Google bị EU phạt gần 11 tỉ euro trong một thập kỷ vì những hành vi nào?

Trong khoảng một thập kỉ qua, Google đã bị Liên minh châu Âu (EU) xử phạt gần 11 tỉ euro vì nhiều hành vi vi phạm luật cạnh tranh.

Con số này không phải là kết quả của một vụ kiện duy nhất mà là tổng hợp của nhiều cuộc điều tra kéo dài nhiều năm, phản ánh cách EU từng bước thay đổi phương thức quản lý các gã khổng lồ công nghệ.

Nếu trước đây EU chủ yếu sử dụng các vụ kiện chống độc quyền sau khi phát hiện hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường, hiện nay khối này đã chuyển sang giám sát chủ động hơn thông qua Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA).

Nhìn lại toàn bộ các vụ việc, có thể thấy Google gần như đã bị điều tra ở mọi lĩnh vực cốt lõi của hệ sinh thái kinh doanh, từ công cụ tìm kiếm, hệ điều hành Android, quảng cáo trực tuyến đến công nghệ quảng cáo.

Vụ Google Shopping: Khi Google ưu tiên chính mình

Vụ kiện đầu tiên cũng là dấu mốc mở màn cho cuộc đối đầu giữa Google và EU xảy ra vào năm 2017.

Thời điểm đó, Ủy ban châu Âu kết luận Google đã lợi dụng vị thế thống lĩnh của công cụ tìm kiếm lớn nhất thế giới để ưu tiên hiển thị dịch vụ mua sắm Google Shopping ở vị trí nổi bật trong kết quả tìm kiếm, đồng thời đẩy các đối thủ xuống những vị trí rất khó tiếp cận người dùng.

Về bản chất, Google không bị phạt vì xây dựng dịch vụ so sánh giá. Điều khiến EU kết luận Google vi phạm vi phạm luật cạnh tranh là công ty vừa đóng vai trò "trọng tài" khi điều hành công cụ tìm kiếm, vừa là "người chơi" khi tự ưu ái dịch vụ của mình.

Nếu hình dung Google Search giống như một trung tâm thương mại, thì Google vừa là đơn vị quản lý trung tâm vừa cho cửa hàng của chính mình thuê vị trí đẹp nhất ngay cửa ra vào, còn các cửa hàng còn lại bị chuyển xuống tầng hầm.

Theo EU, điều đó làm méo mó cạnh tranh và khiến các đối thủ gần như không còn cơ hội tiếp cận khách hàng.

Google bị EU phạt 2,42 tỉ euro. Sau nhiều năm theo đuổi kháng cáo, gã khổng lồ công nghệ Mỹ đã thua kiện. Phán quyết này sau đó mở đường cho hàng loạt doanh nghiệp tại nhiều quốc gia châu Âu khởi kiện Google để yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Mới đây, một tòa án Thụy Điển đã buộc Google bồi thường khoảng 1,5 tỉ USD cho PriceRunner, nền tảng so sánh giá hiện thuộc Klarna, vì lạm dụng vị thế thống lĩnh của công cụ tìm kiếm để ưu tiên dịch vụ so sánh giá riêng, gây thiệt hại nghiêm trọng cho các đối thủ trong nhiều năm.

Android: Vụ kiện lớn nhất lịch sử chống độc quyền của EU

Nếu Google Shopping là lời cảnh báo đầu tiên thì Android mới là vụ việc khiến Google phải nhận khoản tiền phạt lớn nhất lịch sử EU.

Năm 2018, Ủy ban châu Âu phạt Google 4,34 tỉ euro, sau đó giảm xuống còn 4,125 tỉ euro, nhưng vẫn là mức xử phạt chống độc quyền lớn nhất mà EU từng áp dụng với một doanh nghiệp công nghệ.

Theo kết luận của EU, Google đã kí nhiều thỏa thuận với các nhà sản xuất smartphone Android nhằm bảo vệ sự thống trị của Google Search.

Google yêu cầu các hãng này muốn được cấp phép cài Google Play phải đồng thời cài sẵn Google Search và trình duyệt Chrome. Google Play là kho ứng dụng gần như không thể thiếu trên các thiết bị Android.

Ngoài ra, Google còn áp dụng các điều khoản ngăn các nhà sản xuất bán những thiết bị sử dụng các phiên bản Android đã được chỉnh sửa, khiến các nền tảng cạnh tranh khó có cơ hội phát triển.

Trên lý thuyết, Android là hệ điều hành mã nguồn mở nên các hãng sản xuất thiết bị có thể tự do sử dụng và chỉnh sửa. Tuy nhiên, điều khiến smartphone Android trở nên hấp dẫn với người dùng không chỉ là hệ điều hành, mà còn là các dịch vụ quen thuộc của Google như Google Play, Gmail, Google Maps, YouTube hay Chrome. Thế nên các nhà sản xuất gần như buộc phải hợp tác với Google nếu muốn thiết bị của mình đáp ứng kì vọng của người dùng.

EU cho rằng Google đã tận dụng chính lợi thế này để buộc các đối tác phải chấp nhận những điều kiện có lợi cho mình.

Sau đó, Google tiếp tục kháng cáo lên Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) có trụ sở tại Luxembourg - cơ quan tư pháp cao nhất của EU. Tuy nhiên, tòa đã đứng về phía cơ quan chống độc quyền của EU.

Ngày 2/7/2026, Tòa án Công lý Liên minh châu Âu bác toàn bộ đơn kháng cáo của Google và công ty mẹ Alphabet, qua đó giữ nguyên mức phạt 4,125 tỉ euro.

Đây là phán quyết cuối cùng của Tòa án Công lý Liên minh châu Âu và khép lại vụ kiện kéo dài gần 8 năm.

Tòa án Công lý Liên minh châu Âu có trụ sở tại Luxembourg - cơ quan tư pháp cao nhất của EU.

Các thẩm phán tuyên bố: "Đơn kháng cáo của Google và công ty mẹ Alphabet với phán quyết của Tòa án sơ thẩm bị bác bỏ. Vì vậy, mức xử phạt với hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh của Google Search trong hệ sinh thái Android được giữ nguyên".

Đại diện Google cho rằng phán quyết chưa tính đến những khoản đầu tư mà công ty đã thực hiện để bảo đảm Android vẫn là nền tảng mở, có khả năng tương thích cao và được cung cấp miễn phí.

Google nhấn mạnh: "Ngay từ năm 2018, chúng tôi đã điều chỉnh các thỏa thuận với đối tác để tuân thủ quyết định ban đầu của EU. Chúng tôi sẽ tiếp tục tập trung vào đổi mới và duy trì sự cởi mở cho người dùng, đối tác cũng như các nhà phát triển".

AdSense: Khống chế thị trường quảng cáo tìm kiếm

Sau Google Shopping và Android, EU tiếp tục chuyển sự chú ý sang mảng quảng cáo trực tuyến.

Năm 2019, Google bị phạt 1,49 tỉ euro vì các điều khoản trong dịch vụ AdSense for Search. Đây là nền tảng cho phép các website bên thứ ba tích hợp hộp tìm kiếm Google và hiển thị quảng cáo đi kèm.

Theo Ủy ban châu Âu, Google đã đưa vào hợp đồng nhiều điều khoản hạn chế đối tác hợp tác với các mạng quảng cáo cạnh tranh.

Một số website bị yêu cầu không được đặt quảng cáo tìm kiếm của đối thủ ở những vị trí nổi bật, hoặc phải xin phép Google nếu muốn thay đổi cách hiển thị quảng cáo. Điều đó khiến các đối thủ gần như không thể tiếp cận những website lớn và làm giảm đáng kể sức cạnh tranh trên thị trường quảng cáo tìm kiếm.

Khoản phạt này đưa tổng số tiền Google bị EU xử phạt trong ba vụ kiện truyền thống lên khoảng 8 tỉ euro.

Adtech: Cuộc điều tra mở rộng sang hạ tầng quảng cáo

Ba vụ việc đầu tiên chủ yếu tập trung vào các sản phẩm mà người dùng nhìn thấy.

Năm 2025, EU bắt đầu xử lý một lĩnh vực ít được công chúng biết đến hơn nhưng lại mang giá trị kinh tế rất lớn là công nghệ quảng cáo (adtech).

Google sở hữu gần như toàn bộ chuỗi giá trị quảng cáo trực tuyến, từ công cụ dành cho nhà quảng cáo, nền tảng dành cho website, sàn giao dịch quảng cáo cho tới hệ thống phân phối quảng cáo.

Theo Ủy ban châu Âu, Google đã ưu tiên các công cụ của chính mình trong chuỗi này, khiến các đối thủ gặp bất lợi và làm giảm tính cạnh tranh của thị trường.

Tháng 9/2025, EU phạt Google 2,95 tỉ euro và yêu cầu công ty đưa ra các biện pháp khắc phục nhằm giải quyết xung đột lợi ích trong hoạt động quảng cáo số. Google tuyên bố sẽ kháng cáo quyết định này.

Vì sao EU liên tục nhắm vào Google?

Điểm mấu chốt trong các vụ kiện không phải là Google có quá nhiều sản phẩm thành công. EU cũng không xử phạt một doanh nghiệp chỉ vì chiếm thị phần cao. Điều mà EU cho là vi phạm nằm ở chỗ Google đã tận dụng vị thế thống lĩnh trong một lĩnh vực để tạo lợi thế cho các lĩnh vực khác.

Chẳng hạn, Google Search giúp thu hút người dùng đến Google Shopping; Android được tận dụng để yêu cầu các hãng sản xuất thiết bị cài sẵn Google Search và Chrome, qua đó củng cố vị thế cho hai sản phẩm này; còn Google Play cùng hệ thống quảng cáo trực tuyến lại tiếp tục củng cố sức mạnh của toàn bộ hệ sinh thái.

Theo quan điểm của EU, những sản phẩm đó không hoạt động độc lập mà hỗ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ sinh thái khép kín. Khi người dùng đã ở trong hệ sinh thái đó, các đối thủ sẽ ngày càng khó tiếp cận khách hàng và cạnh tranh một cách công bằng.

Cuộc chiến vẫn chưa kết thúc

Phán quyết ngày 2/7/2026 không phải là dấu chấm hết cho những rắc rối pháp lí của Google tại châu Âu.

Ủy ban châu Âu vẫn đang điều tra Google theo DMA, với các cáo buộc công ty tiếp tục ưu tiên dịch vụ của mình trong kết quả tìm kiếm cũng như áp dụng các quy định gây bất lợi cho các nhà phát triển trên Google Play. Hồi tháng 5/2026, Reuters đưa tin EU chuẩn bị áp đặt thêm một khoản phạt mới có giá trị lên tới hàng trăm triệu euro với Google trong khuôn khổ DMA.

Nếu các cuộc điều tra này tiếp tục dẫn đến các quyết định bất lợi, danh sách án phạt dành cho Google tại EU nhiều khả năng sẽ còn kéo dài.

Điều quan trọng hơn cả là những vụ kiện này đã tạo ra tiền lệ cho cách thế giới quản lý các nền tảng số. Thay vì chỉ xem xét một sản phẩm riêng lẻ, các cơ quan quản lý ngày càng đánh giá toàn bộ hệ sinh thái của doanh nghiệp và cách các dịch vụ hỗ trợ lẫn nhau để củng cố vị thế thống lĩnh. Đó cũng là lý do Google, một trong những hãng công nghệ lớn nhất thế giới, đang trở thành tâm điểm của cuộc cải tổ lớn nhất về luật cạnh tranh trong kỉ nguyên số.