Hơn 151.000 học sinh TP.HCM hoàn thành môn Ngữ văn: Đề thi khuyến khích tư duy và cảm xúc

Sáng 1/6, hơn 151.000 học sinh trên địa bàn TP.HCM đã hoàn thành bài thi Ngữ văn – môn thi đầu tiên của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập năm học 2026-2027. Theo ghi nhận tại nhiều điểm thi, phần lớn thí sinh rời phòng thi với tâm trạng phấn khởi, nhận định đề thi không quá khó và nằm trong định hướng ôn tập đã được giáo viên hướng dẫn trước đó.

Tại điểm thi Trường THCS Lý Thường Kiệt, em Trần Vy Oanh, chia sẻ với phóng viên Một Thế Giới, em khá hài lòng với bài làm của mình. Các câu hỏi trong đề đảm bảo tính khoa học, có sự phân hóa rõ ràng, phù hợp với mục tiêu tuyển sinh của một đô thị lớn như TP.HCM. Vy Oanh tự tin có thể đạt khoảng 8 điểm nhờ hoàn thành tốt các yêu cầu của đề thi.

Trong khi đó, Tường Anh, một thí sinh dự thi tại điểm thi Trường Nguyễn Thái Bình, đánh giá phần nghị luận xã hội là điểm nổi bật của đề năm nay. Theo em, đề bài tạo không gian để học sinh tự do trình bày quan điểm cá nhân thay vì đi theo những khuôn mẫu cứng nhắc. Tuy nhiên, phần đọc hiểu vẫn đòi hỏi thí sinh phải đọc kỹ văn bản, nắm chắc nội dung mới có thể trả lời đầy đủ các câu hỏi.

Nhiều học sinh cũng cho biết đề thi không vượt quá phạm vi ôn tập. Đặc biệt, chủ đề “Những sắc màu cảm xúc” xuất hiện trong đề đã được một số em chuẩn bị kỹ từ trước nên có nhiều thuận lợi khi làm bài. Với việc nắm chắc cấu trúc đề và hiểu rõ nội dung trọng tâm, không ít thí sinh hoàn thành bài viết trọn vẹn và kỳ vọng đạt từ 7 đến 8 điểm.

Đề thi bám sát chương trình mới, không khuyến khích học thuộc văn mẫu

Theo nhận định của thầy Võ Kim Bảo, Tổ trưởng chuyên môn Ngữ văn Trường THCS Nguyễn Du (phường Bến Thành), đề thi năm nay có cấu trúc tương đồng với đề minh họa mà Sở GD-ĐT TP.HCM đã công bố từ học kỳ I. Nhờ được giáo viên rèn luyện thường xuyên nên học sinh không gặp khó khăn khi tiếp cận dạng đề, cấu trúc cũng như hệ thống câu hỏi.

Thầy Bảo đánh giá đề thi đảm bảo yêu cầu cần đạt của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và phù hợp với mặt bằng chung của học sinh. Dù học theo bộ sách giáo khoa nào trong ba bộ sách hiện hành gồm Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức với cuộc sống hay Cánh Diều, học sinh đều có thể đáp ứng tốt các yêu cầu được đặt ra.

Một điểm đáng chú ý là đề thi có phạm vi kiến thức khá rộng, giúp đánh giá toàn diện những nội dung học sinh đã được trang bị trong chương trình Ngữ văn lớp 9 cũng như cấp THCS. Tuy nhiên, thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ máy móc, các câu hỏi hướng đến việc đánh giá năng lực thực chất, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng vận dụng kiến thức của người học.

Theo giáo viên này, học sinh có cơ hội thể hiện tư duy độc lập, khả năng sáng tạo và góc nhìn riêng trong bài viết. Điều đó cho thấy xu hướng ra đề hiện nay đã thay đổi rõ rệt, không còn khuyến khích việc học thuộc lòng văn mẫu hay áp đặt một đáp án cảm nhận duy nhất như trước đây.

Nhận xét này cũng nhận được sự đồng tình từ nhiều giáo viên tại các điểm thi. Theo họ, cách ra đề theo định hướng phát triển năng lực đang từng bước giúp học sinh mạnh dạn thể hiện chính kiến, đồng thời phát triển kỹ năng đọc hiểu và tư duy phản biện – những năng lực quan trọng trong chương trình giáo dục mới.

Chủ đề “Những sắc màu cảm xúc” tạo chiều sâu cho đề thi

Thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, đánh giá đề thi năm nay có tính phân hóa tốt và lựa chọn một chủ đề giàu ý nghĩa. Theo ông, “Những sắc màu cảm xúc” không chỉ gần gũi với học sinh mà còn gợi mở nhiều suy nghĩ về các giá trị nhân văn trong đời sống hiện đại.

Đặc biệt, việc đưa ngữ liệu “Chú robot tưởng mình là người” của tác giả Lê Anh Vinh vào phần đọc hiểu đã tạo nên nét mới mẻ cho đề thi. Văn bản đặt ra câu hỏi đáng suy ngẫm trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển: Điều gì làm nên bản chất con người mà máy móc không thể thay thế?

Theo thầy Khôi, mạch tư duy này tiếp tục được mở rộng ở phần nghị luận xã hội khi đề cập đến thực trạng con người có xu hướng trở nên khô cứng, thiếu hụt cảm xúc trong nhịp sống hiện đại. Nhờ đó, các phần của đề thi có sự kết nối chặt chẽ với nhau thay vì tách rời. Từ câu chuyện về một robot, học sinh được dẫn dắt đến những suy ngẫm sâu xa hơn về chính con người trong xã hội công nghệ ngày nay.

Đó là những câu hỏi mang tính thời sự và nhân văn: Con người có còn biết rung động trước cuộc sống? Chúng ta có còn biết yêu thương, lắng nghe và chia sẻ trong một thế giới ngày càng số hóa? Những vấn đề này không chỉ xuất hiện trong phòng thi mà còn hiện hữu trong đời sống hằng ngày của thế hệ trẻ.

Về mặt cấu trúc, đề thi vẫn duy trì sự ổn định tương tự những năm gần đây và thống nhất với định hướng mà Sở GD-ĐT TP.HCM đã công bố từ tháng 10/2025. Các dạng câu hỏi quen thuộc giúp học sinh giảm áp lực tâm lý khi bước vào kỳ thi quan trọng. Đồng thời, những gợi ý được lồng ghép trong lời đề tựa, ngữ liệu và yêu cầu nghị luận cũng hỗ trợ thí sinh liên kết thông tin và triển khai bài viết thuận lợi hơn.

Theo đánh giá chung của các chuyên gia, đề thi năm nay vừa sức với đa số học sinh nhưng vẫn đảm bảo khả năng phân hóa ở nhóm điểm cao. Những thí sinh nắm vững kỹ năng cơ bản có thể đạt khoảng 6-6,5 điểm, trong khi các em có khả năng diễn đạt tốt, biết khai thác ngữ liệu và lựa chọn hướng triển khai phù hợp sẽ có cơ hội đạt điểm số cao hơn. Phổ điểm chung được dự báo dao động từ 6,5 đến 7 điểm.

Với những đánh giá tích cực từ học sinh, giáo viên và chuyên gia, đề thi Ngữ văn tuyển sinh lớp 10 TP.HCM năm 2026 được xem là bước tiếp nối của xu hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá theo năng lực. Không chỉ kiểm tra kiến thức, đề thi còn khuyến khích học sinh suy nghĩ độc lập, nuôi dưỡng cảm xúc và phát triển những phẩm chất cần thiết trong bối cảnh xã hội ngày càng chịu tác động mạnh mẽ của công nghệ.