Google đã nhìn thấy gì ở SpaceX khi rót 900 triệu USD năm 2015?
Năm 2015, Google đã rót 900 triệu USD vào SpaceX khi Internet vệ tinh còn là kế hoạch. Điều gì khiến Larry Page và Google đặt cược lớn vào Elon Musk?
Khoản 900 triệu USD Google (nay thuộc tập đoàn Alphabet), rót vào SpaceX tháng 1/2015 đã trở thành số cổ phần trị giá khoảng 94,2 tỉ USD vào cuối tháng 6/2026.
Hơn một thập kỉ trước, Google xuống tiền khi mạng Internet vệ tinh của Elon Musk vẫn mới nằm trên bản kế hoạch. Quyết định ấy gắn với tham vọng mở rộng số người dùng Internet, một dự án vệ tinh nội bộ vừa gặp trở ngại và mối quan hệ lâu năm giữa Larry Page với Musk.
Alphabet được thành lập vào năm 2015 để trở thành công ty mẹ quản lý Google và các dự án công nghệ khác. Việc tái cấu trúc này giúp mảng tìm kiếm của Google hoạt động tinh gọn hơn, đồng thời tách biệt các mảng kinh doanh khác thành các công ty con độc lập.
Google mua vé vào cuộc đua Internet vệ tinh
Ngày 16/1/2015, Elon Musk công bố tại Seattle kế hoạch xây mạng lưới khoảng 4.000 vệ tinh quỹ đạo thấp để cung cấp Internet toàn cầu, với chi phí ước tính khoảng 10 tỉ USD. Chỉ bốn ngày sau, SpaceX cho biết đã huy động 1 tỉ USD từ Google và Fidelity. Hai nhà đầu tư cùng nắm chưa tới 10% công ty. Hồ sơ 10-Q của Google sau đó xác nhận riêng hãng đã bỏ 900 triệu USD vào SpaceX trong tháng 1.
SpaceX cho biết nguồn vốn mới sẽ hỗ trợ nghiên cứu vận tải không gian, công nghệ tái sử dụng và sản xuất vệ tinh. Việc Musk vừa công bố chùm vệ tinh toàn cầu khiến mảng kết nối trở thành phần đáng chú ý của thương vụ.
Google có động lực rõ ràng để theo đuổi lĩnh vực này. Năm 2014, hãng đạt doanh thu 66 tỉ USD và 89% doanh thu Google đến từ quảng cáo. Mở rộng số người truy cập Internet cũng đồng nghĩa mở rộng thị trường cho tìm kiếm, YouTube, Maps và hệ sinh thái quảng cáo.
Hãng đã thử nhiều con đường để giải bài toán kết nối. Google Fiber đưa cáp quang tới các hộ gia đình. Project Loon thử dùng khinh khí cầu tầng bình lưu. Google cũng mua Titan Aerospace, hãng phát triển máy bay không người lái chạy bằng năng lượng mặt trời.
Tháng 8/2014, Google hoàn tất mua Skybox Imaging với giá khoảng 478 triệu USD tiền mặt. Hồ sơ 10-K cho biết hãng kì vọng công nghệ vệ tinh của Skybox giúp Google Maps có hình ảnh cập nhật hơn, đồng thời về lâu dài hỗ trợ cải thiện khả năng tiếp cận Internet và cứu trợ thiên tai.
SpaceX đưa ra mảnh ghép Google còn thiếu. Công ty của Musk muốn phát triển vệ tinh, có tên lửa để tự đưa chúng lên quỹ đạo và đang theo đuổi khả năng tái sử dụng tầng đẩy. Với mạng lưới cần hàng nghìn vệ tinh, việc kiểm soát cả phương tiện phóng lẫn hệ thống vệ tinh có thể giúp SpaceX giảm phụ thuộc vào bên thứ ba và chủ động hơn về chi phí triển khai.
Đó là điểm khiến SpaceX khác với một dự án vệ tinh thông thường. Google không cần tự xây toàn bộ chuỗi từ đầu mà có thể đặt cược vào một công ty đang tìm cách kiểm soát cả hai phần khó nhất của bài toán, sản xuất thiết bị trên quỹ đạo và đưa chúng lên đó.
Greg Wyler và thời điểm Google cần một lối đi mới
Một mắt xích quan trọng giúp giải thích vì sao Google tìm đến SpaceX đúng thời điểm ấy là Greg Wyler.
Wyler, người từng sáng lập O3b Networks, đã làm việc tại Google trong dự án đưa Internet lên không gian. Năm 2014, ông rời hãng để tiếp tục dự án riêng WorldVu, sau này trở thành OneWeb. Wall Street Journal khi đó cho biết công ty của Wyler kiểm soát quyền sử dụng một số phổ tần có thể phục vụ Internet vệ tinh. Wired sau đó mô tả sự ra đi của ông là một trở ngại lớn đối với tham vọng kết nối toàn cầu của Google.
Các sự kiện sau đó diễn ra rất sát nhau. Ngày 14 và 15/1/2015, OneWeb công bố nhận hậu thuẫn từ Virgin Group và Qualcomm cho kế hoạch xây mạng lưới 648 vệ tinh. Ngày 16/1, Musk công khai kế hoạch vệ tinh của SpaceX tại Seattle. Bốn ngày sau, Google và Fidelity rót 1 tỉ USD vào công ty của Musk.
Không có tài liệu công khai nào chứng minh việc Wyler ra đi trực tiếp khiến Google chọn SpaceX. Nhưng chuỗi thời gian cho thấy hãng đang cần một lối đi mới đúng lúc cuộc đua Internet quỹ đạo thấp bắt đầu tăng tốc.
Google từng muốn tự xây năng lực vệ tinh. Sau khi mất một nhân vật quan trọng trong dự án nội bộ, hãng chọn mua vị trí trong doanh nghiệp sở hữu thứ mình còn thiếu. SpaceX có đội ngũ vệ tinh, tên lửa riêng và một kế hoạch triển khai ở quy mô rất lớn.
Nhìn theo cách đó, khoản đầu tư năm 2015 bớt giống một quyết định bất ngờ. Nó là phần tiếp theo trong quá trình Google thử nghiệm nhiều cách đưa kết nối tới những nơi mạng mặt đất khó hoặc quá đắt để vươn tới.
Larry Page và lớp quan hệ phía sau thương vụ
Google cũng không bước vào cuộc thương lượng với SpaceX như hai bên hoàn toàn xa lạ. Larry Page và Elon Musk đã quen biết nhiều năm. Ông Musk từng có thời điểm ở nhờ nhà Page khi tới Silicon Valley. Năm 2013, lúc Tesla gặp khó khăn, Musk còn tìm đến Page để bàn khả năng Google mua lại hãng xe điện. Kế hoạch không thành sau khi tình hình Tesla cải thiện.
Founder của Google cũng công khai đánh giá cao cách ông Musk theo đuổi những dự án dài hạn. Tại TED năm 2014, khi được hỏi về cách sử dụng tài sản cho tương lai, Page nói ông có thể dành tiền cho một doanh nhân như Musk thay vì một tổ chức từ thiện truyền thống. Ông lấy tham vọng đưa con người lên Sao Hỏa của Musk làm ví dụ cho một dự án có thể đem lại giá trị lớn cho nhân loại.
Điều này không chứng minh Page trực tiếp quyết định khoản đầu tư 900 triệu USD. Nó cho thấy hai nhà sáng lập đã có mức độ quen biết và tin tưởng nhất định trước thương vụ.
Quan hệ cá nhân sau đó rạn nứt vì bất đồng về trí tuệ nhân tạo. Trong lời khai tại phiên tòa OpenAI năm 2026, Musk nói việc ông tuyển Ilya Sutskever khỏi Google để gia nhập OpenAI khiến Page ngừng nói chuyện với mình.
Tình bạn không còn, nhưng quan hệ kinh tế vẫn tiếp tục. Tháng 5/2021, Google Cloud kí thỏa thuận với SpaceX. Starlink đặt các trạm mặt đất tại trung tâm dữ liệu Google để kết nối mạng vệ tinh với hạ tầng đám mây và phục vụ khách hàng doanh nghiệp.
Đến năm 2026, chiều quan hệ đổi lại. Sau khi SpaceX sáp nhập với xAI, Google đạt thỏa thuận sử dụng khoảng 110.000 GPU Nvidia cùng CPU, bộ nhớ và hạ tầng liên quan từ SpaceX. Reuters cho biết Google sẽ trả 920 triệu USD mỗi tháng từ tháng 10/2026 đến tháng 6/2029 sau giai đoạn tăng công suất, nếu SpaceX đáp ứng các điều kiện trong hợp đồng.
Từ 900 triệu USD tới khoản cổ phần 94,2 tỉ USD
Giá trị của cú đặt cược năm 2015 lộ rõ sau khi SpaceX lên sàn Nasdaq ngày 12/6/2026. Công ty định giá IPO ở mức 135 USD mỗi cổ phiếu, bán 555,56 triệu cổ phiếu và huy động 75 tỉ USD. Sau khi các nhà bảo lãnh thực hiện quyền mua thêm, tổng số tiền thu về tăng lên 85,7 tỉ USD, trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử.
Đến cuối quý II/2026, Alphabet công bố nắm khoảng 551,2 triệu cổ phiếu SpaceX. Với giá 170,86 USD vào ngày 30/6, số cổ phần này trị giá khoảng 94,2 tỉ USD, cao hơn 100 lần khoản 900 triệu USD Google đầu tư năm 2015, theo tính toán của Reuters.
Tuy nhiên, 94,2 tỉ USD chỉ là giá trị thị trường, không phải khoản tiền Alphabet đã hiện thực hóa. Khi cổ phiếu SpaceX giảm còn 141,29 USD ngày 13/8, giá trị số cổ phần trên lùi xuống khoảng 77,9 tỉ USD. Tại thời điểm viết bài, với thị giá quanh 140 USD, con số này còn khoảng 77,2 tỉ USD, tương đương gần 86 lần vốn đầu tư ban đầu.
Cần lưu ý, phép tính trên dựa vào lượng cổ phiếu Alphabet công bố nắm giữ tại cuối quý II/2026. Nếu công ty đã mua thêm hoặc bán bớt sau ngày 30/6, giá trị thực tế hiện nay có thể khác.
Dù vậy, điều đáng chú ý nhất không nằm ở mức sinh lời. Năm 2015, Google đang tìm cách mở rộng hạ tầng Internet, trong khi dự án vệ tinh nội bộ vừa gặp trở ngại. SpaceX lại sở hữu tên lửa riêng, theo đuổi công nghệ tái sử dụng và muốn triển khai mạng vệ tinh ở quy mô lớn.
Quan hệ giữa Larry Page và Elon Musk tạo thêm một lớp kết nối, nhưng không phải lí do duy nhất cho thương vụ. Nhìn tổng thể, khoản 900 triệu USD mang tính chiến lược nhiều hơn một khoản đầu tư tài chính thuần túy.
Mười một năm sau, Alphabet vừa là cổ đông lớn của SpaceX, từng cung cấp hạ tầng đám mây cho Starlink và nay lại thuê năng lực tính toán từ SpaceX. Khoản đầu tư ban đầu vì thế đã giúp Google có vị trí trong một lớp hạ tầng Internet mới từ rất sớm.
