Gỡ thẻ vàng EC: TP.HCM phạt đến 2 tỉ đồng, cấm cửa tàu cá ‘3 không’
Chi cục Thủy sản TP.HCM khẳng định sẽ sử dụng hệ thống "mắt thần" VMS và áp dụng mức phạt lên đến 2 tỉ đồng để cấm cửa hoàn toàn tàu cá "3 không", quyết tâm gỡ bỏ "thẻ vàng" của EC trong tháng 10/2026.
Trải qua chặng đường gần một thập kỉ oằn mình chịu những hệ lụy nặng nề từ "thẻ vàng" của Ủy ban Châu Âu (EC), ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử. Không còn là những giải pháp tình thế, hệ thống chính trị tại TP.HCM đang dồn toàn lực, tung ra những "đòn bẩy thép" với quyết tâm gỡ bỏ tấm thẻ phạt này ngay trong tháng 10/2026.
Đột phá từ cách làm: “Cà phê sáng” và lưới thép pháp lí
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, trong đợt thanh tra lần thứ 5 của đoàn kiểm tra EC diễn ra vào giữa tháng 5/2026, phía bạn đã ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực đầy thiện chí của Việt Nam. Tuy nhiên, để vượt qua thử thách cuối cùng trước khi EC đưa ra phán quyết vào tháng 10 tới, TP.HCM đã triển khai toàn diện các nhóm khuyến nghị trọng tâm, chọn đổi mới tư duy tuyên truyền làm chìa khóa then chốt.
Chia sẻ về điều này vào chiều nay (10/9), ông Đặng Văn Lương - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM) cho biết, thay vì những buổi tập huấn khô khan, chính quyền các địa phương ven biển đã sáng tạo ra mô hình "Cà phê sáng cùng ngư dân" hay "Ăn sáng cùng dân".
Tại những buổi gặp gỡ thân tình này, đại diện lực lượng Biên phòng, phòng kinh tế và chính quyền cơ sở đã trực tiếp lắng nghe, tháo gỡ từng nút thắt cho ngư dân. Những quy định pháp luật vốn phức tạp, đặc biệt là cách thức vận hành thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS), được truyền đạt một cách gần gũi, dễ hiểu. Nhờ đó, ý thức thượng tôn pháp luật của cộng đồng ngư dân được nâng lên rõ rệt, biến nhận thức thành hành động tự giác.
Song hành cùng công tác tuyên truyền là một "lưới thép" kiểm soát đội tàu nghiêm ngặt. Dưới sự phối hợp chặt chẽ của cơ quan quản lí nông nghiệp và Bộ đội Biên phòng, những phương tiện không đủ điều kiện pháp lí sẽ bị tuyệt đối "đóng cửa", không cho phép vươn khơi. Các chốt biên phòng trực chiến xuyên suốt kết hợp với hệ thống niêm phong thiết bị do địa phương quản lí đã vô hiệu hóa hoàn toàn ý định di chuyển trái phép của những con tàu "3 không".
Mắt thần VMS và chế tài triệt để ngăn ngừa vi phạm
Đối với các tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên hoạt động trên biển, hệ thống giám sát hành trình (VMS) được xem là "mắt thần" không có độ trễ. Mọi hành vi vượt ranh giới cho phép hoặc ngắt kết nối tín hiệu đều bị giám sát chặt chẽ theo thời gian thực.
Ông Đặng Văn Lương nhấn mạnh: "Hệ thống VMS hiện nay là công cụ cốt lõi giúp chúng tôi duy trì kỉ cương trên biển. Ngay khi phát hiện tàu cá có dấu hiệu tiệm cận ranh giới vùng biển cho phép, lực lượng trực ca tại đất liền sẽ lập tức liên lạc yêu cầu thuyền trưởng quay đầu, triệt tiêu nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài ngay từ sớm. Sự chủ động này đã thay đổi hoàn toàn cục diện quản lí".
Bên cạnh đó, bài toán truy xuất nguồn gốc hải sản xuất khẩu sang thị trường châu Âu cũng được giải quyết triệt để. Mỗi lô hàng xuất khẩu đều phải minh bạch hóa toàn bộ thông tin từ cảng cá xuất phát, tọa độ đánh bắt, thời gian khai thác, nhật kí hành trình cho đến quá trình vận chuyển vào nhà máy chế biến. Sự rạch ròi này giúp các lô sản phẩm của TP.HCM dễ dàng vượt qua các hàng rào kiểm định khắt khe của thị trường EU.
Sức mạnh của kỉ cương còn nằm ở những chế tài xử phạt nghiêm khắc. Với mức phạt hành chính có thể lên tới 1 tỉ đồng đối với cá nhân vi phạm và tăng gấp đôi lên mức 2 tỉ đồng nếu gắn liền với pháp nhân doanh nghiệp, sức răn đe đã đạt đến đỉnh điểm.
“Thống kê cho thấy tỉ lệ thực thi quyết định xử phạt vi phạm hành chính tại TP.HCM hiện đã đạt mức gần 98%. Đối với số ít ngư dân còn lại gặp khó khăn về tài chính, chính quyền đã linh hoạt hỗ trợ chia nhỏ thời gian nộp phạt nhằm vừa đảm bảo tính nghiêm minh, vừa thấu tình đạt lí”, ông Lương cho biết.
Tầm nhìn liên kết vùng: Định hình thương hiệu thủy sản bền vững
Không bó hẹp trong địa giới hành chính, TP.HCM đang chủ động mở rộng không gian quản lí thông qua các quy chế phối hợp liên tỉnh. Điển hình là việc hoàn thiện quy chế phối hợp quản lí tàu cá giữa TP.HCM và các địa phương giáp ranh, cũng như các tỉnh có dòng luân chuyển tàu thuyền lớn. Sự kết nối nhịp nhàng này giúp lực lượng chức năng kiểm soát từ gốc tới ngọn tình trạng hoạt động của đội tàu, bịt kín mọi lỗ hổng pháp lí và không để sót lọt bất kì "vùng xám" nào.
"Mục tiêu trước mắt của chúng ta là gỡ bỏ 'thẻ vàng' của EC trong tháng 10 này. Tuy nhiên, sâu xa hơn thế, chiến dịch toàn diện này chính là bản lề để tái cấu trúc toàn bộ ngành thủy sản theo hướng bền vững, minh bạch và có trách nhiệm. Khi những con tàu vươn khơi tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế, đó cũng là lúc thương hiệu thủy sản Việt Nam lấy lại trọn vẹn vị thế, tự tin chinh phục những thị trường khó tính bậc nhất toàn cầu", ông Lương khẳng định.
Cuộc đua gỡ "thẻ vàng" đang bước vào những giờ khắc quyết định. Với sự đồng lòng của chính quyền, lực lượng chức năng và tinh thần quyết tâm của chính những ngư dân, TP.HCM đang tự tin hướng tới một tương lai mới cho kinh tế biển - nơi sự thịnh vượng đi đôi với kỉ cương và trách nhiệm quốc tế.
