Google chi hơn 30 tỉ USD cho SpaceX: Bài toán đôi bên cùng thắng?

Khi Google đồng ý chi khoảng 920 triệu USD mỗi tháng để thuê năng lực tính toán AI của SpaceX, giới chuyên gia lập tức nhìn thấy một điều thú vị. Một mặt, Google là một trong những khách hàng lớn nhất của SpaceX. Mặt khác, Google cũng là một trong những cổ đông lớn nhất của công ty do Elon Musk sáng lập và điều hành.

Liệu hợp đồng AI trị giá hơn 30 tỉ USD này có phải là bài toán đôi bên cùng có lợi, khi một phần số tiền Google chi ra cuối cùng lại góp phần làm tăng giá trị khoản đầu tư mà chính gã khổng lồ công nghệ Mỹ đang nắm giữ tại SpaceX?

Để trả lời câu hỏi đó, cần nhìn thương vụ này từ cả góc độ hạ tầng AI lẫn tài chính doanh nghiệp.

Google vừa là khách hàng, vừa là cổ đông của SpaceX

Thông tin công khai mới nhất cho thấy Google sở hữu 6,11% cổ phần SpaceX vào cuối năm 2025. Tỷ lệ sở hữu của Google tại SpaceX lần đầu được hé lộ thông qua một hồ sơ pháp lý tại bang Alaska (Mỹ).

Khoản đầu tư này có lịch sử kéo dài hơn một thập niên. Năm 2015, Google đầu tư khoảng 900 triệu USD vào SpaceX và khi đó được cho là nắm khoảng 7,4 - 7,5% cổ phần công ty. Sau nhiều vòng gọi vốn liên tiếp của SpaceX, tỷ lệ này dần bị pha loãng xuống còn 6,11%.

Tuy nhiên, con số 6,11% chưa chắc phản ánh chính xác tình trạng hiện nay.

Hồi tháng 2/2026, SpaceX hoàn tất thương vụ sáp nhập với xAI - công ty khởi nghiệp AI của Elon Musk. Một số nhà phân tích cho rằng giao dịch này có thể khiến tỷ lệ sở hữu SpaceX của Google bị pha loãng xuống còn khoảng 5%. Dù vậy, SpaceX vẫn chưa công bố bảng vốn hóa cập nhật trước đợt IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) vào tuần tới, nên chưa có số liệu chính thức mới hơn mức 6,11%.

Cổ phiếu SpaceX dự kiến chào sàn vào ngày 12/6.

Thương vụ AI đặc biệt

Theo hồ sơ công bố gần đây, Google sẽ trả khoảng 920 triệu USD mỗi tháng từ tháng 10.2026 đến tháng 6.2029 để sử dụng khoảng 110.000 GPU Nvidia cùng CPU, bộ nhớ và hạ tầng liên quan do SpaceX cung cấp. Nếu thực hiện đầy đủ, tổng giá trị hợp đồng sẽ lên tới khoảng 30,36 tỉ USD.

Thoạt nhìn, việc Google trả khoản tiền lớn như vậy cho một công ty mà họ sở hữu cổ phần có vẻ giống như "chuyển tiền từ túi này sang túi khác". Song thực tế không đơn giản như vậy.

Google chỉ sở hữu khoảng 5 - 6,11% SpaceX. Điều đó đồng nghĩa phần lớn giá trị kinh tế từ hợp đồng này thuộc về các cổ đông khác, trong đó có Elon Musk.

Nếu lấy mức 6,11% làm cơ sở tính toán, khoản lợi ích gián tiếp mà Google nhận được từ hợp đồng 30,36 tỉ USD chỉ tương đương khoảng 1,85 tỉ USD thông qua phần sở hữu tại SpaceX.

Nói cách khác, Google không ký hợp đồng này để kiếm lời từ khoản đầu tư của mình. Lý do thực sự nằm ở nhu cầu AI.

Vì sao Google phải tìm đến SpaceX?

Hiện tại, nhu cầu với Gemini Enterprise, nền tảng tác tử AI và các dịch vụ AI doanh nghiệp của Google tăng nhanh hơn dự báo.

Google thừa nhận thỏa thuận với SpaceX là giải pháp nhằm bổ sung năng lực tính toán trong ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu khách hàng tăng mạnh. Đây là điểm rất quan trọng.

Google không thiếu tiền. Alphabet (công ty mẹ Google) vừa công bố kế hoạch huy động 85 tỉ USD nhằm tài trợ cho các khoản đầu tư AI. Google cũng sở hữu mạng lưới trung tâm dữ liệu thuộc hàng lớn nhất thế giới. Vấn đề nằm ở thời gian.

Ngay cả khi dư dả tài chính, Google cũng không thể xây dựng thêm trung tâm dữ liệu với hàng trăm nghìn GPU chỉ trong vài tháng. Một trung tâm dữ liệu AI hiện đại cần điện năng khổng lồ, hệ thống làm mát chuyên dụng, kết nối mạng tốc độ cao và nhiều năm triển khai. Trong khi đó, SpaceX đã có sẵn hạ tầng AI.

Vì vậy, với Google, hợp đồng hơn 30 tỉ USD chủ yếu là quyết định kinh doanh nhằm giải quyết bài toán tăng trưởng AI, chứ không phải một khoản đầu tư tài chính.

Lý do SpaceX cần Google

Nếu Google cần GPU, SpaceX lại cần một câu chuyện tăng trưởng đủ lớn để thuyết phục Phố Wall. Theo hồ sơ đăng ký IPO, SpaceX đang theo đuổi mức định giá khoảng 1.750 tỉ USD và đặt mục tiêu huy động 75 tỉ USD, mức cao nhất trong lịch sử IPO tại Mỹ.

Để đạt được con số đó, SpaceX không thể chỉ dựa vào tên lửa và mạng internet vệ tinh Starlink. Nhà đầu tư muốn nhìn thấy động cơ tăng trưởng mới từ SpaceX, và AI chính là câu trả lời.

Các hợp đồng cho Google và Anthropic thuê năng lực tính toán đang giúp SpaceX xây dựng hình ảnh như nhà cung cấp hạ tầng AI quy mô lớn thay vì chỉ là công ty hàng không vũ trụ.

Theo các tài liệu, riêng hợp đồng với Google có thể mang lại cho SpaceX khoảng 11 tỉ USD doanh thu mỗi năm. Khi cộng với hợp đồng AI của Anthropic, doanh thu bổ sung hằng năm cho SpaceX vượt 26 tỉ USD. Đó là những con số đủ sức thay đổi cách giới đầu tư nhìn nhận SpaceX.

Hồi tháng 5, Anthropic cho biết đã đạt thỏa thuận sử dụng toàn bộ năng lực tính toán trong trung tâm dữ liệu Colossus 1 của SpaceX tại thành phố Memphis, bang Tennessee, Mỹ. Cơ sở này hiện có hơn 220.000 GPU Nvidia, cung cấp thêm 300 megawatt năng lực hạ tầng AI cho Anthropic ngay từ tháng 5, phục vụ việc vận hành mô hình Claude.

Nếu trước đây SpaceX được định giá chủ yếu dựa trên triển vọng tên lửa và Starlink, thì nay công ty có thêm trụ cột tăng trưởng hoàn toàn mới.