Hera - chiếc UAV và bài toán làm chủ công nghệ của người Việt
Từ bài toán phát triển UAV, ông Lương Việt Quốc và đội ngũ Real-time Robotics (RtR) tại TP.HCM xây dựng Hera (nền tảng của UAV) theo hướng làm chủ từ thiết kế, phần cứng đến phần mềm, với mục tiêu đưa sản phẩm công nghệ do người Việt phát triển ra thị trường quốc tế.
Hera và bài toán làm chủ công nghệ
Một chiếc UAV muốn hoạt động ngoài thực địa phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán: cơ khí, điều khiển bay, điện tử công suất, cảm biến, camera, gimbal, truyền thông, phần mềm và xử lí dữ liệu.
Đó là nền tảng để ông Lương Việt Quốc, CEO Real-time Robotics, cùng đội ngũ kĩ sư phát triển Hera tại TP.HCM.
Thay vì chỉ tập trung vào phần khung và khả năng bay, RtR phát triển Hera như một hệ thống gồm UAV, camera, gimbal, trạm điều khiển mặt đất, phần mềm, AI biên, hệ thống truyền thông và khả năng tích hợp nhiều tải.
Theo ông Quốc, với UAV, phần khó không nằm ở việc làm cho thiết bị cất cánh mà ở khả năng vận hành ổn định, mang tải, quan sát, truyền dữ liệu và đáp ứng nhiều nhiệm vụ trong điều kiện thực tế. Hera được phát triển xoay quanh các yêu cầu về độ cơ động, khả năng mang tải, thực hiện nhiều nhiệm vụ, quan sát và truyền dữ liệu.
Để đáp ứng các yêu cầu này, RtR phải xử lí đồng thời phần cứng và phần mềm. Camera, gimbal, hệ thống truyền thông, trạm điều khiển và các thuật toán điều khiển được phát triển để làm việc trong cùng một hệ thống.
Cách tiếp cận này khiến bài toán của Hera không dừng ở chế tạo một phương tiện bay. Đội ngũ phát triển phải kiểm soát từng lớp công nghệ, từ thiết kế cơ khí, điện tử đến điều khiển và xử lí dữ liệu.
Ông Quốc cho rằng đây là điểm khác biệt giữa lắp ráp một sản phẩm có sẵn và phát triển một sản phẩm công nghệ. Ở mô hình thứ hai, doanh nghiệp phải tự giải quyết các bài toán kĩ thuật, thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm theo yêu cầu sử dụng.
Hera được phát triển bởi đội ngũ kĩ sư Việt Nam trong quá trình RtR xây dựng năng lực R&D tại TP.HCM. Theo ông Quốc, các sản phẩm do đội ngũ này phát triển đã được cung cấp cho thị trường dân sự và thị trường quốc phòng Mỹ.
Với một sản phẩm công nghệ cao, thị trường quốc tế cũng là nơi kiểm chứng năng lực thiết kế, phát triển và hoàn thiện sản phẩm theo những yêu cầu cao hơn.
Từ Hera nhìn ra TP.HCM
Câu chuyện của Hera bắt đầu từ UAV nhưng đặt ra một bài toán rộng hơn với TP.HCM: làm thế nào để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ.
Việt Nam đã có lợi thế về sản xuất với chi phí cạnh tranh. Nhưng nếu chỉ dừng ở gia công, lắp ráp, phần giá trị lớn hơn của sản phẩm vẫn nằm ở khâu nghiên cứu, thiết kế, sở hữu công nghệ, bản quyền và thị trường.
Ông Quốc trở về Việt Nam sau thời gian học tập và làm việc ở nước ngoài, mang theo kinh nghiệm và mạng lưới quốc tế để kết hợp với đội ngũ kĩ sư trong nước. Hera là một trong những sản phẩm được phát triển từ cách tiếp cận này.
Theo ông, TP.HCM có nhiều điều kiện để hình thành hệ sinh thái R&D công nghệ cao, gồm doanh nghiệp, đội ngũ kĩ sư, trường đại học, viện nghiên cứu, khu công nghệ cao, nguồn vốn và thị trường.
Điểm còn thiếu là những bài toán đủ lớn để doanh nghiệp công nghệ tham gia, môi trường thử nghiệm thực tế và nguồn lực đủ dài cho R&D.
Với UAV, một sản phẩm không thể hoàn thiện chỉ trong phòng nghiên cứu. Thiết bị cần được thử nghiệm trong các điều kiện vận hành khác nhau, được kiểm tra về khả năng mang tải, quan sát, truyền dữ liệu và tích hợp các hệ thống.
Những yêu cầu này cũng cho thấy vai trò của thị trường trong quá trình phát triển công nghệ. Nếu doanh nghiệp có bài toán thực tế và khách hàng đầu tiên, sản phẩm có điều kiện được thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện nhanh hơn.
Từ một chiếc UAV đến năng lực R&D
Từ trường hợp Hera, ông Quốc đề xuất TP.HCM tạo thêm không gian cho doanh nghiệp công nghệ giải quyết các bài toán thực tế của đô thị.
Các lĩnh vực như UAV, robot, AI, dữ liệu đô thị và tự động hóa cần khu vực thử nghiệm có kiểm soát để doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm ra thực địa trước khi thương mại hóa.
Cùng với đó là nguồn vốn dành cho R&D dài hạn, hỗ trợ đăng kí sở hữu trí tuệ, chứng nhận quốc tế và đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài. Theo ông, chính sách cũng cần tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ tiếp cận các chương trình mua sắm công, quỹ nghiên cứu và các công cụ tài chính phù hợp với đặc thù phát triển công nghệ.
Với những sản phẩm như Hera, chi phí nghiên cứu không chỉ nằm ở việc tạo ra mẫu đầu tiên. Doanh nghiệp còn phải tiếp tục thử nghiệm, hoàn thiện phần cứng, phần mềm, thuật toán và các hệ thống tích hợp trước khi sản phẩm có thể đi xa hơn.
Ông Quốc cho rằng nếu TP.HCM tập trung nguồn lực vào những bài toán công nghệ khó và các nhóm có khả năng giải quyết, thành phố có thể hình thành thêm các doanh nghiệp R&D thay vì chỉ thu hút hoạt động sản xuất.
Hera vì vậy được đặt trong một bài toán lớn hơn của RtR: từ phát triển một UAV, xây dựng năng lực thiết kế và sở hữu công nghệ, rồi đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế.
Mục tiêu cuối cùng, theo ông Quốc, là chuyển từ Made in Vietnam sang những sản phẩm được phát minh, thiết kế và sở hữu bởi doanh nghiệp Việt Nam.
