Hết 'vé' miễn phí, Phần Lan có còn là thiên đường với du học sinh Việt Nam?

Liệu Phần Lan có còn là "thiên đường du học" khi tấm vé miễn phí không còn? Để có cái nhìn sâu sắc và toàn diện về vấn đề này, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trò chuyện cởi mở với bà Phan Thị Mỹ Dung - Nhà sáng lập và CEO Công ty TNHH Tận Tâm Finnolla, một chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong việc đồng hành và định hướng lộ trình du học Phần Lan cho học sinh, sinh viên Việt Nam.

Du học Phần Lan: Bước ngoặt chính sách 2026

- Thưa bà Phan Thị Mỹ Dung, thông tin từ tháng 8/2026, Phần Lan chính thức thu học phí đối với học sinh ngoài khối Liên minh Châu Âu (EU) ở bậc THPT đang tạo nên một làn sóng thảo luận lớn. Là một đơn vị tư vấn du học uy tín, bà đánh giá như thế nào về tác động thực tế của chính sách này đến tâm lí phụ huynh và lượng hồ sơ đăng kí trong thời gian qua?

- Bà Phan Thị Mỹ Dung: Trước hết, chúng ta cần nhìn nhận rõ bản chất của sự thay đổi này. Trước mốc tháng 8/2026, Chính phủ Phần Lan duy trì một chính sách cực kì nhân văn và ưu việt: Miễn hoàn toàn học phí cho học sinh ngoài EU ở bậc THPT.

Tuy nhiên, theo lộ trình cải cách ngân sách và giáo dục mới, từ sau tháng 8/2026, chính sách này chính thức khép lại. Mức học phí mới áp dụng cho bậc THPT sẽ dao động quanh mức 10.000 Euro/năm (chưa bao gồm sinh hoạt phí).

Nếu tính gộp cả chi phí sinh hoạt, một học sinh THPT tại Phần Lan hiện nay cần chuẩn bị ngân sách khoảng 600 triệu đồng cho một năm học tập và sinh hoạt.

Sự thay đổi này chắc chắn có gây bất ngờ và tạo ra những khoảng lặng cân nhắc đối với các gia đình đang có con học cấp 3 và có dự định cho con đi du học sớm. Thế nhưng, qua thực tế ghi nhận tại Finnolla, sự thay đổi chính sách này không phải là rào cản khiến phụ huynh quyết định từ bỏ.

Bởi lẽ, việc cho con đi du học là một kế hoạch dài hạn, đòi hỏi một hành trình chuẩn bị tích lũy, nỗ lực bền bỉ của cả cha mẹ lẫn con cái, từ tài chính cho đến năng lực học thuật.

Sự thay đổi của một chính sách riêng lẻ, dù là về chi phí, khó lòng lay chuyển được một quyết định mang tính chiến lược cho tương lai của một đứa trẻ mà gia đình đã dày công vạch ra từ trước.

- Thực tế, việc thắt chặt chi phí không chỉ diễn ra ở bậc THPT. Từ năm 2018, Phần Lan đã dừng chính sách miễn học phí đối với các bậc Đại học và Thạc sĩ trở lên. Đối với những phụ huynh hướng đến các bậc học cao hơn, thông tin này có lẽ đã được "bình thường hóa". Vậy các trường Đại học Phần Lan hiện có những chính sách hay học bổng hấp dẫn nào để tiếp tục thu hút và giữ chân các tài năng trẻ từ Việt Nam?

- Bà Phan Thị Mỹ Dung: Đúng như bạn chia sẻ, đối với bậc Đại học và Thạc sĩ, việc thu học phí đã được áp dụng từ năm 2018 nên phụ huynh và học sinh Việt Nam đã có sự chủ động chuẩn bị tâm lí và tài chính từ trước. Thông tin này hoàn toàn không còn gây ngỡ ngàng.

Tuy nhiên, cánh cửa này đóng lại thì cánh cửa khác lại mở ra rộng hơn. Để duy trì sức hút đối với nguồn nhân lực chất lượng cao toàn cầu, các trường đại học tại Phần Lan vẫn duy trì hệ thống học bổng cực kì đa dạng và hấp dẫn. Những chính sách này được thiết kế để hỗ trợ tối đa cho các bạn có nền tảng học thuật tốt hoặc xuất sắc trở lên.

Cụ thể, tùy thuộc vào năng lực học tập, chứng chỉ ngoại ngữ và kết quả thi đầu vào (SAT hoặc kỳ thi chung của Phần Lan), sinh viên Việt Nam có thể tiếp cận các mức học bổng từ:

Học bổng một phần học phí (20 - 50%) giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính hàng năm.

Học bổng bán phần đến toàn phần (80 - 100% học phí) dành cho những hồ sơ thực sự vượt trội.

Học bổng danh giá từ Chính phủ không chỉ tài trợ 100% học phí năm đầu tiên mà còn hỗ trợ thêm một khoản sinh hoạt phí ban đầu khoảng 5.000 Euro để sinh viên ổn định cuộc sống.

Các chính sách này cho thấy Phần Lan không thương mại hóa giáo dục một cách cực đoan. Họ thu phí để tái đầu tư vào chất lượng, nhưng đồng thời dùng học bổng làm công cụ chọn lọc và giữ chân những bộ óc ưu tú nhất.

Vị thế độc quyền của giáo dục Phần Lan

- Với mức chi phí tổng cộng khoảng 600 triệu đồng/năm, khi đặt lên bàn cân, du học sinh Phần Lan sẽ phải cạnh tranh trực tiếp về mặt chi phí với các quốc gia nói tiếng Anh truyền thống như Anh, Úc, Mỹ hay Canada. Theo bà, đâu là "vị thế độc quyền" giúp Phần Lan giữ vững sức hút và tạo nên sự khác biệt đối với sinh viên Việt Nam?

- Bà Phan Thị Mỹ Dung: Đây là một câu hỏi rất hay. Với ngân sách khoảng 600 triệu đồng/năm, phụ huynh hoàn toàn có thể cân nhắc các lộ trình tại Anh, Úc hay Canada. Tuy nhiên, theo quan điểm cá nhân của tôi, Phần Lan sở hữu những giá trị độc bản mà các quốc gia khác khó lòng sao chép.

Thứ nhất, đó là triết lí giáo dục tự chủ hàng đầu thế giới. Phần Lan luôn nằm trong top đầu các bảng xếp hạng giáo dục toàn cầu nhờ phương pháp giảng dạy không áp lực, đề cao tư duy phản biện và năng lực tự học. Sinh viên không bị nhồi nhét lí thuyết suông mà được khuyến khích tự nghiên cứu, giải quyết các bài toán thực tế của doanh nghiệp ngay trên giảng đường.

“

Phần Lan sở hữu những giá trị độc bản mà các quốc gia khác khó lòng sao chép.

Thứ hai, giá trị thực của khoản đầu tư. Với 600 triệu đồng tại các nước nói tiếng Anh, bạn có thể phải chi tiêu tiết kiệm tại các thành phố vệ tinh nhỏ. Nhưng tại Phần Lan, con số này đảm bảo cho du học sinh một chất lượng cuộc sống cực kì cao tại các đô thị an toàn, văn minh, với hệ thống dịch vụ công, giao thông công cộng và y tế chuẩn Bắc Âu. Đây vẫn là một khoản đầu tư mang lại tỉ suất hiệu quả cực kỳ cao cho các bậc phụ huynh.

Phụ huynh và học sinh ngày nay rất thông thái. Họ không chọn Phần Lan chỉ đơn thuần vì "mác" học phí rẻ như trước đây. Họ tìm đến quốc gia này vì môi trường sống an toàn nhất thế giới, vì một xã hội bình đẳng, tôn trọng sự khác biệt, và trên hết là cơ hội được khai phóng tối đa tiềm năng cá nhân để mở rộng tương lai sự nghiệp tại một quốc gia phát triển.

- Mục tiêu cuối cùng của hầu hết các gia đình khi đầu tư cho con đi du học là cơ hội việc làm toàn cầu và định cư sau tốt nghiệp. Bà có lời khuyên nào giúp các gia đình Việt Nam chủ động thay đổi lộ trình chuẩn bị nhằm tối ưu hóa cơ hội này tại Phần Lan?

- Bà Phan Thị Mỹ Dung: Đối với những gia đình đã hướng con đi du học Phần Lan, tôi tin rằng họ đều đã có sự chuẩn bị rất kĩ càng và bài bản theo cách riêng của mình. Tuy nhiên, dưới góc độ của một người làm nghề, tôi muốn nhấn mạnh hai yếu tố cốt lõi:

Chủ động học ngôn ngữ bản địa từ sớm: Dù các chương trình đại học được giảng dạy 100% bằng tiếng Anh và Phần Lan là một trong những nước sử dụng tiếng Anh tốt nhất thế giới ngoài nhóm bản ngữ, nhưng để định cư và hòa nhập sâu vào thị trường lao động nội địa, tiếng Phần Lan (hoặc tiếng Thụy Điển) chính là chiếc "chìa khóa vàng".

Các gia đình nên khuyến khích con học tiếng Phần Lan ngay khi còn ở Việt Nam hoặc tập trung cao độ ngay từ năm nhất đại học.

Tận dụng chính sách hỗ trợ sau tốt nghiệp: Hiện tại, Chính phủ Phần Lan có chính sách cho phép du học sinh ở lại tối đa 2 năm sau khi tốt nghiệp để tìm việc làm. Đây là khoảng thời gian vàng. Sinh viên cần chủ động tìm kiếm các cơ hội thực tập, xây dựng mạng lưới quan hệ với các doanh nghiệp bản địa ngay trong quá trình học tập thông qua các dự án của trường.

- Trong bối cảnh thông tin đa chiều, đôi khi xuất hiện những luồng ý kiến tiêu cực hoặc trái chiều trên mạng xã hội về cuộc sống du học, bà có thông điệp gì gửi gắm đến các bậc phụ huynh đang trong giai đoạn đồng hành cùng con?

- Bà Phan Thị Mỹ Dung: Hành trình du học của một đứa trẻ không bao giờ là con đường trải đầy hoa hồng, nó luôn đi kèm với những thử thách về sự thích nghi văn hóa, rào cản ngôn ngữ và áp lực học thuật.

Tôi chỉ có một mong muốn và lời khuyên chân thành dành cho các bậc phụ huynh: Hãy giữ vững niềm tin trước những thông tin nhiễu loạn, tiêu cực trên mạng xã hội. Mạng xã hội thường phóng đại những trường hợp cá biệt, trong khi bức tranh thực tế về sự phát triển của hàng ngàn du học sinh Việt Nam tại Phần Lan vẫn đang rất tươi sáng.

“

Sự đồng hành ấm áp của gia đình chính là bệ đỡ, là đôi cánh vững chãi nhất giúp các em tự tin bay cao, bay xa và chinh phục những đỉnh cao mới tại "hub" công nghệ hàng đầu Bắc Âu này.

Điều quan trọng nhất là cha mẹ hãy luôn là người đồng hành sát cánh bên con. Sự hỗ trợ ở đây không chỉ dừng lại ở khía cạnh tài chính vững vàng, mà quan trọng hơn cả là điểm tựa tinh thần.

Hãy lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu những khó khăn thường nhật của con tại xứ người. Sự đồng hành ấm áp của gia đình chính là bệ đỡ, là đôi cánh vững chãi nhất giúp các em tự tin bay cao, bay xa và chinh phục những đỉnh cao mới tại "hub" công nghệ hàng đầu Bắc Âu này.

Xin trân trọng cảm ơn bà về cuộc trò chuyện này!

VietinBank triển khai Gói giải pháp tài chính toàn diện cho doanh nghiệp tư vấn du học, doanh nghiệp xuất khẩu lao động và hệ sinh thái

Học sinh Nhật khăn gói sang Đài Loan du học bán dẫn

Nhật muốn đưa 30.000 nhà khoa học trẻ ra thế giới để du học công nghệ

Sự thật du học Phần Lan: Không còn là giấc mơ 0 đồng, du học sinh Việt cần lưu ý gì?