Hơn 10 hãng AI, chip nhớ và robot Trung Quốc gọi vốn để thu hẹp khoảng cách với Mỹ

Ít nhất 6 startup phát triển mô hình AI Trung Quốc đang chuẩn bị phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại thành phố Thượng Hải hoặc Hồng Kông (Trung Quốc) từ nay đến năm 2027. Cùng tham gia là hai nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất Trung Quốc (CXMT, YMTC) và ba công ty phát triển robot hình người (Unitree Robotics, AgiBot, XPeng Robotics), theo trang WSJ.

Làn sóng ra mắt các mô hình AI mới đã giúp công nghệ AI của Trung Quốc tiến gần hơn tới các hệ thống tiên tiến nhất của Mỹ. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu và lãnh đạo doanh nghiệp AI Trung Quốc cho biết họ vẫn bị kìm hãm bởi hai yếu tố chính là thiếu vốn đầu tư và thiếu chip AI, khiến việc cạnh tranh với các công ty hàng đầu của Mỹ trở nên khó khăn.

Gary Tan, Giám đốc quản lý danh mục đầu tư tại công ty quản lý tài sản Allspring Global Investments (Singapore), nhận định: "Động lực lớn nhất của làn sóng huy động vốn hiện nay là nhu cầu khổng lồ về tài chính để phát triển mô hình AI, xây dựng hạ tầng tính toán và thu hút nhân tài".

Các công ty Trung Quốc tận dụng thời cơ trước khi Mỹ siết chặt quy định về chip AI tiên tiến

Một lý do khác khiến các công ty Trung Quốc muốn huy động vốn ngay lúc này là Mỹ vẫn cho phép họ tiếp cận các chip AI cao cấp nhất của Nvidia tại trung tâm dữ liệu đặt ngoài lãnh thổ Trung Quốc. Tuy nhiên, cơ hội này có thể không kéo dài khi Mỹ ngày càng thảo luận nhiều hơn về việc siết chặt các hạn chế với việc Trung Quốc sử dụng công nghệ Mỹ.

Lãnh đạo OpenAI và Anthropic gần đây cũng liên tục cảnh báo về sự nổi lên của các mô hình AI giá rẻ, trong đó có nhiều sản phẩm đến từ Trung Quốc, cho rằng chúng có thể gây ra những rủi ro an ninh nghiêm trọng nếu không được quản lí chặt chẽ.

Bằng cách huy động vốn ngay từ bây giờ và kí hợp đồng với các nhà cung cấp dịch vụ đám mây ở nước ngoài, các công ty AI Trung Quốc có thể đảm bảo được nguồn năng lực tính toán trước khi Mỹ có thể áp đặt thêm các biện pháp hạn chế mới.

Với các nhà đầu tư, kể cả ngoài Trung Quốc, các đợt IPO này được xem là cơ hội hiếm thấy, có thể chỉ xuất hiện một lần trong nhiều thập kỷ, để sở hữu cổ phần tại những doanh nghiệp có tiềm năng trở thành người dẫn đầu trong kỉ nguyên AI.

Tuy nhiên, rủi ro cũng rất lớn. Không phải tất cả doanh nghiệp hiện nay đều có thể tồn tại lâu dài. Phần lớn doanh nghiệp AI hàng đầu Trung Quốc vẫn chưa tạo được nguồn doanh thu đáng kể ở nước ngoài, trong khi căng thẳng địa chính trị Mỹ - Trung có thể tiếp tục cản trở quá trình mở rộng quốc tế của họ.

Moonshot AI, DeepSeek, ByteDance đồng loạt tăng tốc gọi vốn

Moonshot AI, startup có trụ sở tại Bắc Kinh vừa gây chấn động thị trường toàn cầu tuần trước khi công bố mô hình AI Kimi K3 với 2.800 tỉ, đang hoàn tất vòng gọi vốn tư nhân với mức định giá vượt 30 tỉ USD và chuẩn bị IPO tại Hồng Kông vào đầu năm 2027, theo các nguồn tin của Reuters am hiểu vấn đề.

Moonshot AI gọi Kimi K3 là mô hình AI trọng số mở lớn nhất thế giới, có hiệu năng tiệm cận Claude Fable 5 của Anthropic và GPT-5.6 Sol của OpenAI. Điều này làm dấy lên lo ngại tại Thung lũng Silicon rằng khoảng cách giữa AI Trung Quốc và Mỹ đã được rút ngắn xuống chỉ còn vài tuần thay vì vài tháng.

DeepSeek cũng không muốn tụt lại phía sau khi đang huy động vài tỉ USD thông qua hình thức phát hành riêng lẻ, qua đó đưa mức định giá startup có trụ sở tại thành phố Hàng Châu (Trung Quốc) lên hơn 70 tỉ USD. DeepSeek dự kiến niêm yết trên STAR Market, sàn chứng khoán công nghệ của Thượng Hải thường được ví như Nasdaq của Trung Quốc, vào năm 2027.

ByteDance, công ty mẹ của TikTok, đang đàm phán vay 20 tỉ USD thông qua phát hành trái phiếu cho các nhà đầu tư toàn cầu.

Tencent gần đây cũng huy động khoảng 4,7 tỉ USD từ một đợt phát hành trái phiếu để tài trợ cho chiến lược AI.

Trong khi đó, Baidu đang lên kế hoạch niêm yết mảng kinh doanh chip AI ngay trong năm 2026, nhằm tận dụng mức định giá cao mà thị trường đang dành cho các doanh nghiệp AI.

Dù vậy, quy mô huy động vốn của các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn còn rất nhỏ so với các đối thủ Mỹ.

Đầu năm nay, OpenAI đã huy động được hơn 100 tỉ USD thông qua các cam kết đầu tư, tạo ra lợi thế tài chính vượt trội trong cuộc đua AI.

Trung Quốc thúc đẩy "vốn kiên nhẫn"

Chính phủ Trung Quốc đã kêu gọi các quỹ đầu tư nhà nước và tư nhân rót "vốn kiên nhẫn" vào các lĩnh vực như AI và bán dẫn. Đó là những ngành cần đầu tư lâu dài nhưng chưa chắc mang lại lợi nhuận nhanh chóng.

Phát biểu tại Hội nghị khoa học và công nghệ cấp quốc gia ở thủ đô Bắc Kinh hôm 8/7, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh: "Chúng ta phải khai thông các kênh huy động vốn cho doanh nghiệp, đồng thời định hướng dòng vốn chảy vào các startup giai đoạn đầu, doanh nghiệp nhỏ, các khoản đầu tư dài hạn và các công nghệ cốt lõi".

Sau bài phát biểu của ông Tập Cận Bình, nhiều tổ chức tài chính nhà nước cam kết nắm giữ cổ phần dài hạn tại các doanh nghiệp AI đã niêm yết, trang SCMP đưa tin.

Ngày 21/7, cơ quan quản lý chứng khoán Trung Quốc cho biết đã làm việc với các nhà đầu tư tổ chức nhằm ngăn ngừa biến động mạnh trên thị trường, sau khi một số công ty môi giới cảnh báo cơn sốt AI có dấu hiệu quá nóng.

Công ty chip nhớ hàng đầu Trung Quốc hút vốn mạnh

CXMT, hãng sản xuất chip nhớ hàng đầu Trung Quốc và DRAM lớn thứ tư thế giới, đang chuẩn bị IPO tại Thượng Hải.

Sự quan tâm mạnh mẽ của nhà đầu tư đã giúp mục tiêu huy động vốn của CXMT tăng lên khoảng 8,6 tỉ USD, gấp đôi kế hoạch ban đầu. Thương vụ này sẽ định giá CXMT khoảng 85 tỉ USD trước khi cổ phiếu chính thức giao dịch.

Ngoài CXMT, YMTC (nhà sản xuất NAND flash hàng đầu Trung Quốc) cũng nằm trong nhóm doanh nghiệp chuẩn bị huy động vốn thông qua IPO trong giai đoạn đến năm 2027.

Theo Charu Chanana - Giám đốc chiến lược đầu tư tại ngân hàng đầu tư Saxo Markets, trong 6 tháng đầu năm, các doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi cung ứng AI đã huy động được hơn 10 tỉ USD tại Hồng Kông. Hiện có hơn 70 công ty đang chờ niêm yết.

Bà nhận định: "Thanh khoản trên thị trường đủ để hỗ trợ những doanh nghiệp tốt nhất, nhưng có lẽ không đủ để đáp ứng tất cả công ty ở mọi mức định giá mà họ kỳ vọng".

Cơ hội để nhà đầu tư cá nhân tham gia vào làn sóng bùng nổ AI của Trung Quốc

Tháng 1 vừa qua, Z.AI và MiniMax trở thành hai startup phát triển mô hình AI đầu tiên của Trung Quốc niêm yết trên sàn chứng khoán kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT vào tháng 11/2022.

Việc các doanh nghiệp này lên sàn lần đầu mang đến cho nhà đầu tư cơ hội trực tiếp tham gia vào làn sóng bùng nổ AI của Trung Quốc.

Vốn hóa thị trường của Z.AI từng đạt khoảng 150 tỉ USD vào tháng 6 nhưng đã giảm mạnh sau khi các đối thủ trong nước tung ra những mô hình AI mạnh hơn.

Long Yili, chủ một cửa hàng ở tây nam Trung Quốc, đã trúng suất mua 500 cổ phiếu CXMT. “Đây có lẽ là tin tốt nhất tôi nhận được trong thời gian gần đây. Tôi cảm thấy mình đang đóng góp một phần cho ngành công nghệ của Trung Quốc”, ông chia sẻ với WSJ.