Hoàn thiện hành lang pháp lí để ngăn rửa tiền qua tài sản mã hóa
Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng chiều 6/8, nhiều đại biểu Quốc hội dành sự quan tâm đặc biệt đến việc bổ sung các quy định quản lí đối với dịch vụ tài sản mã hóa.
Các ý kiến đều thống nhất đây là bước đi cần thiết nhằm khắc phục khoảng trống pháp lí trong phòng, chống rửa tiền, song cũng đề nghị thiết kế chính sách theo hướng vừa kiểm soát rủi ro, vừa không cản trở sự phát triển của thị trường tài sản số và các mô hình tài chính mới.
Bổ sung quy định về tài sản mã hóa để bịt "kẽ hở" phòng, chống rửa tiền
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật là sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống rửa tiền theo hướng đưa dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo, đồng thời bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực này.
Theo Chính phủ, việc sửa đổi nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lí về phòng, chống rửa tiền trong bối cảnh các loại hình tài sản số phát triển nhanh, đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập và các cam kết quốc tế của Việt Nam.
.jpg)
Thảo luận tại tổ, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng cùng với việc mở rộng phạm vi điều chỉnh, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác nhận biết khách hàng. Đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lí cơ sở dữ liệu trong việc bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, được cập nhật thường xuyên và duy trì khả năng kết nối ổn định khi chia sẻ với Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tài chính.
Theo đại biểu, cũng cần có quy định về trách nhiệm xử lí trong trường hợp dữ liệu chưa đồng bộ hoặc không thể khai thác, tránh ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khi thực hiện các giao dịch tài chính.
Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị tăng cường trách nhiệm kết nối giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành với hệ thống của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tài chính. Đây sẽ là nền tảng để ứng dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và định danh điện tử trong hoạt động phòng, chống rửa tiền.
Đối với các quy định mới liên quan đến tài sản mã hóa, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị dự thảo Luật bổ sung quy định giải thích hoặc dẫn chiếu khái niệm "tài sản mã hóa", "giao dịch tài sản mã hóa" và "nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa" đến các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.
Đồng tình với việc mở rộng phạm vi điều chỉnh, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nhận định việc đưa dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo là giải pháp cấp thiết nhằm khắc phục khoảng trống pháp lí hiện nay.
Theo đại biểu, quy định này không chỉ góp phần thực hiện các khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) mà còn tạo cơ sở pháp lí để các tổ chức tín dụng và tổ chức trung gian thanh toán xây dựng hệ thống giám sát giao dịch, nhận diện rủi ro và bảo vệ an ninh tiền tệ quốc gia trước các phương thức rửa tiền ngày càng tinh vi thông qua tài sản mã hóa.
Dự thảo Luật đã bổ sung Điều 33A quy định các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa, như chia nhỏ giao dịch nhằm tránh ngưỡng báo cáo; phát sinh nhiều giao dịch có giá trị lớn ngay sau khi mở tài khoản; dòng tiền liên tục được thực hiện từ các thiết bị đăng nhập hoặc địa chỉ IP ở nước ngoài; hoặc sử dụng các loại tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh nhằm che giấu nguồn gốc dòng tiền.
Theo các đại biểu, việc quy định cụ thể các dấu hiệu này sẽ giúp các đối tượng báo cáo có cơ sở pháp lí để thiết lập hệ thống rà soát, cảnh báo tự động và thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo đúng quy định của pháp luật.
Kiểm soát rủi ro nhưng không tạo rào cản cho đổi mới tài chính
Bên cạnh yêu cầu tăng cường quản lí, nhiều đại biểu cũng lưu ý cần bảo đảm sự cân bằng giữa phòng, chống rửa tiền và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính.
Đại biểu Phan Duy Anh cho rằng các quy định mới cần được thiết kế đồng bộ với định hướng xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam cũng như quá trình nghiên cứu triển khai các mô hình huy động vốn mới như token hóa tài sản thực (Real World Assets - RWA).
Theo đại biểu, nếu các quy định kiểm soát được xây dựng quá chặt hoặc thiếu linh hoạt có thể vô tình trở thành rào cản đối với sự phát triển của các sản phẩm tài chính số cũng như khả năng thu hút dòng vốn quốc tế trong tương lai.
Ở góc độ thực thi, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung đánh giá việc bổ sung quy định về dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa là cần thiết, nhưng để các quy định đi vào cuộc sống cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết.
Đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi các tổ chức, doanh nghiệp được xác định là nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo Luật Phòng, chống rửa tiền. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung các ngưỡng định lượng đối với giao dịch đáng ngờ, cơ chế phân loại các loại tài sản số lai và quy định rõ thẩm quyền quản lí giữa các cơ quan nhà nước nhằm tránh chồng chéo trong quá trình thực hiện.
Trước đó vào sáng 5/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đã trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Theo Thống đốc, việc sửa đổi luật lần này nhằm giải quyết các vấn đề cấp bách phát sinh trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, hoàn thiện khuôn khổ pháp lí về phòng, chống rửa tiền và tháo gỡ những vướng mắc trong cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.
Đáng chú ý, dự thảo cũng quy định Bộ Tài chính thực hiện thanh tra việc chấp hành pháp luật về phòng, chống rửa tiền đối với các đối tượng báo cáo trong lĩnh vực chứng khoán và tài sản mã hóa khi được Chính phủ giao. Đây được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện cơ chế giám sát đối với lĩnh vực tài sản số, đồng thời tạo nền tảng pháp lí minh bạch để thị trường phát triển an toàn, phù hợp với thông lệ quốc tế.