng số doanh nghiệp) có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm.
Chính sách này dự kiến giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng 3.191 tỷ đồng và 3.510 tỷ năm 2027. Có thể thấy, đây không phải chính sách dành cho một nhóm nhỏ, mà trực tiếp hướng tới bộ phận đông đảo nhất của khu vực kinh tế tư nhân.
