Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà nói về nhận thức của giới trẻ trong bảo vệ tài nguyên nước
Ngày hôm nay, 16/9, Vietnam Water Week 2026 do do Hội Cấp thoát nước Việt Nam (VWSA) chủ trì tổ chức sẽ diễn ra tại thủ đô Hà Nội và kéo dài đến ngày 19/9.
Đây là sự kiện thường niên của ngành Nước Việt Nam quy tụ các cơ quan quản lí, tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp trong và ngoài nước nhằm trao đổi các vấn đề về chính sách, công nghệ, đầu tư và phát triển bền vững trong lĩnh vực cấp nước, thoát nước và môi trường.
Hoa hậu Môi trường Thế giới 2023, Đại sứ Thiện chí Liên Hợp Quốc Nguyễn Thanh Hà chính thức trở thành Đại sứ Sự kiện Tuần lễ ngành Nước Việt Nam - Vietnam Water Week 2026. Trước sự kiện này, Thanh Hà có chia sẻ riêng với Tạp chí Một Thế Giới về tầm nhìn và sứ mệnh của một hoa hậu môi trường.
Đâu là vấn đề về nước mà người trẻ Việt Nam cần quan tâm nhất hiện nay?
PV: Là Hoa hậu Môi trường Thế giới 2023, Hà cảm thấy thế nào khi được đồng hành cùng Vietnam Water Week 2026 trong vai trò Đại sứ? Điều gì khiến Hà nhận lời tham gia sự kiện này?
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Hà cảm thấy rất vinh dự, nhưng đồng thời cũng ý thức rõ đây là một trách nhiệm. Nước không chỉ là một vấn đề môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe, sinh kế, giáo dục, bình đẳng và tương lai phát triển của mỗi quốc gia.
Điều khiến Hà nhận lời tham gia là Vietnam Water Week không chỉ nói về những thách thức mà còn kết nối chính sách, khoa học, công nghệ, doanh nghiệp và cộng đồng để cùng tìm ra giải pháp. Hà mong muốn góp phần đưa những vấn đề có tính chuyên môn của ngành Nước đến gần hơn với giới trẻ và công chúng.
Với Hà, danh hiệu chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó được sử dụng để kết nối con người và thúc đẩy những hành động tích cực cho cộng đồng.
Nước thường được xem là một tài nguyên quen thuộc đến mức nhiều người chưa thực sự ý thức về giá trị của nó. Theo Hà, đâu là vấn đề về nước mà người trẻ Việt Nam cần quan tâm nhất hiện nay?
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Theo Hà, vấn đề đáng quan tâm nhất là chúng ta đang sử dụng nước như thể đó là một nguồn tài nguyên vô tận. Nhiều người chỉ nghĩ đến nước khi vòi nước ngừng chảy, nhưng chưa nhìn thấy phía sau mỗi mét khối nước sạch là cả một quá trình khai thác, xử lí, vận chuyển và bảo vệ nguồn nước.
Người trẻ cần quan tâm đồng thời đến ba vấn đề là ô nhiễm nguồn nước, lãng phí nước sạch và "dấu chân nước" trong cách chúng ta tiêu dùng. Mỗi sản phẩm, từ quần áo đến thực phẩm, đều cần một lượng nước để tạo ra.
Khi hiểu được giá trị thật của nước, chúng ta sẽ không còn xem tiết kiệm nước là một việc nhỏ, mà là trách nhiệm đối với cộng đồng và các thế hệ tương lai.
Từ những hoạt động môi trường mà Hà đã tham gia, Hà nhận thấy nhận thức của giới trẻ về bảo vệ nguồn nước đã thay đổi như thế nào trong vài năm gần đây?
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Hà nhìn thấy một chuyển biến rất tích cực. Người trẻ ngày nay không chỉ lắng nghe mà còn chủ động tham gia các hoạt động làm sạch kênh rạch, giảm rác thải nhựa, truyền thông về môi trường và xây dựng những sáng kiến xanh.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa "quan tâm" và "duy trì hành động" vẫn còn khá lớn. Một chiến dịch có thể tạo ra hiệu ứng mạnh trong vài ngày, nhưng điều quan trọng hơn là những gì còn lại sau khi chiến dịch kết thúc.
Hà tin rằng thế hệ trẻ Việt Nam có đủ sáng tạo và nhiệt huyết. Điều các bạn cần thêm là kiến thức đúng, công cụ phù hợp và một môi trường để những sáng kiến tốt được thử nghiệm, đo lường và nhân rộng.
Biến đổi khí hậu đang khiến hạn hán, xâm nhập mặn, ngập lụt và thiếu nước sạch trở thành những vấn đề ngày càng rõ rệt. Hà cho rằng Việt Nam cần ưu tiên giải quyết bài toán nào trước?
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Theo Hà, ưu tiên đầu tiên phải là bảo đảm an ninh nguồn nước và quyền tiếp cận nước sạch, an toàn cho mọi người dân, đặc biệt là trẻ em và những cộng đồng dễ bị tổn thương.
Chúng ta không nên tách rời hạn hán, xâm nhập mặn, ngập lụt hay ô nhiễm, bởi đây là những biểu hiện khác nhau của cùng một bài toán quản trị nước. Việt Nam cần quản lí nước theo lưu vực, bảo vệ nguồn nước từ đầu nguồn, kiểm soát ô nhiễm, nâng cấp hạ tầng cấp thoát nước và ứng dụng dữ liệu, công nghệ dự báo để chủ động thích ứng.
Công nghệ rất quan trọng, nhưng công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng chính sách nhất quán, quản trị minh bạch và sự tham gia thực chất của cộng đồng.
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Tiết kiệm nước cần hành động cụ thể
Ở góc độ một Đại sứ môi trường, Hà nghĩ làm thế nào để những thông điệp về bảo vệ nguồn nước không chỉ dừng ở các chiến dịch truyền thông mà thực sự trở thành thói quen trong đời sống hằng ngày?
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Theo Hà, muốn thay đổi thói quen, thông điệp phải đáp ứng bốn yếu tố là dễ hiểu, dễ làm, được lặp lại thường xuyên và có thể nhìn thấy kết quả.
Thay vì chỉ kêu gọi "hãy tiết kiệm nước", chúng ta nên đưa ra những hành động cụ thể như khóa vòi khi không sử dụng, sửa ngay điểm rò rỉ, không đổ dầu mỡ hoặc hóa chất xuống cống, hạn chế sản phẩm dùng một lần, tái sử dụng nước đúng mục đích và chủ động phản ánh các hành vi gây ô nhiễm nguồn nước.
Trường học, gia đình, doanh nghiệp và cơ quan công quyền cũng cần cùng thực hiện. Khi hành động đúng trở thành lựa chọn dễ nhất và được cộng đồng ghi nhận, nó sẽ dần trở thành một phản xạ tự nhiên.
Nếu được gửi một thông điệp ngắn đến các bạn trẻ tại Vietnam Water Week 2026 về việc sử dụng và bảo vệ nguồn nước, Hà muốn nói điều gì?
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Hà muốn nhắn với các bạn rằng: "Đừng chờ đến khi thiếu nước mới nhận ra giá trị của một giọt nước. Mỗi lần chúng ta sử dụng nước có trách nhiệm, chúng ta đang bảo vệ sức khỏe của cộng đồng, gìn giữ hệ sinh thái và trao thêm một cơ hội sống tốt đẹp cho thế hệ mai sau".
Không phải ai cũng có thể xây dựng một nhà máy nước hay tạo ra một công nghệ lớn, nhưng mỗi người đều có thể bắt đầu bằng cách thay đổi thói quen của chính mình.
Hà từng có cơ hội tiếp xúc với nhiều hoạt động và vấn đề môi trường ở cả Việt Nam và quốc tế. Theo Hà, Việt Nam có điểm mạnh nào và còn hạn chế gì trong câu chuyện bảo vệ tài nguyên nước?
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Điểm mạnh của Việt Nam là tinh thần cộng đồng, khả năng thích ứng và một thế hệ trẻ năng động, nhanh chóng tiếp cận khoa học, công nghệ và các xu hướng phát triển xanh. Chúng ta cũng có đội ngũ chuyên gia và doanh nghiệp ngành Nước giàu kinh nghiệm thực tiễn.
Tuy nhiên, hạn chế còn nằm ở tình trạng ô nhiễm nguồn nước, hạ tầng chưa đồng bộ, thất thoát nước, việc chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa các bên đôi khi chưa hiệu quả. Nhận thức của cộng đồng cũng chưa được chuyển hóa đầy đủ thành hành vi thường xuyên.
Việt Nam không thiếu những sáng kiến tốt. Điều chúng ta cần là cơ chế để kết nối sáng kiến với nguồn lực, chính sách và khả năng triển khai lâu dài.
Sau Vietnam Water Week 2026, Hà muốn thực hiện hoặc khởi xướng một hoạt động cụ thể nào liên quan đến môi trường và nguồn nước, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò Đại sứ tại sự kiện?
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà: Hà mong muốn khởi xướng chương trình "Dấu chân Nước Xanh" dành cho học sinh, sinh viên và các gia đình trẻ.
Chương trình có thể triển khai theo ba hoạt động: thử thách 21 ngày sử dụng nước có trách nhiệm; kiểm toán nước đơn giản tại trường học để phát hiện rò rỉ và đề xuất giải pháp tiết kiệm; tổ chức các ngày hành động cộng đồng tại kênh, rạch và nguồn nước địa phương.
Điều quan trọng là mỗi hoạt động phải có số liệu đo lường cụ thể: lượng nước tiết kiệm được, số điểm rò rỉ được khắc phục, lượng rác được thu gom và số người duy trì thói quen sau chương trình.
Hà không muốn vai trò Đại sứ kết thúc khi sự kiện khép lại. Hà mong Vietnam Water Week sẽ là điểm khởi đầu cho một mạng lưới những người trẻ cùng hành động vì tương lai nguồn nước Việt Nam.
