HLV Zidane bắt đầu sửa lại di sản của Deschamps từ đâu?
Sự phát triển của một đội tuyển bóng đá quốc gia (ĐTQG) hiếm khi tuân theo một kịch bản logic thuần túy, nhưng việc Zinedine Zidane ngồi lên chiếc ghế HLV đội tuyển Pháp lại giống như một định mệnh đã được tính toán từ lâu.
Sau kỉ nguyên 14 năm huy hoàng dưới thời huấn luyện viên (HLV) Didier Deschamps, kết thúc đầy kịch tính bằng trận thua hỗn loạn 4-6 trước Anh ở trận tranh hạng ba World Cup 2026 tại Miami, một chương mới chính thức bắt đầu. Đối với một HLV có sự nghiệp cầu thủ lừng lẫy được định hình bởi khả năng kiểm soát không gian đầy tinh tế, con đường huấn luyện của Zidane là một bài tập xây dựng kiên nhẫn, hướng tới sức ép đặc biệt của đội tuyển Pháp.
Việc thừa hưởng một đội bóng đang ở đỉnh cao sức mạnh tấn công đặt ra một nghịch lí giữa sự xa xỉ và rủi ro. Zidane bước vào khoảng trống do người tiền nhiệm để lại, người mà trong hành động cuối cùng của mình đã từ bỏ lối chơi phòng thủ thực dụng để tung ra một hàng công 4 tiền đạo đáng kinh ngạc với những cái tên như Bradley Barcola, Michael Olise, Ousmane Dembele và Kylian Mbappe. Vấn đề chiến thuật trước mắt của HLV mới là vô cùng quan trọng: Hoặc duy trì công thức tấn công mạnh mẽ này, hoặc điều chỉnh lại cỗ máy để phản ánh triết lí riêng của ông.
Chủ nghĩa thực dụng được sinh ra từ thất bại
Để hiểu được Zidane đã trở thành HLV như thế nào, người ta phải nhìn vào những vết sẹo trong thời gian ông học việc. Ngay từ những ngày đầu dẫn dắt Real Madrid Castilla (đội dự bị của Real Madrid), bắt đầu từ tháng 8/2014, HLV Zidane đã tìm kiếm nguồn cảm hứng từ triết lí kiểm soát bóng cao trên phần sân đối thủ của Pep Guardiola và Marcelo Bielsa. Thử nghiệm này đã thất bại, với 5 trận thua trong 6 trận đầu tiên. Chính tại đây, Zidane đã học được bài học quản lí quý giá nhất: Từ bỏ sự cứng nhắc theo lối mòn.
Từ bỏ cái bẫy tư tưởng chỉ chú trọng kiểm soát bóng mà không quan tâm đến mục đích của việc kiểm soát bóng, ông chuyển sang triết lí tấn công trực diện, có tính thích ứng cao. Chủ nghĩa thực dụng linh hoạt này cuối cùng đã định hình nên hai giai đoạn lịch sử của ông với Real Madrid từ năm 2016 đến 2021.
Trong 263 trận đấu tại sân Santiago Bernabeu, Zidane đã tạo ra một khuôn mẫu mạnh mẽ, mang về 11 danh hiệu lớn. Real của ông hoạt động với hiệu quả tàn nhẫn, trung bình ghi 2,30 bàn thắng mỗi trận và chỉ để thủng lưới 1,02 bàn. Hồ sơ thống kê này - được củng cố bởi tỉ lệ thắng 66% và hiệu số bàn thắng bại khổng lồ +338 - đạt được không phải thông qua chiến thuật cứng nhắc, mà thông qua sự hiểu biết bẩm sinh về sự cân bằng.
Mặc dù sơ đồ chiến thuật ưa thích của Zidane là 4-3-3 cân bằng, nhưng dấu ấn thực sự của ông là yêu cầu không khoan nhượng đối với sự cần cù trong phòng ngự. Thậm chí Cristiano Ronaldo cũng bị buộc phải lùi về phòng thủ trong những trận El Clasico đầu tiên đầy thắng lợi của Zidane.
Không cố gắng trở nên vĩ đại hơn các cầu thủ
Nhiệm kì 14 năm đáng tự hào của HLV Deschamps với tỉ lệ thắng 66% trên 186 trận đấu, được tô điểm bằng chức vô địch World Cup 2018, danh hiệu Nations League và vài lần á quân ở những đấu trường lớn nhất.
Tuy nhiên, đội tuyển Pháp của Deschamps ở giai đoạn cuối cùng đã để lại một bài toán chiến thuật đầy thú vị. Đội bóng đã trở thành một cỗ máy tấn công hủy diệt, ghi được 13 bàn thắng trong chiến dịch World Cup cuối cùng của họ, nhưng họ lại thường xuyên gặp vấn đề về sự thiếu gắn kết trong lối chơi khi không có bóng. Trong suốt giải đấu, Pháp chỉ xếp thứ 33 trên 48 đội về tổng quãng đường di chuyển mỗi 90 phút.
Đối với một HLV như Zidane - người nổi tiếng với tuyên bố rằng một đội bóng mang tên ông sẽ không dung thứ cho những cầu thủ từ chối phòng ngự - việc khắc phục sự thiếu quyết liệt trong lối chơi không bóng sẽ là mục tiêu chiến thuật chính của ông khi vòng đấu Nations League bắt đầu với trận đấu gặp đối thủ quen thuộc là Ý vào đầu tháng 9 tới.
Ngoài những chỉ số về số bàn thắng và điểm số trung bình mỗi trận - con số ấn tượng 2,10 trong tổng số 320 trận dẫn dắt đội bóng (tính cả đội Castilla) - phẩm chất lớn nhất của Zidane vẫn là sự tinh tế trong cách ứng xử với con người.
Khi tiếp quản phòng thay đồ đầy rạn nứt của Real Madrid từ Rafael Benitez, giới phê bình cho rằng cái tôi dễ nổi nóng của các siêu sao toàn cầu sẽ nhấn chìm một HLV chưa có kinh nghiệm. Thay vào đó, Zidane đã xoa dịu bầu không khí căng thẳng trong phòng thay đồ bằng sự khiêm tốn và lòng thấu hiểu sâu sắc tâm lí của các vận động viên ưu tú. Triết lí quản lí con người của ông vẫn giữ được sự giản dị tinh tế: Đừng cố gắng trở nên vĩ đại hơn các cầu thủ.
Chính sự kết hợp độc đáo giữa tầm ảnh hưởng huyền thoại và sắc thái tâm lí tinh tế đó là điều mà nước Pháp hiện đang trông cậy. Zidane trở lại dẫn dắt ĐTQG với động lực là lời hứa chưa được thực hiện sau sự kiện húc đầu vào đối thủ và nhận thẻ đỏ rời trận chung kết World Cup 2006 tại Berlin.
Câu chuyện trở nên đầy chất thơ: Người đàn ông trân trọng chiếc áo đấu quốc tế đầu tiên năm 1994 hơn tất cả những danh hiệu khác giờ đây nắm quyền dẫn dắt một quốc gia đang tìm kiếm danh hiệu lớn thứ năm.