Hàng Việt chinh phục EU, phải tạo được niềm tin
Ông Sven O. Dekker - người đồng sáng lập Công ty Viet Nam Food Europe BV - nhận ra hàng Việt có chất lượng, nhưng vẫn khó bước sâu vào thị trường châu Âu.
Vì thế, ông xây dựng một “cây cầu” kết nối doanh nghiệp Việt với các nhà phân phối, chuỗi nhà hàng và người tiêu dùng EU, hướng tới đưa thương hiệu thực phẩm Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông Sven O. Dekker chia sẻ với Một Thế Giới về nghịch lí của ngành nông nghiệp: Nhiều sản phẩm hàng Việt có chất lượng, giàu bản sắc nhưng vẫn khó thâm nhập sâu vào thị trường châu Âu.
10 năm ở Việt Nam và một câu hỏi lớn
- Sau khoảng 10 năm sống và làm việc tại Việt Nam, điều gì khiến ông nhận ra nhiều sản phẩm Việt vẫn chưa được thể hiện tương xứng tại châu Âu?
- Ông Sven O. Dekker: Tôi là người Hà Lan. Nhưng hành trình kinh doanh hiện tại của tôi lại bắt đầu từ Việt Nam, nơi tôi đã sống và làm việc khoảng 10 năm. Quãng thời gian ấy đưa tôi đến nhiều vùng nguyên liệu, tiếp xúc với các doanh nghiệp sản xuất và hiểu sâu hơn về thực phẩm cũng như văn hóa ẩm thực của Việt Nam.
Càng hiểu thị trường Việt Nam, tôi càng nhận ra một nghịch lí. Việt Nam có nguồn nông sản phong phú, thực phẩm chế biến đa dạng và nhiều sản phẩm giàu bản sắc, nhưng những giá trị ấy chưa được thể hiện tương xứng tại châu Âu. Không ít mặt hàng vẫn đi ra thế giới dưới dạng nguyên liệu, trong khi doanh nghiệp gặp khó khi xây dựng thương hiệu và tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối.
Theo tôi, chất lượng là điều kiện cần nhưng chưa đủ để một sản phẩm hàng Việt đứng được tại EU. Doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, nhãn mác, tiêu chuẩn sản xuất và khả năng cung ứng ổn định. Quan trọng hơn, sản phẩm phải tạo được niềm tin để buyer tiếp tục đặt hàng sau giao dịch đầu tiên.
“Chúng tôi tin rằng mỗi sản phẩm Việt là một câu chuyện đẹp. Nếu bạn cũng tin như vậy và muốn mang câu chuyện của mình ra thế giới, chúng tôi rất mong được đi cùng bạn”.
Từ suy nghĩ đó, tôi cùng các cộng sự xây dựng Miss Linh, thuộc Vietnam Food Europe BV, chính thức vận hành tại Hà Lan từ năm 2023.
Miss Linh được phát triển theo mô hình thương mại điện tử B2B dành cho thực phẩm Việt tại châu Âu. Tuy nhiên, tôi không muốn đây đơn thuần là một nơi đăng sản phẩm và nhận đơn hàng. Điều chúng tôi hướng tới là một hệ thống kết nối doanh nghiệp Việt với buyer, nhà phân phối, chuỗi nhà hàng và các đối tác F&B tại châu Âu.
Tiêu chuẩn EU: Cánh cửa đầu tiên phải vượt qua
- Để một sản phẩm Việt có thể bước vào và đứng vững tại EU, doanh nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu nào?
- Ông Sven O. Dekker: EU hiện nhập khẩu khoảng 14 tỉ EUR thực phẩm từ ASEAN, trong đó Việt Nam chiếm khoảng 25%. Đây là một thị trường rất lớn. Tuy nhiên, để đưa sản phẩm vào EU, doanh nghiệp phải kiểm soát chặt từ dư lượng hóa chất, thành phần, phụ gia đến bao bì, nhãn hàng và truy xuất nguồn gốc.
Một số loại hóa chất, phân bón sử dụng trong nông nghiệp Việt Nam không được phép tại EU. Thực phẩm chế biến cũng phải rà soát các loại phụ gia.
Vì vậy, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và duy trì chất lượng ổn định là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp giữ được thị trường lâu dài.
Đối với mặt hàng cà phê - một sản phẩm rất được người tiêu dùng châu Âu ưa chuộng - có một thực tế đáng chú ý. Doanh nghiệp có thể dễ dàng bán hết một container cà phê. Một du khách châu Âu khi đến Việt Nam có thể yêu thích và giữ lại ký ức về hương vị cà phê đó khi trở về nước.
Tuy nhiên, để ký ức này thực sự trở thành một thương hiệu đứng vững trên kệ hàng châu Âu, sản phẩm phải đáp ứng một chuỗi các tiêu chuẩn kỹ thuật vô cùng khắt khe.
Chất lượng là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Sản phẩm phải kiểm soát được dư lượng hóa chất, thành phần, phụ gia, bao bì, nhãn hàng và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, doanh nghiệp phải duy trì được chất lượng ổn định qua từng lô hàng.
Doanh nghiệp của chúng tôi hiện đang làm việc với khoảng 25 nhà cung cấp Việt Nam. Chúng tôi chọn cách không làm OEM, không làm nhãn riêng mà đưa thương hiệu chính thức từ Việt Nam vào thị trường châu Âu. Hiện có khoảng 25 sản phẩm đi theo hướng này.
Từ một đơn hàng đến một thị trường
- Miss Linh đang làm gì để hàng Việt không dừng lại ở một đơn hàng, mà có thể hình thành thị trường lâu dài tại châu Âu?
- Ông Sven O. Dekker: Mô hình của Miss Linh kết hợp giữa công nghệ và mạng lưới quan hệ trực tiếp tại châu Âu. Trên nền tảng trực tuyến, các nhà cung cấp Việt Nam có thể tiếp cận buyer EU, trong khi các khâu lưu kho và hoàn thiện đơn hàng được phối hợp với các đối tác logistics bên thứ ba. Cách tổ chức này giúp doanh nghiệp giảm áp lực đầu tư ban đầu và đáp ứng tốt hơn yêu cầu về giao hàng, truy xuất nguồn gốc.
Nhưng công nghệ không thể thay thế niềm tin. Muốn một thương hiệu Việt đứng được tại châu Âu, phải có người mở cánh cửa đầu tiên và có một hệ thống đủ tốt để giữ cánh cửa ấy luôn mở.
Lợi thế của tôi nằm ở vị trí đặc biệt: Tôi là người Hà Lan, hiểu thị trường bản địa, nhưng đồng thời có một thập kỷ làm việc và tích lũy kinh nghiệm tại Việt Nam.
Từ mạng lưới này, một số thương hiệu trong hệ sinh thái Miss Linh đã được kết nối với Sligro, nhà bán buôn lớn tại Hà Lan và Bỉ; Vermaat, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hospitality và catering; cùng chuỗi bán lẻ Wah Nam Hong. Miss Linh cũng kết nối với mạng lưới hơn 1.300 nhà hàng thông qua VCHO.
Với doanh nghiệp Việt, đây là những cánh cửa quan trọng để tiếp cận một thị trường vốn có nhiều yêu cầu về tiêu chuẩn và năng lực cung ứng.
Bởi, đưa một container hàng sang châu Âu có thể là một thành công, nhưng một đơn hàng được lặp lại mới cho thấy sản phẩm đã thực sự tìm được thị trường. Vì thế, chúng tôi không muốn dừng ở việc đưa hàng Việt sang EU, mà hướng đến việc xây dựng mối liên kết lâu dài giữa nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà hàng và người tiêu dùng. Mục tiêu cuối cùng là để sản phẩm Việt hiện diện thường xuyên hơn trong đời sống tiêu dùng châu Âu.
Một trong những hướng đi đáng chú ý là hợp tác với EAZIE, chuỗi healthy fast-food tại Hà Lan. Các món ăn Việt như phở bò, bún bò, gà giòn, chả giò... được chuẩn hóa để đưa vào thực đơn của hệ thống nhà hàng.
Khi một món ăn được đưa vào nhiều điểm bán, nhu cầu nguyên liệu cũng có cơ hội hình thành ổn định hơn, tạo thêm đầu ra cho các nhà cung cấp Việt Nam.
Đây là cách chúng tôi chuyển từ tư duy bán một sản phẩm sang xây dựng một thị trường. Thay vì chỉ tìm đầu ra cho từng mặt hàng, chúng tôi muốn tạo lực cầu từ hệ thống nhà hàng rồi kết nối ngược trở lại với nguồn cung tại Việt Nam. Từ một món ăn, câu chuyện được mở rộng thành chuỗi giá trị gồm nguyên liệu, chế biến, logistics, phân phối và tiêu dùng.
- Việc xây dựng niềm tin với buyer châu Âu được thực hiện như thế nào?
- Ông Sven O. Dekker: Để xây dựng niềm tin, Miss Linh tổ chức các chương trình tasting và masterclass dành cho buyer, đầu bếp và những người hoạt động trong lĩnh vực F&B tại châu Âu.
Các chuyến khảo sát thực tế cũng được tổ chức để đưa đầu bếp, chuyên gia và đối tác phương Tây về Việt Nam, trực tiếp đến vùng nguyên liệu và nhà máy. Họ có thể tận mắt xem quy trình sản xuất, tìm hiểu nguồn nguyên liệu và trao đổi với doanh nghiệp.
Theo tôi, một bộ hồ sơ có thể cung cấp thông tin, nhưng trải nghiệm thực tế giúp người mua hiểu rõ hơn những gì nằm phía sau một sản phẩm. Đó cũng là cách thu hẹp khoảng cách giữa nhà sản xuất Việt Nam và buyer châu Âu.
Khi niềm tin được hình thành, một sản phẩm có cơ hội đi xa hơn một giao dịch đơn lẻ.
Sau hơn hai năm vận hành, Miss Linh cho biết đã thu hút hơn 30 thương hiệu tham gia. Doanh thu đạt hơn 500.000 EUR/năm, với tốc độ tăng trưởng được doanh nghiệp công bố ở mức 150%. Mục tiêu tiếp theo mà tôi và các cộng sự đặt ra là đưa doanh thu lên 16 triệu EUR vào năm 2030.
- Sau 10 năm ở Việt Nam, ông nhìn nhận thế nào về bài toán chuyển từ xuất khẩu hàng hóa sang xây dựng thương hiệu Việt tại châu Âu?
- Ông Sven O. Dekker: Thị trường châu Âu có sức mua lớn nhưng cũng đặt ra những tiêu chuẩn cao đối với thực phẩm nhập khẩu. Muốn đứng được ở đó, sản phẩm Việt phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, chất lượng và tính ổn định của chuỗi cung ứng.
Nhưng phía sau những yêu cầu kỹ thuật ấy còn là một bài toán lớn hơn: làm thế nào để thương hiệu Việt được người tiêu dùng nhớ đến.
Đó cũng là khoảng trống tôi nhìn thấy sau một thập kỷ gắn bó với Việt Nam. Tôi không cho rằng một người nước ngoài có thể thay doanh nghiệp Việt làm tất cả, mà chọn vai trò kết nối những thế mạnh của hai thị trường.
Một bên là Việt Nam với nguồn nguyên liệu phong phú, năng lực sản xuất ngày càng được cải thiện và nền ẩm thực giàu bản sắc. Bên kia là châu Âu với hệ thống phân phối chuyên nghiệp, sức mua lớn và những tiêu chuẩn khắt khe.
Khoảng cách giữa hai bên chính là nơi chúng tôi muốn xây một cây cầu bằng công nghệ, mạng lưới thương mại và sự am hiểu văn hóa.
Theo tôi, một sản phẩm Việt muốn đi xa phải được chuẩn hóa để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, nhưng vẫn cần giữ được câu chuyện và bản sắc riêng. Khi hai yếu tố ấy gặp nhau, sản phẩm mới có cơ hội chuyển từ một mặt hàng xuất khẩu thành một thương hiệu.
“Chúng tôi không chỉ bán hàng – chúng tôi giới thiệu hương vị, bản sắc và niềm tự hào Việt ra thế giới”.
Câu nói ấy cũng phần nào cho thấy cách tôi nhìn về công việc của mình: không đơn thuần là bán một sản phẩm, mà tìm cách giúp những giá trị phía sau sản phẩm được thị trường quốc tế nhận diện.
Hành trình ấy vẫn còn nhiều thách thức. Thị trường EU ngày càng khắt khe, cạnh tranh giữa các nhà cung cấp quốc tế ngày càng lớn, trong khi doanh nghiệp Việt phải thay đổi mạnh về quản trị, tiêu chuẩn sản xuất, thương hiệu và năng lực cung ứng.
Một nền tảng kết nối có thể mở cánh cửa, nhưng để đứng lâu dài phía sau cánh cửa ấy vẫn phụ thuộc vào chính năng lực của doanh nghiệp.
Với tôi, sau 10 năm ở Việt Nam, câu chuyện không dừng ở việc đưa một sản phẩm sang châu Âu. Tôi muốn xây một con đường dài hơn, nơi sản phẩm Việt có thương hiệu, thương hiệu có thị trường và thị trường tạo ra vị trí lâu dài cho doanh nghiệp.
Nếu mục tiêu 16 triệu EUR vào năm 2030 trở thành hiện thực, đó sẽ là một cột mốc kinh doanh đáng chú ý. Nhưng giá trị lớn hơn có thể nằm ở một điều khác: ngày càng nhiều sản phẩm Việt xuất hiện thường xuyên trong các hệ thống phân phối, nhà hàng và bàn ăn châu Âu.
Khi ấy, Việt Nam sẽ không còn chỉ được biết đến như một nơi cung cấp nguyên liệu. Những thương hiệu thực phẩm mang tên Việt có thể tự kể câu chuyện của mình trên thị trường quốc tế. Và hành trình của tôi, một người Hà Lan dành 10 năm gắn bó với Việt Nam, sẽ có thêm ý nghĩa như một nhịp cầu đưa những giá trị ấy đi xa.
.jpg)
