Hơn nghìn tỉ USD đã bốc hơi vì nỗi lo bong bóng AI

Thị trường chứng khoán Mỹ vừa trải qua một tuần lễ đầy sóng gió khi cổ phiếu Amazon lao dốc hơn 9% trong phiên giao dịch ngày 6.2, kéo theo sự hoảng loạn lan rộng khắp Phố Wall. Cú trượt chân này không đơn thuần là một tai nạn ngẫu nhiên, mà là hệ quả tất yếu khi các nhà đầu tư bắt đầu mất kiên nhẫn với những lời hứa hẹn về trí tuệ nhân tạo (AI). Nguyên nhân sâu xa nằm ở những bản kế hoạch chi tiêu khổng lồ mà các tập đoàn này vừa công bố, dấy lên nỗi lo sợ rằng cơn sốt AI đang dần biến thành một bong bóng tài chính khổng lồ chực chờ phát nổ.

Cuộc đua "đốt tiền" quy mô toàn cầu

Không chỉ Amazon mà không khí ảm đạm bao trùm lên toàn bộ nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn. Từ Microsoft, Nvidia, Oracle cho đến Meta, Amazon và Alphabet, tất cả đều chứng kiến sắc đỏ bao phủ bảng điện tử trong tuần qua. Theo dữ liệu từ FactSet, sự sụt giảm đồng loạt này là phản ứng trực tiếp của thị trường trước các báo cáo tài chính mới nhất. Thay vì những con số lợi nhuận đột biến từ AI như kỳ vọng, giới đầu tư chỉ nhận được những thông báo về kế hoạch tăng chi phí vốn (Capex) lên mức kỷ lục để xây dựng cơ sở hạ tầng cho các siêu máy tính và mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).

Tờ Financial Times đã đưa ra một con số gây choáng váng: tổng số tiền mà các công ty Big Tech dự kiến đổ vào trí tuệ nhân tạo trong năm nay lên tới 660 tỉ USD. Để dễ hình dung, số tiền này còn lớn hơn cả tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của những quốc gia phát triển như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Singapore hay Israel. Việc so sánh này cho thấy quy mô của cuộc đua AI hiện tại đã vượt xa khỏi biên giới của một ngành công nghiệp, trở thành một cuộc chiến tiêu tốn tài nguyên ở cấp độ quốc gia.

Paul Markham, Giám đốc đầu tư tại GAM Investments, nhận định rằng sự biến động này sẽ còn tiếp diễn, đặc biệt là đối với các công ty sản xuất phần cứng phục vụ cho việc xây dựng hạ tầng AI. Ông gọi đây là hiện tượng "lây lan tâm lý", khi nỗi sợ hãi của nhà đầu tư này nhanh chóng truyền sang nhà đầu tư khác.

Những câu hỏi hóc búa về mức độ chi tiêu quá đà, khả năng thu hồi vốn và nỗi lo về việc mở rộng công suất quá mức sẽ liên tục ám ảnh thị trường trong thời gian tới. Người ta bắt đầu tự hỏi liệu hàng trăm tỉ đô la đổ vào các trung tâm dữ liệu có thực sự mang lại lợi nhuận tương xứng, hay chúng ta đang xây dựng những lâu đài trên cát.

Sự dịch chuyển tâm lý từ sợ hãi sang hoài nghi

Tâm điểm của cơn bão lần này chính là Amazon. Trong mùa báo cáo tài chính này, gã khổng lồ thương mại điện tử và điện toán đám mây đã công bố kế hoạch chi tiêu gây sốc nhất. Mamta Valechha, chuyên gia phân tích hàng tiêu dùng tại Quilter Cheviot, chỉ ra rằng Amazon dự kiến chi tới 200 tỉ USD cho chi phí vốn trong năm nay, tăng 56% so với năm trước.

Con số này vượt xa mọi dự đoán của thị trường và cao nhất trong số các "hyperscalers" (các công ty cung cấp hạ tầng đám mây quy mô lớn). Phần lớn số tiền này sẽ được rót vào Amazon Web Services (AWS) để củng cố năng lực xử lý cho các tác vụ AI.

Mặc dù ban lãnh đạo Amazon luôn miệng khẳng định sự tự tin về lợi nhuận dài hạn, nhưng sự thiếu rõ ràng trong lộ trình thu hồi vốn đang khiến các cổ đông đứng ngồi không yên. Bà Valechha nhận xét rất tinh tế về sự thay đổi tâm lý của thị trường: Chúng ta đã đột ngột chuyển từ trạng thái FOMO (sợ bị bỏ lỡ, sợ là kẻ đi sau cùng) sang trạng thái hoài nghi, soi xét từng ngóc ngách của cuộc đua AI này.

Nhà đầu tư không còn mù quáng tin vào những viễn cảnh tương lai tươi sáng; họ muốn nhìn thấy tiền tươi thóc thật, hoặc ít nhất là một lộ trình sinh lời khả thi hơn là những hóa đơn đầu tư khổng lồ.

Điều thú vị là trong bức tranh ảm đạm đó, Apple lại nổi lên như một ngoại lệ hiếm hoi. Từng bị Phố Wall chỉ trích vì chậm chạp trong chiến lược AI và cam kết chi tiêu ít hơn nhiều so với các đối thủ, cổ phiếu của Apple lại bất ngờ tăng 7% kể từ đầu tuần. Lý do đến từ việc CEO Tim Cook thông báo về nhu cầu "gây kinh ngạc" đối với dòng iPhone mới. Sự trớ trêu nằm ở chỗ, công ty ít ồn ào nhất về việc "đốt tiền" cho hạ tầng AI lại đang là kẻ chiến thắng trong ngắn hạn nhờ vào sản phẩm cốt lõi truyền thống.

Michael Field, chiến lược gia trưởng về cổ phiếu tại Morningstar, đã tóm tắt tình hình hiện tại bằng một nhận định sắc sảo: "Canh bạc này đang trở thành nhị phân". Đối với nhóm cổ phiếu "Magnificent Seven" (7 công ty công nghệ lớn nhất), ranh giới giữa thành công và thất bại đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Nếu các khoản đầu tư khổng lồ này mang lại kết quả, đó sẽ là một khoản lợi nhuận khổng lồ. Nhưng nếu mọi thứ đi chệch hướng, đó sẽ là sự lãng phí tiền bạc của cổ đông ở quy mô chưa từng có trong lịch sử tài chính. Giờ đây, mỗi bước đi của Big Tech đều đang bị đặt dưới kính hiển vi, và thị trường sẽ không còn dễ dãi dung thứ cho những lời hứa suông.