Google kháng cáo phán quyết độc quyền là chiến thuật câu giờ?

Động thái này không nằm ngoài dự đoán của giới quan sát, nhưng nó đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn pháp lý mới, kéo dài và phức tạp hơn. Google không chỉ muốn đảo ngược bản án lịch sử được tuyên vào năm 2024, mà mục tiêu trước mắt của họ là yêu cầu tạm dừng thi hành các biện pháp khắc phục mà tòa án đã áp đặt.

Google lập luận rằng phán quyết này đã "phớt lờ thực tế" về hành vi người dùng, đồng thời cảnh báo rằng các biện pháp trừng phạt có thể gây hại đến quyền riêng tư của người Mỹ và kìm hãm vị thế công nghệ của quốc gia này.

Phản bác đanh thép: "Người dùng chọn Google, vì muốn thế, không phải vì bị ép buộc"

Để hiểu rõ lý do Google kháng cáo quyết liệt đến vậy, chúng ta cần nhìn lại lập luận cốt lõi mà gã khổng lồ này đưa ra. Trong một bài đăng trên blog vào thứ sáu, bà Lee-Anne Mulholland, Phó chủ tịch phụ trách các vấn đề pháp lý của Google, đã đưa ra một tuyên bố đanh thép bảo vệ sản phẩm của mình. Bà viết rằng phán quyết năm 2024 của tòa án đã "bỏ qua thực tế là mọi người sử dụng Google vì họ muốn thế, chứ không phải vì họ bị ép buộc phải làm thế".

Theo Google, sự thống trị thị trường của họ là kết quả của hàng thập kỷ đầu tư vào chất lượng sản phẩm, chứ không phải do các thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh. Bà Mulholland nhấn mạnh: "Quyết định này đã không tính đến tốc độ đổi mới nhanh chóng và sự cạnh tranh gay gắt mà chúng tôi phải đối mặt từ các đối thủ lâu đời cũng như các công ty khởi nghiệp được đầu tư mạnh mẽ". Các đối thủ mà bà ám chỉ ở đây bao gồm sự trỗi dậy của các công cụ tìm kiếm tích hợp AI như OpenAI (ChatGPT) hay các đối thủ truyền thống như Microsoft Bing.

Vụ kiện chống độc quyền này, được coi là vụ kiện lớn nhất trong kỷ nguyên internet hiện đại, bắt đầu xét xử từ tháng 9.2023. Đến tháng 8.2024, Thẩm phán Amit Mehta đã ra phán quyết lịch sử, kết luận Google vi phạm Mục 2 của Đạo luật Sherman khi duy trì thế độc quyền bất hợp pháp trong lĩnh vực tìm kiếm và quảng cáo liên quan. Vào thời điểm đó, Google đã ngay lập tức tuyên bố ý định kháng cáo.

Tuy nhiên, điều khiến giới đầu tư thở phào nhẹ nhõm là kết quả của giai đoạn xét xử về các biện pháp khắc phục (remedies trial) diễn ra vào mùa xuân năm ngoái. Phiên tòa này có sự tham gia của các nhân chứng từ Apple, Mozilla (những đối tác nhận tiền từ Google để cài đặt tìm kiếm mặc định) và các đối thủ cạnh tranh.

Đến tháng 9.2025, Thẩm phán Mehta đã đưa ra một phán quyết được coi là chiến thắng lớn cho Google: Ông bác bỏ đề xuất cứng rắn nhất từ Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ), đó là buộc Google phải bán đi trình duyệt Chrome. Quyết định không "xẻ thịt" Google này đã khiến cổ phiếu của hãng tăng vọt 8% ngay sau đó, vì Chrome được coi là cửa ngõ quan trọng nhất dẫn người dùng đến với công cụ tìm kiếm.

Dù thoát khỏi án tử "chia tách công ty", nhưng các biện pháp khắc phục cuối cùng được Thẩm phán Mehta chốt lại vào tháng 12.2025 vẫn khiến Google "đau đớn". Cụ thể, tòa án yêu cầu Google phải chia sẻ một số dữ liệu tương tác tìm kiếm thô, thứ tài nguyên quý giá dùng để huấn luyện các hệ thống xếp hạng và AI, cho các đối thủ cạnh tranh. Tuy nhiên, thẩm phán đã tha cho Google việc phải chia sẻ các thuật toán cốt lõi.

Ngoài ra, một đòn giáng mạnh vào chiến lược kinh doanh của Google là việc cấm các thỏa thuận độc quyền dài hạn. Thẩm phán quy định Google không được phép ký các hợp đồng như thỏa thuận tìm kiếm mặc định với Apple, trừ khi hợp đồng đó có thời hạn "không quá một năm kể từ ngày ký". Các nhà phân tích lúc bấy giờ ví von những hình phạt này chỉ như "một cái tát nhẹ vào tay" so với nỗi lo sợ ban đầu, nhưng với Google, đó vẫn là những rào cản không thể chấp nhận.

Chiến thuật trì hoãn và tấm khiên "Quyền riêng tư"

Việc nộp đơn kháng cáo hôm thứ Sáu đi kèm với một yêu cầu quan trọng: Google muốn tòa án tạm dừng việc thực thi các biện pháp khắc phục trong khi quá trình kháng cáo diễn ra. Đây là một chiến thuật pháp lý quen thuộc nhằm kéo dài thời gian, giữ nguyên hiện trạng kinh doanh càng lâu càng tốt.

Trong lập luận kháng cáo, Google đã khéo léo sử dụng vấn đề "Quyền riêng tư" và "An ninh quốc gia" làm tấm khiên bảo vệ mình. Bà Mulholland cảnh báo: "Những mệnh lệnh bắt buộc này sẽ gây rủi ro cho quyền riêng tư của người Mỹ và làm nản lòng các đối thủ cạnh tranh trong việc xây dựng sản phẩm của riêng họ". Logic của Google là nếu họ buộc phải chia sẻ dữ liệu tìm kiếm thô cho các đối thủ, việc kiểm soát bảo mật dữ liệu người dùng sẽ trở nên lỏng lẻo hơn. Hơn nữa, nếu các đối thủ nhận được dữ liệu miễn phí từ Google, họ sẽ không còn động lực để tự đầu tư và đổi mới công nghệ.

Bà Mulholland kết luận rằng việc thực thi các biện pháp này "cuối cùng sẽ kìm hãm sự đổi mới, yếu tố giữ cho Hoa Kỳ luôn đi đầu trong công nghệ toàn cầu".

Đặc biệt, quy định cấm các hợp đồng dài hạn (như với Apple) có thể gây ra sự xáo trộn lớn. Trước đây, Google trả cho Apple hàng chục tỉ USD mỗi năm để là công cụ tìm kiếm mặc định trên iPhone. Nếu hợp đồng bị giới hạn chỉ còn một năm, nó sẽ tạo ra sự bất ổn định lớn cho cả hai công ty, đồng thời mở ra cơ hội cho các đối thủ nhảy vào "đấu thầu" vị trí này hàng năm, làm xói mòn vị thế vững chắc của Google.

Giới quan sát nhận định, cuộc kháng cáo này có thể kéo dài hằng năm trời, thậm chí có thể lên tới Tòa án Tối cao. Trong thời gian đó, nếu yêu cầu tạm dừng thực thi được chấp thuận, Google vẫn sẽ tiếp tục vận hành đế chế tìm kiếm của mình như chưa có chuyện gì xảy ra. Tuy nhiên, đám mây pháp lý vẫn sẽ lơ lửng trên đầu gã khổng lồ này, nhắc nhở họ rằng kỷ nguyên "muốn làm gì thì làm" của Big Tech đã thực sự chấm dứt.