Hóa đơn tiền điện tăng vọt tại TP.HCM: EVNHCMC nói gì?

Tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội chiều 2.4, ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), đã đưa ra những phân tích đáng chú ý. Theo đó, việc hóa đơn tiền điện trong tháng 3.2026 của các hộ dân tăng cao không đơn thuần chỉ là do “nắng nóng thì tốn điện”.

Lý giải cơn “sốc” hóa đơn tiền điện tháng 3

Theo ông Kiên, sự chênh lệch hóa đơn giữa tháng 2 và tháng 3 trước hết đến từ yếu tố thời gian. Tháng 2 trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán và chỉ có 28 ngày, trong khi tháng 3 kéo dài đủ 31 ngày, với nhịp sinh hoạt và sản xuất trở lại bình thường. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là sự thay đổi nhiệt độ.

Khi thời tiết chuyển sang trạng thái oi bức, nhu cầu sử dụng máy lạnh, quạt và các thiết bị làm mát tăng mạnh, kéo theo tổng lượng điện tiêu thụ tăng vọt.

Đáng chú ý, mức tăng này không chỉ diễn ra ở từng hộ gia đình mà còn phản ánh rõ trên toàn hệ thống điện thành phố. Trong khoảng một tuần gần đây, công suất tiêu thụ điện đã chạm ngưỡng gần 8.400 MW, tăng mạnh so với mức khoảng 7.000 MW duy trì trong hai tháng đầu năm. Con số này cao hơn khoảng 6% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy đà phục hồi kinh tế và mức sống đô thị đang kéo theo nhu cầu năng lượng ngày càng lớn.

Sự gia tăng nhanh chóng của nhu cầu điện đặt ra áp lực không nhỏ lên hệ thống vận hành, đặc biệt trong bối cảnh năm 2026 được dự báo tiếp tục chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Nino. Nền nhiệt tại TP.HCM trong những tuần đầu tháng 4 có thể vượt ngưỡng 37°C và kéo dài trong nhiều ngày liên tiếp.

Trước nguy cơ này, ông Bùi Trung Kiên khẳng định ngành điện đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản ứng phó, từ tình huống vận hành bình thường đến các trường hợp cực đoan nhất. “Chúng tôi đảm bảo cung cấp điện liên tục cho sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của người dân, kể cả trong điều kiện thời tiết bất lợi”, ông nhấn mạnh.

Sự chủ động này không chỉ đến từ nội bộ ngành điện mà còn nằm trong chuỗi chỉ đạo xuyên suốt từ Chính phủ đến chính quyền TP.HCM. Hàng loạt chỉ thị quan trọng như Chỉ thị 01, 09 và gần nhất là Chỉ thị 10 (ban hành cuối tháng 3.2026) đều nhấn mạnh yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng, đồng thời thúc đẩy tiết kiệm điện và chuyển dịch sang các nguồn năng lượng bền vững.

Ở cấp địa phương, TP.HCM cũng đã triển khai các chương trình hành động cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, trong đó đặc biệt chú trọng đến việc giảm tải cho hệ thống điện trong giờ cao điểm.

“Mỏ vàng” điện mặt trời mái nhà và sức mạnh từ công nghệ AI

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh năng lượng TP.HCM hiện nay là tiềm năng điện mặt trời mái nhà.

Theo số liệu chính thức từ Tổng công ty Điện lực TP.HCM, tổng công suất điện mặt trời mái nhà đã đăng ký đạt khoảng 400 MW. Tuy nhiên, con số thực tế được ước tính cao hơn rất nhiều.

Thông qua việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) kết hợp dữ liệu từ Google Maps để khảo sát, ngành điện phát hiện tổng công suất điện mặt trời mái nhà trên toàn thành phố có thể lên tới hơn 1.500 MW. Trong đó, lượng điện đang vận hành theo mô hình “tự sản – tự tiêu” ước tính gần 1.000 MW.

Khoảng cách lớn giữa số liệu đăng ký và thực tế cho thấy một vấn đề quản lý đáng lưu ý: nhiều hệ thống điện mặt trời chưa được khai báo đầy đủ. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác điều hành mà còn khiến chính người dân bỏ lỡ các chính sách hỗ trợ, cũng như cơ hội tối ưu hóa lợi ích từ nguồn điện tự sản xuất.

Theo ông Bùi Trung Kiên, việc minh bạch hóa dữ liệu là yếu tố then chốt để đảm bảo vận hành hệ thống an toàn và hiệu quả. Ông kêu gọi các hộ dân và doanh nghiệp chủ động đăng ký hệ thống điện mặt trời đã lắp đặt, qua đó vừa góp phần ổn định lưới điện, vừa giúp tối ưu chi phí tiền điện.

Việc sử dụng AI để “đếm” mái nhà lắp điện mặt trời không chỉ là giải pháp tình thế mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong quản lý năng lượng đô thị. Trong bối cảnh TP.HCM hướng tới mô hình đô thị thông minh, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo có thể giúp ngành điện dự báo nhu cầu tiêu thụ, tối ưu phân phối và giảm thiểu rủi ro quá tải.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để thành phố tiến tới một hệ sinh thái năng lượng phân tán, nơi mỗi hộ gia đình không chỉ là người tiêu dùng mà còn có thể trở thành “nhà sản xuất điện” quy mô nhỏ. Khi đó, áp lực lên hệ thống điện tập trung sẽ giảm đáng kể, đặc biệt trong những ngày cao điểm nắng nóng.

Câu chuyện hóa đơn tiền điện tăng trong mùa nắng nóng thực chất chỉ là bề nổi của một bài toán lớn hơn: làm thế nào để TP.HCM vừa duy trì tăng trưởng kinh tế, vừa đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Theo đánh giá của Tổng công ty Điện lực TP.HCM, lời giải không nằm ở một yếu tố đơn lẻ mà cần sự kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, ứng dụng công nghệ, phát triển năng lượng tái tạo và thay đổi hành vi tiêu dùng.

Trong đó, điện mặt trời mái nhà được xem là một trong những trụ cột quan trọng. Nếu được quản lý và khai thác hiệu quả, nguồn năng lượng này không chỉ giúp giảm áp lực cho lưới điện mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững của thành phố.

Việc hóa đơn tiền điện tăng mạnh trong tháng 3 không phải là hiện tượng bất thường mà là tín hiệu cảnh báo rõ ràng về áp lực năng lượng trong một đô thị gần 14 triệu dân. Đây là thời điểm cần thiết để nhìn lại cách sử dụng và quản lý năng lượng.

Từ những điều chỉnh ngắn hạn như thay đổi thói quen tiêu dùng, đến các chiến lược dài hạn như phát triển điện mặt trời và ứng dụng AI, TP.HCM đang đứng trước cơ hội tái cấu trúc hệ thống năng lượng theo hướng thông minh và bền vững hơn. Trong bức tranh đó, mỗi người dân không chỉ là “người trả tiền điện” mà còn là một mắt xích quan trọng của hệ sinh thái năng lượng tương lai.