Giáo dục mở vùng ĐBSCL kết nối tri thức, mở rộng cơ hội học tập

Mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức

Giáo dục mở không đơn thuần là đưa bài giảng lên mạng, mà là cách tổ chức giáo dục nhằm giảm rào cản về thời gian, không gian, chi phí và điều kiện học tập. Người học có thể lựa chọn hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp, chủ động bổ sung kiến thức theo nhu cầu và học tập suốt đời.

GS. TS. Trần Ngọc Hải, Quyền giám đốc Đại học Cần Thơ cho rằng: Đối với Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), giáo dục mở có ý nghĩa thiết thực bởi địa bàn rộng, nhu cầu nhân lực đa dạng và yêu cầu đổi mới sản xuất. Đối tượng thụ hưởng không chỉ là sinh viên mà còn có người đi làm, giáo viên, cán bộ địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Mỗi nhóm cần kiến thức phù hợp, từ kĩ năng nghề nghiệp, quản trị đến ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp, thủy sản và du lịch.

Tại Đại học Cần Thơ, hệ đào tạo từ xa được thành lập năm 2009 và bắt đầu đào tạo năm 2010. Từ năm 2018, trường ứng dụng Cisco Webex và Zoom để tổ chức giảng dạy trực tuyến, giúp người học linh hoạt hơn về thời gian, địa điểm.

Hệ thống thư viện giới thiệu cơ sở dữ liệu truy cập mở, tài liệu học tập và Thư viện học liệu mở Việt Nam (VOER). Ngày 13/3/2026, Thư viện Đại học Cần Thơ tổ chức chuyên đề “Học liệu mở: Xu hướng xuất bản mới và chiến lược lựa chọn tài liệu trong trường đại học”, với hơn 100 đại biểu tham dự. Chương trình đề cập xu hướng học liệu mở và phát triển kho học liệu số.

Ngày 16/5/2026, trường trao bằng tốt nghiệp cho hơn 860 tân khoa thuộc hệ vừa làm vừa học và đào tạo từ xa đợt 1. Đây là minh chứng cho đào tạo linh hoạt, nhưng chưa đủ khẳng định trường đã hoàn thiện hệ sinh thái giáo dục mở toàn diện.

Gắn đào tạo với thực tiễn

Tại Trường Đại học Nam Cần Thơ (DNC), Phó Hiệu trưởng GS. TS. Nguyễn Chí Ngôn, cho biết tinh thần giáo dục mở đã được triển khai nhiều năm, lấy sinh viên làm trung tâm. Sinh viên không chỉ tiếp nhận kiến thức từ bài giảng mà còn chủ động tìm hiểu nhiều nguồn tri thức, sáng tạo và giải quyết vấn đề thực tế.

Nhà trường thực hiện dạy học theo dự án. Với ngành Xây dựng, giảng viên đưa ra bài toán quy hoạch một khu đất cùng mức kinh phí nhất định để sinh viên nghiên cứu, thiết kế và đề xuất phương án. Qua đó, người học rèn luyện tư duy phân tích, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức chuyên môn.

Hệ thống E-learning giúp sinh viên chủ động tiếp cận bài giảng, tài liệu. Nhà trường mời chuyên gia doanh nghiệp giảng dạy, đồng thời đưa sinh viên đến cơ sở sản xuất, kinh doanh thực hành, thực tập. Đáng chú ý, có mô hình doanh nghiệp trực tiếp trả lương hoặc thù lao cho sinh viên, tăng kết nối giữa đào tạo và nhu cầu tuyển dụng.

Trong lĩnh vực du lịch, Trường Đại học Nam Cần Thơ tiếp cận, nghiên cứu và thử nghiệm các dự án du lịch đường sông ĐBSCL thông qua hoạt động của nhà trường. Người học có cơ hội tìm hiểu thị trường và phát triển ý tưởng gắn với tiềm năng địa phương.

Với khối ngành sức khỏe, sinh viên thực hành tại Bệnh viện Trường Đại học Nam Cần Thơ rồi thảo luận bệnh án thực tế với giảng viên. Mô hình Bệnh viện Tiền lâm sàng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) sử dụng mô hình mô phỏng cơ thể người để giả lập tình huống như ngừng tim, cấp cứu khẩn cấp. Sinh viên rèn luyện thao tác trước khi tiếp xúc bệnh nhân thật, sau đó đối chiếu kiến thức mô phỏng với thực tiễn lâm sàng. Theo GS.TS. Nguyễn Chí Ngôn, trường sẽ tiếp tục tăng cường liên kết doanh nghiệp và ứng dụng công nghệ hiện đại.

Đưa tri thức phục vụ phát triển vùng

Từ thực tiễn hai cơ sở giáo dục, giáo dục mở tại ĐBSCL có thể phát triển theo hướng gắn đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao tri thức với nhu cầu cộng đồng. Nông nghiệp cần kiến thức về canh tác thông minh, nâng cao chất lượng nông sản và giảm phát thải; thủy sản cần công nghệ nuôi trồng, quản lí môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu; du lịch cần đổi mới sản phẩm và ứng dụng công nghệ số.

Các trường có thể phát triển khóa học ngắn hạn, chuyên đề và học liệu số phù hợp từng nhóm. Nội dung không nên chỉ truyền đạt lí thuyết mà cần giúp người học nhận diện vấn đề, lựa chọn giải pháp và vận dụng kiến thức vào điều kiện sản xuất, kinh doanh cụ thể.

Để làm được điều đó, cần phối hợp giữa nhà trường, doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ quan quản lý và cộng đồng. Doanh nghiệp phản ánh nhu cầu nhân lực, kĩ năng, công nghệ; giảng viên và nhà khoa học cung cấp kiến thức; người học ứng dụng, đánh giá hiệu quả và phản hồi để hoàn thiện nội dung đào tạo.

Các trường cũng cần xây dựng học liệu có hệ thống, dễ tiếp cận, cập nhật thường xuyên và tuân thủ bản quyền. Học trực tuyến cần đi kèm hướng dẫn, hỗ trợ kĩ thuật và đánh giá phù hợp. Với người dân vùng sâu, vùng xa, cần quan tâm thiết bị, kết nối mạng và kĩ năng sử dụng nền tảng số để tránh tạo thêm khoảng cách tiếp cận tri thức.

Giáo dục mở không đồng nghĩa mọi khóa học đều miễn phí hoặc người tham gia đều được cấp bằng. Chất lượng đào tạo, điều kiện công nhận văn bằng và quyền sử dụng học liệu phải được bảo đảm. Hiệu quả cần được đánh giá qua số người tiếp cận, mức độ hoàn thành, khả năng vận dụng kiến thức và kết quả phục vụ cộng đồng.

Với những nền tảng đã hình thành, Đại học Cần Thơ và DNC có điều kiện mở rộng phương thức học tập linh hoạt, phát huy thế mạnh đào tạo, nghiên cứu và hợp tác thực tiễn. Khi tri thức được chia sẻ đúng nhu cầu, giáo dục mở góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hỗ trợ ĐBSCL phát triển bền vững.

Sư phạm mở: Đổi mới cách dạy và học trong kỉ nguyên AI

Khi AI làm tri thức mở trở nên dồi dào: Giáo dục mở, công bằng tri thức và cơ hội của Việt Nam

Giáo dục mở: Xây dựng hệ sinh thái tri thức trong kỉ nguyên AI