Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo vẫn chủ yếu mạnh ở bề nổi
Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo vẫn mạnh ở bề nổi như truyền thông, cuộc thi..., còn các hoạt động chuyên sâu thì chưa đạt yêu cầu.
Trong khuôn khổ Techfest 2025, ngày 12.12, Bộ KH&CN tổ chức Hội thảo: “Chính sách phát triển kinh tế địa phương thông qua hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (ĐMST)”.
Hội thảo ghi nhận nhiều góc nhìn từ các địa phương về hành trình tăng tốc phát triển kinh tế dựa trên ĐMST.
Ông Võ Hoàng Khai, Phó giám đốc Sở KH&CN Đồng Nai, cho hay hiện nay, thế giới bước vào kỷ nguyên kinh tế tri thức, công nghệ, đồng thời áp lực cạnh tranh buộc phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng: Từ tăng trưởng “nhiều - rộng” (dự trên vốn, lao động) sang tăng trưởng “bền vững - thông minh” (dựa trên ĐMST - KH-CN)
“Đồng Nai hướng đến là trung tâm công nghiệp, logistics do đó nếu “không đổi mới” thì sẽ không đạt được mục tiêu phát triển”, ông Khai nói.
Tuy nhiên, ông Khai cho rằng ĐMST đòi hỏi vốn lớn, rủi ro cao, thời gian dài, dễ xảy ra tình trạng "thị trường không tự điều chỉnh”, do đó vai trò kiến tạo của nhà nước sẽ khắc phục các thất bại của thị trường.
Theo đó, chỉ có Nhà nước mới đủ thẩm quyền và nguồn lực để ban hành và điều phối các chính sách vĩ mô, tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực ưu tiên từ đó thể hiện vai trò dẫn dắt, định hướng chiến lược.
"Nhà nước đầu tư vào nền tảng hạ tầng số, trung tâm ĐMST, các quỹ hỗ trợ KH-CN để đẩy mạnh hoạt động ĐMST, trong khi đó với những nền tảng này thì khu vực tư nhân khó có thể xây dựng đồng bộ", ông Khai nêu.
Ông Khai cho hay tỉnh Đồng Nai tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực ưu tiên, đầu tư mạnh vào hạ tầng số, các trung tâm đổi mới sáng tạo và quỹ hỗ trợ KH-CN nhằm tạo nền tảng bền vững cho doanh nghiệp.
Với lợi thế địa lý giáp TP.HCM, hệ thống khu công nghiệp phát triển và nguồn nhân lực dồi dào, Đồng Nai đã triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy liên kết giữa "Nhà nước - nhà trường - nhà khoa học - nhà doanh nghiệp".
Cùng với đó, Quỹ Phát triển KH-CN của tỉnh được thành lập nhằm bổ sung nguồn lực tài chính ổn định, linh hoạt cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới; từng bước xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu KH-CN, phát triển các nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các sở, ngành và địa phương trong tỉnh.
Ông Võ Quang Lâm, Phó giám đốc Sở KH&CN tỉnh Khánh Hòa, cho rằng số lượng doanh nghiệp ở địa phương lớn nhưng tỷ lệ có hoạt động R&D chỉ đạt 0,40; tỷ lệ có hoạt động đổi mới sáng tạo chỉ đạt 0,80 (so với điểm số đạt cao nhất là 25,60 - PII 2025).
Tỉnh có 15.000 doanh nghiệp nhưng chỉ có 15 doanh nghiệp KH-CN. Ngoài ra, hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo vẫn mạnh ở bề nổi như truyền thông, đào tạo, cuộc thi, sự kiện…, còn các hoạt động hỗ trợ chuyên sâu về ĐMST để phát triển công nghệ, giá trị sản phẩm thì chưa đạt yêu cầu.
Ông Lâm cho hay Khánh Hòa sẽ triển khai đề án nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động về khởi nghiệp sáng tạo.
"Đây là một chiến dịch truyền thông đa kênh, dài hơi, liên tục trong 5 năm; có đo lường và dựa trên dữ liệu. Việc này hướng tới tạo ra sự chuyển biến căn bản, từ "nhận thức" sang "hành động" trong toàn xã hội về khởi nghiệp sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo", ông Lâm nói.
Song song đó, tỉnh sẽ hỗ trợ nâng cao năng lực một số trung tâm hỗ trợ, dịch vụ về khởi nghiệp sáng tạo thuộc các trường đại học trên địa bàn; xây dựng và triển khai đề án đào tạo nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo (2026-2030)...
Còn bà Vũ Thị Kim Chi, Phó giám đốc Sở KH&CN Quảng Ninh, nhấn mạnh rằng khởi nghiệp sáng tạo là động lực tăng trưởng mới, gắn với chuyển đổi số toàn diện, phát triển kinh tế tri thức và mô hình tăng trưởng xanh, bền vững. Theo đó, tỉnh tập trung cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, tạo lập môi trường cạnh tranh minh bạch.
Nhiều công cụ chính sách đã phát huy hiệu quả như: Nghị quyết 148/2018 về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Quyết định 1919/QĐ-UBND về phát triển khởi nghiệp sáng tạo, hay các đề án hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp.
Theo bà Chi, tại Quảng Ninh, phong trào ĐMST diễn ra sôi nổi, với gần 500 hội viên câu lạc bộ khởi nghiệp, 162 ý tưởng sáng tạo của thanh niên, 80 dự án của sinh viên... Nhiều sản phẩm tiêu biểu đã tạo dấu ấn như Travel QN - bản đồ số du lịch thông minh hay các sản phẩm OCOP tích hợp công nghệ truy xuất nguồn gốc.
Giai đoạn tới, tỉnh đặt mục tiêu xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo cấp vùng Đông Bắc, thúc đẩy mô hình sandbox trong du lịch thông minh, đô thị thông minh, kinh tế biển; phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương, mở rộng hợp tác quốc tế và thúc đẩy kinh tế xanh.
Đối với tỉnh Lâm Đồng, bà Phạm Thị Nhâm, Phó giám đốc Sở KH&CN tỉnh Lâm Đồng, cho biết tỉnh đang định vị tầm nhìn trở thành “trung tâm ĐMST xanh” của Việt Nam vào năm 2030. Đây là tầm nhìn được xây dựng dựa trên lợi thế về địa bàn rộng 24.000 km², dân số 3,4 triệu người và phân bố trên ba vùng khí hậu đặc thù.
Lâm Đồng đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang kinh tế tri thức, tập trung vào nông nghiệp công nghệ cao, sinh học, du lịch thông minh, công nghiệp xanh - tái tạo, ứng dụng IoT, AI, blockchain và công nghệ sinh học...
Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh dự kiến xây dựng 3 trung tâm đổi mới sáng tạo vùng tại Đà Lạt, Bảo Lộc - Gia Nghĩa và Phan Thiết; phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm, mô hình sandbox, sàn giao dịch công nghệ và hệ sinh thái mở liên vùng...